IV SA/Gl 1233/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2008r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] r.nr [...] wydaną na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 414 ze zm. z 1998 r.) Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. odmówił J. J. przyznania zasiłku stałego. Uznał bowiem, że nie zachodzą przesłanki ustawowe wymagane do przyznania takiego zasiłku, gdyż Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. orzekając o niepełnosprawności, ustalił, że nie zachodzi konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. W odwołaniu od tej decyzji J. J. zarzuciła błędną interpretację przepisów ustawy o pomocy społecznej z uwagi na fakt, że nie wystąpiła z nowym wnioskiem o zasiłek stały tylko z prośbą o dalszą kontynuację zasiłku stałego dla osób uprawnionych przed [...] r. Wskazała, że zgodnie z przepisami wszystkie osoby pobierające zasiłek stały zobowiązane zostały do uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności dziecka do dnia [...] r., który to dokument uzyskała. Dodała też, że od aktualnego niekorzystnego orzeczenia o niepełnosprawności złożyła stosowne odwołanie. Na wniosek skarżącej w dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesiło postępowanie odwoławcze w tej sprawie. Postanowieniem z dnia [...] r. postępowanie to zostało podjęte, a w dniu [...] r. organ odwoławczy działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że z dniem 30 kwietnia 2004 r. straciła moc ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej i od 1 maja 2004 r. zaczęły obowiązywać przepisy nowej ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Ustawa ta w art. 37 ust. 1 przewiduje świadczenie o nazwie "zasiłek stały" jednakże definiuje on inny rodzaj świadczenia. Natomiast świadczenie przypominające dawny "zasiłek stały" z pomocy społecznej nosi obecnie nazwę "świadczenie pielęgnacyjne" i jest uregulowane przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Zgodnie z art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy tejże ustawy. Jeśli zatem przedmiotem postępowania toczącego się w tej dacie jest świadczenie, które nie ma swojego odpowiednika w nowej ustawie o pomocy społecznej postępowanie takie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W ocenie Kolegium taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie, gdyż strona wnosiła o zasiłek, którego nie ma obecnie w systemie pomocy społecznej. W skardze J. J. zaskarżyła decyzję odmawiającą jej przyznania zasiłku stałego za okres od [...] r. do [...] r., wnosząc o nadpłatę zaległego zasiłku za w.w. okres wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia odwołania. Ponadto wnioskowała o ustalenie osoby winnej nie otrzymywania zasiłku stałego za w.w. okres jak i świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] r., bowiem nie przyjęto jej wniosku o przyznanie tego ostatnio wymienionego świadczenia z uwagi na toczące się postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu skargi przedstawiła argumentację powołaną uprzednio w odwołaniu podkreślając, że z uwagi na niepełnosprawność dziecka otrzymywała zasiłek stały do dnia [...] r. w oparciu o art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17.12.2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 154, poz. 1792 ) i znowelizowany art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej. Dodała, że organy właściwe o niepełnosprawności wydały nierzetelne orzeczenia. Dopiero wskutek wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. ( sygn. akt [...]), zostało wydane przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...] r. właściwe orzeczenie o niepełnosprawności, spełniające wymogi z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej. W uzupełnieniu skargi dodała, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca, gdyż pozbawiła ją zasiłku stałego za w.w. okres, a także świadczeń przewidzianych w art. 58 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Reasumując wnioskowała o przyznanie jej z tytułu zaległych świadczeń kwoty [...] zł z ustawowymi odsetkami. Powołała się przy tym na art. 77 Konstytucji RP. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę postulując jej oddalenie prezentował stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przy rozpoznawaniu powyższej skargi powstała wątpliwość co do zgodności art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) z art. 2, 30 i 32 Konstytucji RP, w związku z czym postanowieniem z dnia 20 marca 2006 r. sygn. akt IV SA/GL 733/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne o zgodność z art. 2, art. 30 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.) w zakresie, w jakim wyłącza zastosowanie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 maja 2004 r. Postępowanie w sprawie zostało natomiast zawieszone. W dniu 30 października 2007 r. zapadł przed Trybunałem Konstytucyjnym wyrok w sprawie sygn. P 28/06 w którym uznano za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepis art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.) w zakresie, w jakim wyłącza zastosowanie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r, Nr 64 poz. 414 z późn. zm.) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 maja 2004 r. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 733/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie i po rozpoznaniu sprawy na rozprawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 145 a § 1 kpa orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, może stanowić podstawę wznowienia postępowania. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – zwanej dalej p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji powinno więc przesądzać o uznaniu "naruszenia prawa" w samej decyzji administracyjnej. Zgodnie z konstytucyjną regułą wyrażoną w art. 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Trybunał Konstytucyjny niejednokrotnie stwierdzał, iż art. 190 ust. 4 Konstytucji wskazuje na wyraźną wolę ustrojodawcy, aby sprawa prawomocnie ( ostatecznie ) rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją była rozstrzygnięta w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi. W nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, rozpatrzenie sprawy jest nie tylko dopuszczalne, ale możliwość taka jest ujęta jako podmiotowe, konstytucyjne prawo uprawnionego. Prawo do wznowienia postępowania w wypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności prawnej podstawy prawomocnego orzeczenia sądowego jest bowiem jednym w aspektów konstytucyjnego prawa do sądu ( por. wyrok z dnia 2 marca 2004 r., SK 53/03, OTK ZU-A 2004 nr 3, poz. 16 oraz z dnia 9 czerwca 2003 r., SK 5/03-OTK ZU-A 2003 nr 6, poz. 50). Z przytoczonych wyżej wywodów wynika, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a. W wyroku z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt P 28/06 Trybunał Konstytucyjny orzekł bowiem, że przepis art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.) jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej z tego względu – jak wynika z motywów wyroku – że narusza zasadę równości a nadto, bez oparcia w wartościach, które uzasadniałyby taką możliwość, pozbawia zainteresowanych maksymalnie ukształtowanych ekspektatyw ich praw. Z treści decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] wynika, że przepis art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) objęty przytoczonym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, stanowił podstawę prawną rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie jako bezprzedmiotowego. Niewątpliwie sprawa została więc ostatecznie rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją i powinna, jak zauważa się wyżej, zostać rozstrzygnięta w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi, w nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W dalszym postępowaniu organ winien zatem skupić się na ustaleniu, czy spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania J. J. uprawnień do zasiłku stałego w aspekcie przepisu art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 z późn. zm.). Ustalenia te winny być dokonane z uwzględnieniem wymogów postępowania administracyjnego określonych w art. 7,77 i 80 kpa. Mając w szczególności na względzie treść wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r, sygn. akt [...]. Z tych powodów, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. su.