IV SA/Gl 1244/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant referent-stażysta Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M. R. na "A" w K. w przedmiocie środków zapewniających wykonanie orzeczeń Sądu – wymierzenie organowi grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 października 2017 r. sygn. akt IV SAB/Gl 201/17 postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 18 października 2017 r. M. R. (dalej strona lub skarżący) wniósł za pośrednictwem (data wpływu: 7 grudnia 2017 r.) Przewodniczącego A (dalej Przewodniczący A lub organ) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej. W skardze wniósł o: 1) zobowiązanie organu do zwrotu zaległych kosztów postępowania i do udzielenia informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, 2) na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. z 2011 r. Nr 34, poz. 173) w związku z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie, tj.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej ustawa p.p.s.a.), orzeczenie czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy p.p.s.a., w wysokości 3.000 zł, 4) zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając tak sformułowane żądania skarżący wskazał, że organ w sposób wybiórczy podszedł do wyroku WSA w Gliwicach z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt IV SAB/Gl 201/17. Nie zwrócił skarżącemu kosztów sądowych - na podane w piśmie z dnia 6 listopada 2017 r. - konto bankowe oraz w sposób ogólnikowy udzielił odpowiedzi, zwłaszcza na pytania 7 i 8 dotyczące sposobu ujmowania w planie kont wskazanych operacji rachunkowych. Odwołując się do poglądów judykatury podkreślił, że zarzut bezczynności jest uzasadniony w przypadku udzielenia żądanej informacji publicznej w sposób niepełny, niewłaściwy lub zbyt ogólnikowy. Nadto wskazał na brak obowiązku poprzedzenia skargi wniesieniem środków zaskarżenia. Odpowiadając na skargę organ reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym stwierdził, że nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia. Odnosząc się do zarzutu udzielenia odpowiedzi w sposób ogólnikowy oświadczył, że odpowiedział skarżącemu w sposób precyzyjny według swojej najlepszej wiedzy; w szczególności udzielił pełnej odpowiedzi na pytania nr 7 i 8. Ustosunkowując się do zarzutu niezwrócenia skarżącemu kosztów postępowania w wysokości 100 zł podał, że pismem z dnia 18 grudnia 2017 r. złożył oświadczenie o potrąceniu tej należności z przysługująca mu wierzytelnością z faktury nr [...] z dnia 31 października 2017 r. na kwotę 570,79 zł. Wskazał, że wierzytelność z wyroku stała się wymagalna z dniem 18 listopada 2017 r. (data prawomocności), a wierzytelność wynikająca z faktury z dniem 15 listopada 2017 r. (termin płatności: 14 listopada 2017 r.). Odwołując się do regulacji zamieszczonej w art. 499 Kodeksu cywilnego podał, że oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe; co w okolicznościach sprawy oznacza, że potrącenie nastąpiło w dniu 18 listopada 2017 r., gdyż obie wierzytelności były w tym dniu wymagalne. Mając powyższe na względzie podkreślił, że organ wykonał wyrok również w zakresie zwrotu kosztów postępowania i nie dopuścił się w tym przedmiocie zwłoki. Na wezwanie Sądu skarżący, przy piśmie z dnia 13 stycznia 2018 r., przedłożył dowód wezwania organu do wykonania wyroku o sygn. akt IV SAB/Gl 201/17 w formie pisma z dnia 6 listopada 2017 r. o następującej treści "W nawiązaniu do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 3 października 2017 r. (IV SAB/Gl 201/17) wzywam do wykonania wyroku". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. 2017, poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z treści wywiedzionej skargi wynika, że skarżący ocenił, że wyrok tutejszego Sądu z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt IV SAB/Gl 201/17 nie został wykonany w zakresie obowiązku zwrotu kosztów postępowania oraz pełnego udzielenia żądanej informacji publicznej, w szczególności w zakresie punktu 7 i 8 wniosku z dnia 9 kwietnia 2017 r. W związku z powyższym domaga się zastosowania środków zapewniających wykonanie orzeczenia Sądu, w tym wymierzenia grzywny. W myśl art. 154 ustawy p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny (§ 1). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2). Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (§ 3). Osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie o odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym (§ 4). Odszkodowanie, o którym mowa w § 4, przysługuje od organu, który nie wykonał orzeczenia sądu. Jeżeli organ w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie nie wypłacił odszkodowania, uprawniony podmiot może wnieść powództwo do sądu powszechnego (§ 5). Grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (§ 6). Uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 7). Jak wyżej wskazano zarzuty dotyczące niewykonania wyroku skarżący sformułował w związku z funkcjonowaniem w obrocie prawnym prawomocnego wyroku tutejszego Sądu z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt IV SAB/Gl 201/17. W wyroku tym, wydanym po rozpoznaniu skargi M. R. na bezczynność Przewodniczącego A w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, Sąd: 1) zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 9 kwietnia 2017 r., w zakresie pytań sformułowanych w pkt 1 do 11, 13 do 14 i 20 w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi; 2) stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała cech rażącego naruszenia prawa; 3) oddalił wniosek o wymierzenie organowi grzywny; 4) zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok stał się prawomocny w dniu 18 listopada 2017 r. i został doręczony organowi wraz ze zwrotem akt w dniu 11 grudnia 2017 r. (okoliczność znana Sądowi z urzędu, wynikająca z akt sądowych sprawy o sygn. akt IV SAB/Gl 201/17). Mając na uwadze żądanie skargi wymierzenia organowi grzywny w związku z niewykonaniem wyroku w zakresie niezwrócenia przez organ kosztów postępowania w kwocie 100 zł Sąd stwierdza, że skarga w tej części jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., gdyż w tym zakresie sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skarga z art. 154 nie może dotyczyć niewykonania orzeczenia w części dotyczącej zasądzenia kosztów sądowych, ponieważ w takiej sytuacji nie występuje konieczność podjęcia przez organ działań z zakresu administracji publicznej (np. wszczęcia postępowania administracyjnego, wydania aktu itp.) zastrzeżonych prawem do jego właściwości, lecz powstaje pomiędzy osobą prawną (Skarbem Państwa, jednostką samorządu terytorialnego itp.), której strukturom przypisany jest konkretny organ administracji publicznej, a osobą, na której rzecz orzeczono zwrot kosztów sądowych, cywilnoprawny stosunek zobowiązaniowy, w którym osoba ta jest dłużnikiem, a strona wierzycielem. Wykonywanie orzeczeń sądów administracyjnych w części dotyczącej zasądzonych na rzecz strony kosztów (w tym kosztów sądowych) odbywa się w drodze egzekucji sądowej zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego, po stwierdzeniu przez sąd prawomocności orzeczenia w myśl art. 169 (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 25 marca 2004 r., sygn. akt SA/Sz 2291/03, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 123, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1258/06, LEX nr 301759, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 287/08, LEX nr 489271, Komentarz elektroniczny Tadeusza Wosia do art. 154 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 17; LEX). Niedopuszczalna jest również – aczkolwiek z innego powodu – skarga w pozostałym zakresie. Stosownie do regulacji zamieszczonej w § 1 cytowanego wyżej art. 154 ustawy p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jak wynika z tego przepisu istnieją dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd mógł wymierzyć organowi grzywnę. Po pierwsze, po stronie organu musiał istnieć stan niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi obowiązana była wezwać właściwy organ do wykonania tego wyroku. Przy czym spełnienie drugiej z wymienionych przesłanek stanowi o dopuszczalności wniesienia skargi. Oznacza to, że jeżeli strona nie wyczerpała środków zaskarżenia, to znaczy nie skierowała do właściwego organu pisemnego wezwania do wykonania wyroku, skarga taka podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy p.p.s.a. W orzecznictwie i piśmiennictwie dominuje pogląd, który należy podzielić, że takie wezwanie musi być skierowane do organu w odpowiednim przedziale czasowym - po zwrocie akt organowi wraz z prawomocnym wyrokiem, ale przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Jak podkreśla J.P. Tarno warunek z art. 154 § 1 ustawy p.p.s.a. jest spełniony "jeżeli wezwanie organu nastąpiło po doręczeniu organowi administracyjnemu odpisu orzeczenia sądowego wraz ze stwierdzeniem prawomocności (art. 286). (...) Natomiast procesowa przesłanka wymierzenia grzywny za niewykonanie wyroku sądu administracyjnego nie jest spełniona, jeżeli skarżący wezwał właściwy organ przed doręczeniem mu prawomocnego orzeczenia sądowego wraz z aktami sprawy. Dopiero bowiem od tej daty zaczyna biec termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd (art. 286 § 2)" (zob. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, teza 7 do komentarza dotyczącego art. 154 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tak też: T. Woś (red.): Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., teza 23 do komentarza dotyczącego art. 154 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sąd stwierdza, że procesowa przesłanka wymierzenia grzywny za niewykonanie wyroku sądu administracyjnego nie jest zatem spełniona, jeżeli skarżący wezwał właściwy organ przed doręczeniem mu prawomocnego orzeczenia sądowego wraz z aktami administracyjnymi sprawy. Dopiero bowiem od tej daty zaczyna biec termin do załatwienia sprawy przez organ, co wynika wprost z treści 286 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności (§ 1), zaś termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi (zob. też postanowienie NSA z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1485/10, LEX nr 741550; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 1529/07; postanowienie NSA z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1208/11; postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 października 2014 r., sygn. akt II SA/Go 689/14; postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 października 2014 r., sygn. akt II SA/Go 705/14; postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1154/12 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powołany wyżej przepis konstytuuje zasadę "realnej możliwości" wykonania wyroku sądowego. Organ musi bowiem dysponować aktami sprawy w sposób możliwy do podjęcia rozstrzygnięcia, a zatem aktami kompletnymi. Powyższe znajduje uzasadnienie również w okoliczności, że ocena prawna, którą organ obowiązany jest uwzględnić wynika z uzasadnienia orzeczenia i samo ogłoszenie wyroku nie pozwala jeszcze organowi na zastosowanie się do niej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 marca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2566/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, że skarżący nie wezwał skutecznie organu do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt IV SAB/Gl 201/17. Z akt analizowanej sprawy wynika bowiem, że takie wezwanie skarżący skierował do organu pismem z dnia 6 listopada 2017 r., zaś akta administracyjne wraz odpisem prawomocnego wyroku zostały zwrócone organowi w dniu 11 grudnia 2017 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący wystąpił z wezwaniem do wykonania wyroku przed zwrotem organowi akt sprawy. W tej sytuacji przesłanka dopuszczalności wniesienia skargi na niewykonanie wyroku w postaci uprzedniego – ale wystosowanego w odpowiednim czasie - pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku nie została spełniona. Tym samym skarga również w tej części podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem prawnym sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn niż wymienione w punktach od 1 do 5a wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Taka właśnie sytuacja występuje w przypadku, gdy nie wniesiono w odpowiednim terminie wezwania do wykonania wyroku, gdyż pisemne wezwanie było przedwczesne. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 w związku z art. 154 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.