IV SA/Gl 1243/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA del. Teresa Cisyk Sędzia NSA Tadeusz Michalik Protokolant Referent stażysta Izabela Auguścik-Michułka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi U. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C. odmówił przyznania U. S. zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, że skarżąca legitymuje się [...] stopniem niepełnosprawności, która powstała przed ukończeniem 21 roku życia a tym samym nie spełnia wymogów warunkujących przyznanie świadczenia, o które się ubiegała. Zgodnie bowiem z przywołanym art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych warunkiem przyznania zasiłku pielęgnacyjnego osobie w wieku powyżej 16 roku życia jest posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, lub o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności – jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 lat. W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. U. S. oświadczyła, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem zapadłym w I instancji. Podniosła bowiem, że wyrokiem sądu została uznana za okresowo całkowicie niezdolną do pracy oraz uzyskała prawo do pobierania renty socjalnej od dnia [...] 2005 r. Mając na względzie powyższe skarżąca wywiodła, iż spełniła przesłanki, od których uzależnione jest przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu powołało się na art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Świadczenie to przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osobie, która ukończyła 75 lat a także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku przed ukończeniem 21 roku życia. Mając na względzie powyższe organ odwoławczy wywiódł, że skarżącej prawidłowo odmówiono przyznania spornego świadczenia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika wprawdzie, że naruszenie sprawności jej organizmu powstało przed ukończeniem 18 roku życia, jednak orzeczeniem wydanym przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] r. wyżej wymienioną uznano za częściowo niezdolną do pracy. Tymczasem, stosownie do treści art. 3 ust. 11 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., znaczny stopień niepełnosprawności oznacza niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników bądź to legitymowanie się orzeczeniem o zaliczeniu do I grupy inwalidów. Zgodnie z kolei z art. 3 pkt 20 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pod pojęciem umiarkowanego stopnia niepełnosprawności kryje się niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, całkowita niezdolność do pracy orzeczona na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu ubezpieczeń Społecznych lub posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów. Zdaniem Kolegium w świetle przywołanych uregulowań skarżąca nie kwalifikuje się do znacznego ani umiarkowanego stopnia niepełnosprawności a tym samym brak jest podstaw do przyznania jej wnioskowanego zasiłku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach U. S. zakwestionowała prawidłowość decyzji organu odwoławczego. Skarżąca podkreśliła, iż zachowuje warunek nabycia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego określony w art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mocą orzeczenia Sądu Okręgowego w C. nabyła bowiem prawo do renty socjalnej jako osoba całkowicie niezdolna do pracy. W tym miejscu strona powołała się na pismo z dnia [...] r. (jego kopia stanowi załącznik do skargi) zawierające stanowisko Przewodniczącego Komisji Lekarskich Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w S., zgodnie z którym jest ona osobą całkowicie niezdolną do pracy w związku z naruszeniem sprawności organizmu powstałym przed ukończeniem 18 lat. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Kolegium powtórzyło argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia podkreślając, że skarżąca legitymuje się orzeczeniem o częściowej niezdolności do pracy a w rezultacie nie spełnia ustawowych wymogów warunkujących przyznanie zawnioskowanego zasiłku, który przysługuje wyłącznie osobom zaliczonym do znacznego bądź umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 134 §1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 przywołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec wzruszeniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem nie może ona pozostać w obrocie prawnym. Zasady przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji uregulowane zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Stosownie zatem do treści art. 16 przywołanej regulacji, rzeczone świadczenie przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osobie, która ukończyła 75 lat a nadto osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. W niniejszej sprawie jest poza sporem, iż skarżąca była osobą niepełnosprawną oraz, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. Zagadnieniem mającym zasadnicze znaczenie dla prawidłowości podjętego w sprawie rozstrzygnięcia jest natomiast stopień niepełnosprawności, jakim legitymowała się wyżej wymieniona. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z treścią definicji sformułowanej w art. 3 ust. 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pod pojęciem znacznego stopnia niepełnosprawności należy rozumieć: a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów; Z kolei umiarkowany stopień niepełnosprawności w świetle art. 3 ust. 20 wskazanej ustawy oznacza: a) niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów; Na gruncie przywołanych unormowań nie budzi więc wątpliwości, że legitymowanie się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy wydanym na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest równoznaczne z posiadaniem umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, który w przypadku postania przed 21 rokiem życia, uprawnia do zasiłku pielęgnacyjnego. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Orzekające w sprawie organy oparły bowiem swe rozstrzygnięcia na orzeczeniu Komisji Lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., mocą którego U. S. uznano za osobę częściowo niezdolną do pracy. Tymczasem wraz z odwołaniem od decyzji zapadłej w I instancji skarżąca przedstawiła organowi odwoławczemu kopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. o przyznaniu renty socjalnej na okres od [...] 2005 do [...] 2007 r. Z rzeczonej decyzji wynika, że wydana została ona w wykonaniu orzeczenia Sądu, którym stronę uznano za osobę okresowo całkowicie niezdolną do pracy. W aktach sprawy brak jest kopii przywołanego wyroku, co uniemożliwia stwierdzenie, na jaki okres została ona zakwalifikowana jako osoba całkowicie niezdolna do pracy. W cytowanej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. określono przy tym, że renta socjalna przysługuje wyżej wymienionej do dnia [...] r., co może wskazywać, że także całkowitą niezdolność do pracy orzeczono właśnie do tej daty (zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej - Dz. U. Nr 135, poz. 1268 ze zm., renta socjalna przysługuje wyłącznie osobie całkowicie niezdolnej do pracy). W świetle zaprezentowanych wyżej faktów jest zatem wysoce prawdopodobne, że U. S. na dzień wydania zaskarżonego aktu, to jest [...] r. mogła być osobą całkowicie niezdolną do pracy a tym samym mogła spełniać przesłankę, o której mowa w art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tymczasem kwestia ta nie została wyjaśniona w toku postępowania odwoławczego. Organ II instancji nie ustosunkował się do niej w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia i nie podjął czynności zmierzających do weryfikacji rzeczonego zarzutu. Zdaniem Sądu brak ustaleń w powyższym zakresie stanowi naruszenie zasady proceduralnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skutkiem rzeczonego uchybienia mogła być bowiem bezzasadna odmowa przyznania żądanego zasiłku. Dlatego ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji wezwie skarżącą do przedłożenia wyroku sądu o przyznaniu renty socjalnej oraz o ustaleniu całkowitej niezdolności do pracy i uwzględniając treść tego orzeczenia, a w szczególności okres na jaki niezdolność tę ustalono raz jeszcze oceni kwestię posiadanego przez nią stopnia niepełnosprawności. Dopiero bowiem zbadanie powyższego zagadnienia umożliwi prawidłowe ustalenie czy skarżąca zachowuje wymogi, od których uzależnione jest nabycie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku z naruszeniem art. 7 i art. 77 §1 K.p.a., działając na podstawie art. 132 i art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Równocześnie, mając na uwadze charakter zaskarżonego aktu, Sąd odstąpił od orzeczenia na podstawie art. 152 p.p.s.a. w kwestii jego wykonania. Zaskarżona decyzja jest bowiem rozstrzygnięciem odmawiającym przyznania stronie świadczenia a zatem nie podlega ona wykonaniu.