IV SA/Gl 1242/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Protokolant Starszy referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2008 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 150 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. umorzył wobec M. B. postępowanie w sprawie przyznania zasiłku stałego uznając, że nie zachodzą przesłanki ustawowe wymagane do przyznania takiego zasiłku. Zgodnie z art. 150 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia ustawy stosuje się przepisy tegoż aktu, a nowa ustawa nie przewiduje zasiłków stałych z tytułu opieki nad [...]. Z tego względu organ nie znalazł podstaw do rozpoznania wniosku z dnia [...] r., pomimo wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) o konieczności stałego współudziału na co dzień [...] dziecka w [...],[...] i [...] oraz zaopatrzenia przedmioty [...] i środki [...]. W odwołaniu M. B. wyraziła niezadowolenie z tej decyzji. W szczególności podniosła, że w chwili składania wniosku żądane świadczenie jej przysługiwało na podstawie poprzedniej ustawy o pomocy społecznej . Uznała za niesprawiedliwe obciążanie jej odpowiedzialnością za fakt, iż wykazanie przesłanek do przyznania jej zasiłku trwało kilka lat, aż do wydania korzystnego dla niej wyroku Sądu Okręgowego w K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podzieliło argumentację organu I instancji. Uznało, że obowiązujące przepisy nie przewidują zasiłków stałych z tytułu opieki nad Sygn. akt IV SA/Gl 1242/07 dzieckiem [...]. Organ wskazał również na brak w ustawie przepisów przejściowych, które regulowałyby tę kwestię. Zatem w rozpoznawanej sprawie występuje przesłanka bezprzedmiotowości z art. 105 § 1 kpa, gdyż brak jest podstaw prawnych do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. B. zaskarżyła decyzję organu II instancji. W pierwszej kolejności podniosła niekonstytucyjność art. 150 ustawy z dnia 12 marca 1994 r. o pomocy społecznej. Skarżąca podkreśliła, że w wyniku interpretacji wyżej wymienionego przepisu organy administracyjne pozbawiły ją pomocy, która jej się należała. Pomoc taką zaś otrzymały inne osoby w takiej samej sytuacji prawnej i faktycznej, które t nie musiały dochodzić ustalenia [...] dziecka przed sądami. W zakończeniu skargi wniosła o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W szczególności po raz kolejny powołał się na brzmienie art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r., zgodnie z którym brak jest podstawy prawnej do wypłaty świadczenia w formie zasiłku stałego z tytułu opieki nad dzieckiem [...] Postanowieniem z dnia [...] r. w sprawie sygn. akt IV SA/GL 733/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne o zgodność z art. 2, art. 30 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.) w zakresie, w jakim wyłącza zastosowanie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 maja 2004 r. W związku z faktem, iż rozstrzygniecie sprawy M. B. zależne było od stanowiska Trybunału Konstytucyjnego , postępowanie w sprawie zostało zawieszone. Sygn.akt IV SA/Gl 1242/07 W dniu [...] r. zapadł przed Trybunałem Konstytucyjnym wyrok w sprawie sygn. [...] w którym uznano za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepis art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.) w zakresie, w jakim wyłącza zastosowanie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r, Nr 64 poz. 414 z późn. zm.) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 maja 2004 r. Postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt IV SA/Gl 54/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie i po rozpoznaniu sprawy na rozprawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 145a § 1 kpa orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, może stanowić podstawę wznowienia postępowania. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) – zwanej dalej p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji powinno więc przesądzać o uznaniu "naruszenia prawa" w samej decyzji administracyjnej. Zgodnie z konstytucyjną regułą wyrażoną w art. 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Trybunał Konstytucyjny niejednokrotnie stwierdzał, iż art. 190 ust. 4 Konstytucji wskazuje na wyraźną wolę ustrojodawcy, aby sprawa prawomocnie (ostatecznie) rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją była rozstrzygnięta w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi. W nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, Sygn. akt IV SA/Gl 1242/07 rozpatrzenie sprawy jest nie tylko dopuszczalne, ale możliwość taka jest ujęta jako podmiotowe, konstytucyjne prawo uprawnionego. Prawo do wznowienia postępowania w wypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności prawnej podstawy prawomocnego orzeczenia sądowego jest bowiem jednym z aspektów konstytucyjnego prawa do sądu (por. wyrok z dnia 2 marca 2004 r., SK 53/03, OTK ZU-A 2004 nr 3, poz. 16 oraz z dnia 9 czerwca 2003 r., SK 5/03 - OTK ZU-A 2003 nr 6, poz. 50) Z przytoczonych wyżej wywodów wynika, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy p.p.s.a. W wyroku z dnia [...]r. [...] r., sygn. akt [...] Trybunał Konstytucyjny orzekł bowiem, że przepis art. art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004r o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz. 593 z póżn. zm./ jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej z tego względu - jak wynika z motywów wyroku - że narusza zasadę równości a nadto, bez oparcia w wartościach, które uzasadniałyby taką możliwość, pozbawia zainteresowanych maksymalnie ukształtowanych ekspektaktyw ich praw. Z treści zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Nr [...] wynika, że przepis art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004r o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz. 593 z póżn. zm. / objęty przytoczonym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, stanowił podstawę prawną rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie jako bezprzedmiotowego. Niewątpliwie sprawa została więc ostatecznie rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją i powinna, jak zauważa się wyżej, zostać ponownie rozpoznana w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi, w nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego W dalszym postępowaniu organ winien zatem skupić się na ustaleniu, czy spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania M. B. uprawnień do zasiłku stałego w aspekcie przepisu art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej /Dz. U. z 1998r. Nr 64 poz. 414 z późn. zm./ . Ustalenia te winny Sygn. akt IV SA/Gl 1242/07 być dokonane z uwzględnieniem wymogów postępowania administracyjnego określonych w art. 7, 77 i 80 k.p.a mając w szczególności na względzie treść wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. sygn akt [...]. Z tych powodów, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit.b p.p.s.a. przy uwzględnieniu uprawnień nadanych sądom administracyjnym na mocy art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.