IV SA/Gl 1237/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz-Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2012 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie może być ono wykonane. Decyzją Nr [...] z dnia [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. na podstawie art. 19 pkt 10, art. 36 pkt 2o, art. 54 ust. 1art. 59 ust. 2, art. 106 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. Nr 175 poz. 1362) J.W. umieszczona została w Domu Pomocy Społecznej [...] w B. przy Al. [...]. W dniu [...] J.W. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z wnioskiem o zmianę miejsca pobytu wskazując na Dom Pomocy Społecznej [...] w B., gdzie będzie miała możliwość odbywania praktyk religijnych, jako [...]. W odpowiedzi Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. przekazał wnioskodawczyni informację, iż nie jest możliwe spełnienie jej prośby. Wyjaśniono, że na mocy wydanej decyzji przebywa ona w placówce publicznej, natomiast Dom Opieki Społecznej [...] jest prowadzony przez podmiot niepubliczny i nie jest to placówka prowadzona na zlecenie organu jednostki samorządu terytorialnego. Skierowanie do takiej placówki w trybie art. 65 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej byłoby możliwie jedynie wtedy, gdy brak byłoby miejsc w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym lub powiatowym prowadzonym bezpośrednio przez gminę lub powiat. J.W. zwróciła się o wydanie w jej sprawie decyzji administracyjnej. W odpowiedzi uzyskała informację, iż decyzję administracyjną o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ na podstawie art. 59 ustawy o pomocy społecznej w dniu kierowania adresata decyzji do takiej placówki. Pobyt w domu pomocy społecznej prowadzonym przez podmiot niepubliczny nie wymaga skierowania lecz zawarcia umowy cywilnej pomiędzy gminą, a tym podmiotem, jednakże jest to możliwe wyłącznie wtedy, gdy nie ma miejsca w placówkach publicznych. Wnioskodawczyni ma chwili obecnej zapewnioną opiekę w Domu Pomocy Społecznej [...], który jest placówką publiczną. Wnioskodawczyni zakwestionowała treść udzielonej jej odpowiedzi występując do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w formie pisma nazwanego "odwołanie". Zaznaczyła w nim, iż starała się o uzyskanie miejsca w DPS [...] i nadal podtrzymuje tę prośbę. Pobyt w DPS [...] ułatwiłby jej uczestniczenie w praktykach religijnych, do których ma konstytucyjne prawo, a także pozwoliłby podporządkować cały jej tryb życia wymaganiom jej wyznania. Stwierdziła, iż nie stać jej na odpłatność na zasadach cywilnych. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. działając na podstawie art. 123, art. 236 i art. 134 k.p.a. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, iż art. 59 ust 1-3 ustawy o pomocy społecznej stosuje się do domów pomocy społecznej prowadzonych na zlecenie organów jednostek samorządu terytorialnego. W przypadku gdy DPS [...] w B. prowadzony był przez podmiot publiczny lub na zlecenie organu jednostki samorządu terytorialnego, można byłoby wydać na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną. Placówka ta prowadzona jest jednak przez podmiot niepubliczny, a zatem w myśl art. 65 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej skierowanie do takiego domu pomocy społecznej byłoby możliwe tylko w braku miejsc w placówce publicznej. Zauważono, iż przesłanka ta nie została spełniona w sprawie. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ I instancji prawidłowo udzielił stronie odpowiedzi w formie pisma, a nie w formie decyzji administracyjnej, a od pisma tego nie przysługuje odwołanie. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J.W. oświadczyła, iż Dom Pomocy Społecznej [...] jest jedynym na terenie [...], w którym zaspokajać mogą swoje potrzeby religijne wyznawcy [...]. Zdaniem skarżącej prawo do pobytu w tej placówce zapewnia jej art. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. 29 poz. 155), § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005r. w sprawie domów pomocy społecznej, a także art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca podniosła, iż Dom Pomocy Społecznej [...] jest w stanie zapewnić jej profesjonalna opiekę, posiada wolne miejsca, prowadzona jest tam terapia zajęciowa i ruchowa, jak również rehabilitacja. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procedury. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r.poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna wykazała naruszenie prawa uzasadniające uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu należy bowiem przypisać wadę przedwczesności wynikającą z nienależytego wyjaśnienie intencji wnioskodawczyni, co do treści jej wniosku, a w konsekwencji zaakceptowanie stanowiska organu I instancji, co do braku podstawy prawnej do załatwienia sprawy w formie decyzji administracyjnej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 2010r. (sygn. akt II OSK 1488/09) publ. LEX nr 746579 pisma stron postępowania, które często nie posiadają dostatecznej wiedzy na temat procedury administracyjnej, organ administracji publicznej winien z poszanowaniem zasad ogólnych wyrażonych w art. 6 i nast. k.p.a., zawsze interpretować tak, aby umożliwić stronie najpełniejszą obronę jej woli oraz praw jako strony postępowania administracyjnego. Organ z uwzględnieniem okoliczności faktycznych i prawnych indywidualnej sprawy, winien rozpoznawać wnioski strony zgodnie z ich treścią, jeżeli natomiast wobec treści pisma nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie woli strony co do zakresu jej żądania, bądź istotnych dla sprawy okoliczności, organ zobligowany jest zwrócić się do strony z zapytaniem odnośnie treści jej żądania i jednocześnie pouczyć o ewentualnych wymogach formalnych, niezbędnych do realizacji stosownych wniosków. Z wniosku złożonego przez skarżącą w dniu [...] wynikało jednoznacznie, iż domaga się ona zmiany miejsca dotychczasowego pobytu, wskazując placówkę pomocy społecznej (DPS [...]), która ze względu na potrzeby religijne jest dla niej konieczna. Wobec istnienia w obrocie prawnym decyzji ostatecznej o skierowaniu skarżącej do Domu Pomocy Społecznej [...], z czego strona zdawała sobie sprawę, wniosek złożony przez skarżącą wskazywał, iż domaga się ona zmiany tej decyzji. Wymagał więc rozpatrzenia na podstawie przepisów uwzględniających nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego, obejmujących przypadki weryfikacji decyzji dotkniętych wadami kwalifikowanymi lub niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych pod względem prawnym, których zmiana wynikać może z konieczności uwzględnienia słusznego interesu strony. Wniosek strony nie został jednak potraktowany przez organ I instancji, jako wszczynający sprawę administracyjną. Również organ odwoławczy, w sposób pomijający wynikające z procedury administracyjnej możliwości uruchomienia na wniosek strony trybów dopuszczających wzruszenie decyzji ostatecznej, błędnie uznał, iż brak jest podstaw do wydania w sprawie decyzji, a tym samym zachodzi niedopuszczalność odwołania. Nie załatwiono więc wniosku skarżącej w sposób wymagany w treści art. 6 i art. 7 k.p.a. Stało się zatem konieczne, by sprawie nadać właściwy bieg i załatwić ją w formie przewidzianej przez prawo, czego nie czyni dotychczasowo prowadzona ze skarżącą korespondencja. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu obowiązkiem organu będzie wyjaśnić charakter wniosku skarżącej, przy wcześniejszym pouczeniu, w ramach art. 9 k.p.a. o jej sytuacji procesowej i przysługujących środkach obrony jej praw tak, aby nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. W szczególności organ zwróci uwagę na treść art. 155 k.p.a, który stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W przypadku, gdy z ustaleń organu wyniknie, iż wolą skarżącej było domagać się zmiany decyzji o skierowaniu jej do DPS [...] w trybie art. 155 k.p.a konieczne będzie wszczęcie postępowania, a w jego ramach rozważenie, czy przesłanka "odpowiedniego typu domu pomocy społecznej", o której mowa w art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej powinna obejmować również względy religijne osoby kierowanej do placówki. Przypomnieć tu można stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym wzruszanie decyzji w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 155 k.p.a. musi być podyktowane względami celowości mieszczącymi się w założeniach interesu strony. Wzruszenie decyzji w tym trybie może dotyczyć zarówno decyzji wadliwych, jak i niewadliwych (wyrok z dnia 28 listopada 1994 r., III SA 739/94, Fiskus 1995, nr 9, s. 15). Na marginesie sprawy zauważyć należy, iż w świetle stanu faktycznego sprawy nie znajduje uzasadnienia powołanie się w zaskarżonym postanowieniu na przepis art. 236 k.p.a. zawierający regulację odnosząca się do spraw prowadzonych ze skarg i wniosków. W tym stanie rzeczy, skoro dostrzeżone uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia orzeczono po myśli art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a, jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono natomiast na podstawie art. 152 P.p.s.a