IV SA/Gl 1247/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2008r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. działający z upoważnienia uchwały Rady Miejskiej w R. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 43 ust. 1 i ust. 2a oraz art. 45 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) zmienił swoją decyzję z dnia [...] przyznającą E. K. zasiłek stały wyrównawczy w ten sposób, iż od dnia [...] określił jego wysokość na kwotę [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że uprawniony od dnia [...] przebywa w zakładzie karnym, co po myśli art. 28 ustawy o pomocy społecznej nakazuje obniżenie zasiłku do [...] przyznanego świadczenia. W odwołaniu E. K. wniósł o uchylenie tej decyzji podnosząc, że nie jest jeszcze skazany, a tylko podejrzany, zatem wywodził, że aresztowanie nie jest przez niego zawinione. Argumentował, że takiego skutku nie powoduje pobyt w szpitalu, czy innym miejscu stąd uznał go za wadliwy. Podkreślił także, że nie posiada środków do życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Organ ten uznał, że kwestionowana przez E. K. decyzja jest prawidłowa. W jego ocenie przyznany odwołującemu się zasiłek nie mógł być wypłacany w dotychczasowej wysokości od dnia [...], skoro od dnia [...] został on tymczasowo aresztowany. Taki skutek jednoznacznie przewiduje art. 28 ustawy o pomocy społecznej. Zatem rozstrzygnięcie to znajduje pełne oparcie w poprawnie ustalonym stanie faktycznym i prawidłowo powołanych przepisach prawa materialnego. Nadto organ ten odwołał się do postanowień art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji przytaczając argumentację zawartą w odwołaniu, która w jego ocenie uzasadniała wniosek o dyskryminacji osób tymczasowo aresztowanych korzystających przecież z domniemania niewinności. Zdaniem skarżącego ma on takie same potrzeby w areszcie jak osoby przebywające na wolności, toteż zmniejszenie wysokości zasiłku uznał za błędne. Zwłaszcza, gdy przedmiotowe świadczenie stanowi jego jedyne źródło utrzymania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, jaką zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 5 grudnia 2005 r. sygn. akt IVSA/GL 94/04 uchylił zaskarżoną decyzję. W motywach wyroku Sąd wskazał, że organy administracji przy podejmowaniu rozstrzygnięcia nie dostrzegły drugiego zdania zamieszczonego w art. 28 ustawy o pomocy społecznej. Stanowi on, że pozostała część zasiłku stałego może być w razie potrzeby, przeznaczona na opłaty mieszkaniowe skarżącego, jako osoby przebywającej w areszcie tymczasowym. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący ponosi wydatki w tym zakresie, a występujący konflikt między skarżącym a jego ojcem nie zwalnia skarżącego z partycypowania w tych opłatach. Organy administracji obu instancji okoliczność tę pominęły, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzyło postępowanie odwoławcze. W motywach rozstrzygnięcia wpierw przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazało, że z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i zgodnie z brzmieniem art. 160 tej ustawy utraciła moc ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Nadto zaznaczono, że zgodnie z art. 149 przywołanej powyżej ustawy z dniem jej wejścia w życie wygasły decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. z wyjątkiem decyzji określonych w art. 152 i w art. 154, a po myśli art. 13 nowej ustawy o pomocy społecznej osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczenia z pomocy społecznej, a tymczasowo aresztowanej zawiesza się prawo do świadczeń z pomocy społecznej, za okres tymczasowego aresztowania nie udziela się świadczeń. Z uwagi na niemożność przyznania osobie tymczasowo aresztowanej świadczenia z pomocy społecznej wyczerpana została przesłanka umorzenia postępowania odwoławczego. Z decyzją tą nie zgodził się E. K, który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej podniósł, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego nie jest adekwatne dla wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2005 r. W wyroku tym akcentuje się, że organy administracji nie dostrzegły postanowień zdania drugiego art. 28 ustawy o pomocy społecznej. Zaznaczył także, ze z aresztu został zwolniony w dniu [...] i nie został skazany, a decyzję organu odwoławczego uznał za matactwo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało w niej analogiczną argumentację do tej, jaką zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2007 r. sygn. akt IV SA/GL 539/06 zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na oczekiwanie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją RP art. 150 ustawy o pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy podjął prawidłową decyzję, albowiem zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w dniu wydania przez niego decyzji zobligowany był do umorzenia postępowania odwoławczego. Do podjęcia takiego rozstrzygnięcia obligowała go treść przepisów przejściowych ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z treścią art. 149 ust. 1 tej ustawy z dniem wejścia w życie ustawy wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, natomiast po myśli art. 150 powoływanej ustawy do spraw wszczętych a niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Z brzmienia przywołanych przepisów wynika, że do spraw wszczętych a nie zakończonych do dnia 1 maja 2004 r. mają zastosowanie przepisy nowej ustawy. Zgodnie z postanowieniami art. 13 nowej ustawy o pomocy społecznej osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczenia z pomocy społecznej, a tymczasowo aresztowanej zawiesza się prawo do świadczeń z pomocy społecznej, za okres tymczasowego aresztowania nie udziela się świadczeń. Oznacza to, że organ odwoławczy w sposób prawidłowy zinterpretował obowiązujące przepisy i wydał decyzje zgodną z prawem. Pomimo wskazanej prawidłowości rozstrzygnięcia organu administracji tutejszy Sąd zobligowany jest uwzględnić wniesioną skargę. Otóż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 30 października 2007 r. sygn. akt P 28/06 orzekł, że art. 150 ustawy o pomocy społecznej w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie art. 27 ust. 1 ustawy 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej do spraw wszczętych i niezakończonych jest niezgodny z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji RP. Przywołany powyżej wyrok trybunału odnosi się do zasiłku stałego przyznanego na podstawie ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, natomiast przedmiotowe postępowanie poświęcone jest zasiłkowi stałemu wyrównawczemu regulowanemu postanowieniami art. 27 ust. 4 w związku z treścią art. 28 tej ustawy. Oznacza to, że powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie odnosi się wprost do sytuacji będącej przedmiotem niniejszego postępowania, jednakże należy stwierdzić, że istota tego postępowania sprowadza się do tego samego problemu, a mianowicie do zastosowania wobec skarżącego za okres od 1 października 2003 r. do 30 kwietnia 2004 r. przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. W tymże wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że wskazany art. 150 ustawy jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP ponieważ naruszył zasadę praw nabytych. Otóż w niniejszej sprawie sytuacja wygląda analogicznie, gdyż osoba otrzymująca zasiłek stały wyrównawczy przebywająca w areszcie tymczasowym otrzymuje 30 % świadczenia, natomiast pozostała część może być przyznana w razie potrzeby na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Zatem przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego posiadało charakter publicznego prawa podmiotowego, natomiast przyznanie dodatkowego świadczenia na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych związane było z występowaniem tego typu potrzeby. Weryfikacja tej potrzeby winna nastąpić w ramach postępowania dowodowego prowadzonego przez organ pomocy społecznej. Oznacza to, że w odniesieniu do zasiłku stałego wyrównawczego także można mówić o prawach nabytych i o tym, że przywoływany art. 150 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej narusza zasadę praw nabytych. Dodatkowo przyjdzie zauważyć, że art. 7 Konstytucji RP stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a po myśli art. 8 przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Skoro art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej jest niezgodny z Konstytucją RP z uwagi na naruszenie zasady praw nabytych w odniesieniu do art. 27 ust. 1 starej ustawy o pomocy społecznej to tym samym jest on sprzeczny z postanowieniami Konstytucji, gdy idzie o postanowienia art. 27 ust. 4 w związku z art. 28 starej ustawy o pomocy społecznej, ponieważ także odwołują się one do praw nabytych. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego akcentuje się, że w tego typu przypadkach Sąd może kierując się wykładnią art. 8 Konstytucji nie zastosować zdekonstytucjonalizowanego przepisu ( zob. wyrok TK z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/2007 ). W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że należy w niej zastosować nie art. 150 ustawy o pomocy społecznej stanowiący o konieczności stosowania do spraw wszczętych a niezakończonych nowych przepisów. Otóż w rozpatrywanej sprawie za okres od wszczęcia postępowania do 30 kwietnia 2004 r. organy administracji obowiązane są zastosować stare przepisy. W konsekwencji organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, a okoliczność ta stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi przesłankę uwzględnienia skargi. Podnoszony w skardze zarzut nie respektowania przez organ odwoławczy wskazań zamieszczonych w uzasadnieniu wyroku nie jest trafny, albowiem organ administracji zobowiązany był do stosowania przepisów prawa, które obowiązywały w dniu podjęcia przez niego decyzji, natomiast w wyroku wskazano jedynie, że organy administracji obu instancji nie wykorzystały w sprawie postanowień art. 28 zdanie 2 starej ustawy o pomocy społecznej. Zatem organ odwoławczy stosownie do postanowień art. 150 ustawy o pomocy społecznej nie był uprawniony do stosowania w sprawie tej przepisów starej ustawy o pomocy społecznej, dopiero przywoływany powyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego otworzył taką możliwość. Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu odwoławczego, który kierując się postanowieniami niniejszego wyroku, nakazującymi zastosować do niej za okres od 1 października 2003 r. do 30 kwietnia 2004 r. przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Jednakże podjęcie rozstrzygnięcia będzie możliwe po wyjaśnieniu przez organ pierwszej instancji przesłanek przyznania świadczenia regulowanych postanowieniami art. 28 tej ustawy. Z tego też powodu organ odwoławczy kierując się brzmieniem art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego winien zlecić organowi pierwszej instancji przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego, a następnie podjąć stosowne rozstrzygnięcie. Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji umorzono postępowanie odwoławcze niezbędnym stało się stosownie do postanowień art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję. su.