IV SA/Gl 1232/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska, , , po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania Karty Dużej Rodziny w kwestii sprzeciwu strony skarżącej na postanowienie Starszego referendarza sądowego z dnia 2 lutego 2018 r. p o s t a n a w i a zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy Pismem z dnia 26 listopada 2017 r. J.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania Karty Dużej Rodziny. Wraz ze skargą przedłożył wypełniony formularz wniosku o prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Podał w nim, że zamieszkuje w domu należącym do swego wuja (przebywającego na stałe w Niemczech) i uiszcza alimenty na swoją byłą żonę oraz na zamieszkujące z nią dwie córki. Podniósł jednak, że alimenty te, w kwocie ogółem 2.300 zł przekraczają jego możliwości płatnicze, w związku z czym jest w stanie uiszczać 700 zł. Ponadto Komornik zajmuje mu w tych ramach wynagrodzenie, w następstwie czego pozostaje mu kwota netto zaledwie 482,43 zł. Strona dodała, że nie posiada zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości - poza współwłasnością działki rolnej o pow. około 30 ar otrzymanej w darowiźnie, która to działka ze względu na nieregularny kształt, duży spad i położenie na moczarach jest nieatrakcyjna i trudna do spieniężenia. W odpowiedzi z dnia 19 stycznia 2018 r. na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku skarżący podał, że korzysta z pomocy swoich rodziców w postaci wyżywienia (obiady) i prania odzieży oraz w zakresie regulowania opłat związanych z zamieszkiwanym domem (np. opłaty za energię elektryczną). Przedstawił także dokumenty źródłowe potwierdzające uiszczenie alimentów, w kwocie 700 zł na ręce B.S., a także czynszu i opłat za energię elektryczną i gaz. Podał odnośnie opłat za gaz, że chociaż uregulował zaległości za okres od stycznia do lipca 2017 r. (do czego był zobowiązany sądowym nakazem zapłaty), to jednak ma zaległe faktury za ostatnie miesiące (jak wynika z przedłożonej kopii ostatniej faktury, należność do uregulowania wynosi 1.039,16 zł). Ponadto zaznaczył, że większość swoich zobowiązań reguluje przelewem z rachunku bankowego A.S., gdyż - jak wskazał - on sam ma blokadę na swym koncie i dlatego musi korzystać z konta ojca. Do pisma dołączył między innymi wyroki zasądzające od niego alimenty na rzecz byłej żony i dzieci, postanowienie komornika potwierdzające jego zaległości alimentacyjne na kwotę 4.814,46 zł, wyciągi bankowe obrazujące wysokość pobieranego przezeń wynagrodzenia (netto za ostatni miesiąc 535,79 zł), kopię umowy najmu (wynajmujący: A. i A. S.; kwota czynszu 300 zł) oraz wydruk z księgi przychodów i rozchodów dotyczący działalności gospodarczej, którą prowadzi w ramach spółki cywilnej wraz z ojcem – A.S. (średni dochód miesięczny z okresu listopada i grudnia 2017 r., pomniejszony o składkę zdrowotną wyniósł 1.188,93 zł, z czego na skarżącego posiadającego 35 % udziałów w tej spółce przypada 416,12 zł). Starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 2 lutego 2018 r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Zdaniem referendarza skarżący nie przedstawił swojej sytuacji w sposób dostatecznie jasny i przekonujący. Skarżący w treści urzędowego formularza wniosku (rubryka nr 5) oświadczył, iż "mieszka w domu od wujka, który na stałe mieszka w N.", z kolei w rubryce nr 11 wskazał, że uiszcza czynsz, w kwocie 500 zł. W ocenie referendarza dokumenty źródłowe dotyczące opłat za energię elektryczną oraz za gaz wskazują, że chodzić tu ma o dom położony w O. przy ul. [...]. Wywody te pozostają jednak w sprzeczności z nadesłanymi przezeń następnie dokumentami źródłowymi. Odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżący nadesłał kopię umowy najmu, jednak nie domu lecz lokalu mieszkalnego (karty nr 51-53 akt sprawy). W umowie tej wskazana została inna kwota czynszu (300 zł), a równocześnie nie oznaczono w żaden sposób nieruchomości stanowiącej przedmiot najmu, nie określając jej powierzchni ani nawet adresu. Nadto trzeba zaznaczyć, że wnioskodawca podaje jako swój adres - nie tylko do korespondencji ale również zamieszkania - nieruchomość położoną w O. przy ul. [...] (patrz: rubryka nr 2.1 formularza "PPF"), zaś z nadesłanych przezeń przelewów bankowych (karty nr 42-46 akt sprawy) wynika, że pod adresem tym zamieszkuje również jego ojciec – A.S. Ponadto zdaniem autora postanowienia na fakt zamieszkiwania J.S. wraz z ojcem wskazuje także treść uzasadnienia dołączonego do akt sprawy wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 2 czerwca 2017 r. (vide: karta nr 34 wiersz 2 tych akt). Zdaniem referendarza powyższe wskazuje na wątpliwości, pod jakim adresem skarżący zamieszkuje oraz czy prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie czy też z rodzicami. Ponadto oświadczenia skarżącego budzą wątpliwości w zakresie wysokości czynszu (300 zł lub 500 zł). Równocześnie pomimo wezwania nie określił wysokości pomocy finansowej otrzymywanej od rodziców. W tym zakresie wskazał jedynie, iż spożywa u rodziców posiłki i korzysta z prania (co nawiasem mówiąc również wskazuje pośrednio na prowadzenie z nimi wspólnego gospodarstwa domowego), jednak nie to było przedmiotem wezwania. W przywołanym piśmie z dnia 5 stycznia 2018 r. nie pytano bowiem o udzielane przez rodziców wsparcie w naturze (ani tym bardziej o jego wycenę), lecz o pomoc finansową, a w tym zakresie wnioskodawca ograniczył się jedynie do ogólnikowego stwierdzenia, że rodzice dodatkowo pomagają mu w - jak to określił - "kosztach utrzymania domu np. dopłaca do prądu". Skarżący nie wskazał tu żadnych kwot ani nie określił w sposób wyczerpujący, których konkretnych opłat pomoc ta ma dotyczyć (opłatę za prąd wymienił tylko przykładowo). W piśmie złożonym w dniu 18 lutego 2017 r. skarżący wniósł sprzeciw. Podniósł, że jego sytuacja finansowa i majątkowa jest bardzo trudna. Podniósł, że od listopada 2014 r. płaci alimenty na rzecz córki K. w kwocie 700 zł, a na rzecz niepełnosprawnej córki K. w kwocie 1000 zł. Powtórzył, że mieszka w domu od wuja, który zamieszkuje w N. Rodzice pomagają mu w wyżywieniu, praniu i opłatach za prąd i gaz. Skarżący stwierdził, że zamieszkuje w przybudówce do domu, mającej osobne wejście, posiada parter i piętro. Dom jest podzielony na dwa mieszkania z osobnym wejściem. Stwierdził, że kwota czynszu wynosi 300 zł z tytułu przelewu i 200 zł płatne wujkowi "do ręki". Skarżący wskazał, że czynsz i alimenty płatne są z konta ojca A.S., gdyż jego konta są zajęte przez Komornika. Wynajmowany dom znajduje się w O. przy ul. [...] i z nim jest związany koszt energii elektrycznej. Jednoznacznie podkreśl, że zamieszkuje sam i nie prowadzi z rodzicami gospodarstwa domowego. Rodzice skarżącego zamieszkują przy ul. [...] w O. i to jest adres korespondencyjny, gdyż nie przebywa w domu od godziny 8 do około 20. Tam też spożywa obiady, ogląda TV i robi pranie. Pomoc od rodziców otrzymuje w formie jedzenia (około 600 zł miesięcznie) oraz prania (około 100 zł miesięcznie). Rodzice pomagają także skarżącemu w opłatach za prąd około 100-120 z co 2 miesiące. Zdaniem skarżącego błędne jest sugerowanie wspólnego zamieszkania z rodzicami, bo inaczej nie opłacałby czynszu oraz nie podpisałby umowy, gdyby nie zamieszkiwał przy ul. [...] w O. Ponadto Tauron wystawia faktury za prąd na imię i nazwisko skarżącego na adres ul. [...] w O. W konkluzji wniósł o przyznanie pomocy prawnej w zakresie ustanowienia adwokata, gdyż nie jest w stanie ponieść tych kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Oznacza to, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 73) ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mającym zastosowanie do spraw wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. Z akt niniejszej sprawy wynika bowiem, że skarga została nadana w dniu 27 listopada 2017 r. Tym samym należało uznać, że zastosowanie do złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy ma przepis art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym powołaną wyżej ustawą zmieniającą. Zgodnie ze znowelizowanym art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przyjdzie zatem zważyć, że zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Natomiast na mocy art. 245 § 1 p.p.s.a. może ono zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż istnieją uzasadnione wątpliwości w zakresie tego, czy skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, czy też prowadzi je razem ze swoimi rodzicami. Skarżący stoi na stanowisku, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jednocześnie przyznaje, że rodzice udzielają mu pomocy na przykład w postaci wyżywienia oraz pomocy w praniu. Jednocześnie wskazał, że przebywa zarówno w domu rodziców przy ul. [...] oraz w wynajmowanej części budynku przy ul. [...] w O. Nadto rachunki są opłacane z konta ojca skarżącego. Zdaniem Sądu okoliczności sprawy wskazują na wątpliwości co do samodzielnego prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa domowego i zaprzeczają oświadczeniom skarżącego w tym zakresie. Należy wskazać, że dla oceny, czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania, istotne znaczenie mają okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz wysokość dochodów strony i jej rodziny. Strona musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny, którzy pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do jej alimentacji (art. 252 p.p.s.a.). Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K. r. i o.) regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 K.r.i o.). W orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych do obowiązków tych zalicza się nie tylko utrzymanie, ale również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r., sygn. akt II CZ 80/89, opubl. w Lex pod nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, opubl. w Lex pod nr 6155, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, opubl. w ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 8). Ponadto obowiązek alimentacyjny nie został w żaden sposób ograniczony w czasie przez ustawodawcę i występuje także po uzyskaniu przez dziecko pełnoletności. Rodzice i dzieci obowiązani są bowiem wspierać się wzajemnie na co wskazuje wyraźnie art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.