IV SA/Gl 1243/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Referent – stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2008r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję Wnioskiem z dnia [...] r. B. G. domagała się wypłacenia na rzecz jej córki A. zasiłku stałego za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. Podniosła w jego uzasadnieniu, iż za ten okres nie miała stosownego orzeczenia o niepełnosprawności jej córki, ale na skutek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od niekorzystnego dla niej orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] r. Nr [...] uzyskała w dniu [...] r. jego zmianę - orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Ś. Nr [...]. Nowe orzeczenie, obowiązujące od dnia [...] r. jednoznacznie potwierdziło, iż istnieje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji jej córki. W związku z tym, zdaniem strony, złożony wniosek jest w pełni uzasadniony, bowiem wcześniej nie miała podstaw, aby domagać się wypłaty zasiłku za wskazany okres. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, Kierownik Rejonowego Zespołu Pomocy Społecznej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., umorzył postępowanie w sprawie wniosku B. G. W uzasadnieniu decyzji zaznaczył, że zasiłek stały był dotychczas realizowany w oparciu o ustawę z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, ale od miesiąca [...] r. "przeszedł" do ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, dlatego stronie nie można przedłużyć przyznanego do dnia [...] r. zasiłku stałego, na podstawie decyzji z dnia [...] r. nr [...] Od decyzji z dnia [...] r. Nr [...] strona wniosła odwołanie, w którym domagała się jej zmiany i wypłaty zasiłku stałego za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. Organowi pierwszej instancji zrzuciła błędną interpretację przepisów ustawy o pomocy społecznej, nadto art. 107 § 1 w związku z art. 9 K.p.a. oraz powołała argumentację przedstawioną we wniosku z dnia [...] r. Wskazała, że wszystkie osoby pobierające zasiłek stały zostały zobowiązane do uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności dziecka do dnia [...] r., który to dokument uzyskała, dlatego jej zdaniem wadliwa jest interpretacja zastosowanych w sprawie przepisów dokonana przez pracownika organu pierwszej instancji, za którą odpowiedzialność odszkodowawczą ponosi ten organ. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 150 i art. 160 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazało, iż podjęcie pozytywnej dla odwołującej decyzji, w oparciu o zapis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) jest sprzeczne z zasadą legalności, bowiem art. 160 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). zawiera klauzulę derogacyjną uchylającą z dniem 30 kwietnia 2004 r. moc obowiązującą ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Zatem z dniem 1 maja 2004r. zaczęły obowiązywać przepisy ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. Nowa ustawa w art. 37 ust. 1 przewiduje świadczenie o nazwie "zasiłek stały" jednakże przepis ten definiuje inny rodzaj świadczenia. Natomiast świadczenie przypominające dawny "zasiłek stały" z pomocy społecznej nosi obecnie nazwę "świadczenie pielęgnacyjne" i jest uregulowane przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). Jednocześnie w oparciu o treść art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy tejże ustawy. Zatem skoro przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest świadczenie, które nie ma swojego odpowiednika w nowej ustawie o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r., to takie postępowanie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W obszernej skardze B. G. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 150 i art. 160 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz zasad postępowania administracyjnego poprzez nie zastosowanie w sprawie art. 61 § 2 K.p.a. Dodatkowo podniosła brak swojej winy w złożeniu dopiero w dniu [...] r. wniosku o wypłatę zasiłku stałego z tytułu opieki nad jej niepełnosprawną córką za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz zaprezentował stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem tut. Sądu z dnia 31 maja 2006 r. sygn. akt IV SA/Gl 324/05 zostało zawieszone postępowanie w niniejszej sprawie, a następnie podjęte w dniu 17 grudnia 2007 r. Na rozprawie w dniu 19 lutego 2008 r. skarżąca podtrzymała w całości zarzuty skargi. Wojewódzki Są Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie jako P.p.s.a., że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować jej uchyleniem przez Sąd. Tak więc w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. W rozpatrywanej sprawie podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. stanowił przepis art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.). W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 30 października 2007 r. sygn. akt P 28/06 (publ. OTK-A 2007/9/109, Dz. U. RP z 2007, Nr 209, poz. 1519) stwierdził, że art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, Nr 99 z póżn. zm.) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 maja 2004 r. jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że narusza zasadę ochrony praw nabytych oraz jest niezgodny z jej art. 32. Natomiast zgodnie z art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie do treści powołanego wcześniej art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. zaistnienie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji, uzasadnia jej uchylenie (por. wydany w analogicznej sprawie wyrok Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA/Gd 375/00, LEX nr 76114). Nie jest przy tym istotne, że podstawa wznowienia postępowania administracyjnego nie istniała w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji. Jak się bowiem przyjmuje (np. J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4728/97, OSP 2000, nr 1, poz. 16), mimo że podstawa wznowienia postępowania, określona w art. 145a § 1 K.p.a. nie istnieje w chwili wydawania decyzji, to orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności podstawy prawnej decyzji z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą przesądza o uznaniu naruszenia prawa w samej decyzji administracyjnej i powinno powodować jej uchylenie przez sąd administracyjny. Jednocześnie art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania, bowiem orzeczenie to ma charakter powszechnie obowiązujący i jest ostateczne. Z powyższych rozważań wynika, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., bowiem została ona rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją RP, co daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, przewidzianą w art. 145a § 1 K.p.a. W dalszym postępowaniu organ administracji powinien ustalić, czy spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania skarżącej uprawnień do zasiłku stałego z uwagi na treść przepisu art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 z późn. zm.). Ustalenia te powinny być dokonane z uwzględnieniem zasad postępowania administracyjnego, w szczególności określonych w art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji. Sąd nie zawarł w niniejszym wyroku rozstrzygnięcia opartego na treści art. 152 P.p.s.a., bowiem jest ono obligatoryjne tylko w przypadku, gdy zaskarżona decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie.