IV SA/Gl 1261/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2008r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R.Ś. wstrzymał K.S. wypłatę świadczeń rodzinnych na jej małoletniego syna R. M. W dniu [...] K.S. wniosła odwołanie od wskazanej decyzji zawierając w nim wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Motywowała go faktem nieotrzymania, jej zdaniem z winy listonosza, przesyłki albo awiza, mimo posiadania skrzynki listowej na drzwiach mieszkania. Oświadczyła, iż z decyzją zapoznała się dopiero w dniu [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołano się na fakt doręczenia decyzji , na wskazany przez stronę we wniosku adres , w trybie art. 44 k.p.a. W opinii organu decyzję wysłano w dniu [...] za pośrednictwem poczty. Przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniach [...] i [...], co wynika z dat umieszczonych na kopercie. Wobec powyższego uznano decyzję za doręczoną stronie w dniu [...] i odwołanie wniesione w dniu [...] za spóźnione. Okoliczności podane przez K.S. we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu uznano za nie wystarczające, by móc wniosek ten uwzględnić. Organ wskazał, iż strona powinna była uprawdopodobnić brak swojej winy tzn. uprawdopodobnić, iż mimo dołożenia należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie. Zdaniem Kolegium brak doręczenia stronie awiza z winy listonosza nie mógł stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku. K.S. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ze skargą, w której ponownie zaprzeczyła doręczeniu jej awiza przez listonosza. Podniosła nadto, iż rodzaj jej sprawy nakazywał konieczność poinformowania jej przez organ inną drogą, niż pocztowa, przykładowo telefonicznie. Zakwestionowała też fakt wysłania do niej korespondencji urzędowej wyłącznie na jeden adres, mimo , iż na złożonym przez nią wniosku widniał adres pobytu i zameldowania. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, powołano się na tożsame , co w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem , o czym stanowi przepis art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269). Powyższe oznacza konieczność przeprowadzania przez sądy administracyjne kontroli zarówno co do zgodności stanowiska organów administracji przedstawionych w ich rozstrzygnięciach z przepisami prawa materialnego jak również w zakresie zgodności ze stosowanymi w toku postępowania przepisami postępowania administracyjnego Rozpoznając skargę K.S. , Wojewódzki Sąd Administracyjny mając na względzie wskazane wyżej reguły, a także treść przepisu art. 134 p.p.s.a., przyznający uprawnienia do uwzględnienia skargi również ze względu na inne uchybienia niż te, które przytoczyła strona skarżąca, uznał, w ramach przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia , iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie podlegać musi bowiem uchyleniu, jako wydane z naruszeniem prawa procesowego w sposób mający znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Obowiązek przestrzegania rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego. (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Mając na względzie jedną z podstawowych zasad proceduralnych, jakim odpowiada procedura administracyjna, a to zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a., należy zauważyć, iż decyzje ostateczne mogą być uchylone lub zmienione tylko w drodze trybów szczególnych w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, a po myśli wskazanego przepisu, decyzja staje się ostateczna, gdy nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji. Wniesienie odwołania przez stronę stoi zatem na przeszkodzie uzyskania cech ostateczności przez wydaną w toku postępowania administracyjnego decyzję. Wniesione odwołanie musi jednak charakteryzować skuteczność, bowiem jedynie skutecznie wniesione odwołanie wywołuje wskazane wyżej skutki. O skuteczności odwołania decyduje zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania (vide art. 129§ 2 k.p.a.). Uchybienie ustawowego terminu powoduje natomiast bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Przywołując treść art. 129 § 2 w związku z art. 57 § 1 k.p.a., staje się oczywiste, iż termin do wniesienia odwołania biegnie dla strony od dnia następnego po dniu doręczenia decyzji. Doręczenie jest więc czynnością materialno-techniczną wywołującą określony skutek prawny w postaci otwarcia terminu do wniesienia odwołania. Ocena terminowości wniesienia odwołania może zostać przeto dokonana wyłącznie w przypadku niebudzacego wątpliwości skutecznego doręczenia decyzji. Organ odwoławczy ustalający, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie musi mieć zatem pewność co do prawidłowego doręczenia skarżonej decyzji. Pewność tę osiągnie poprzez zbadanie, czy przesyłka została doręczona tak, jak stanowią to przepisy art. 42-44 kpa. Cytując w tym zakresie poglądy judykatury i bibliografii, trzeba wskazać, iż doręczenia decyzji powinny być dokonywane przez organy starannie, tj. w sposób, by ze zwrotnych poświadczeń odbioru wynikało niewątpliwie, że doręczenie stronie decyzji w istocie miało miejsce. Doręczenie nie może zostać uznane za dokonane , jeśli z takiego zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika niezbicie, że strona odebrała decyzję lub, że doszło do jej doręczenia w sposób przewidziany w treści art. 44 k.p.a. Dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy nie pozwala na taką konstatację. Zarówno kopia koperty z pieczątką "awizowano powtórnie", jak i odwrót zwrotnego poświadczenia odbioru nie zawierają wyraźnej informacji doręczyciela, czy i w jaki sposób powiadomił adresata o przesyłce, a zatem nie daje możliwości sprawdzenia, czy zostały spełnione warunki określone w art. 44 kpa. Zaznaczyć należy, że samo awizowanie przesyłki nie jest równoznaczne z zawiadomieniem określonym w art. 44 k.p.a. Pogląd taki potwierdzony jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( por. wyrok z dnia 20 marca 2002.03.20 sygn akt II SA/Gd 2552/99 stwierdzający, że pozostawienie przesyłki w "skrzynce pocztowej" bez adnotacji na druku dowodu doręczenia o przyczynie nieoddania przesyłki adresatowi nie może być uznane za skuteczne doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. czy wyrok z dnia 28 czerwca 2001r. sygn II SA 2871/00 , gdzie wskazano, że doręczenia nie można uznać za dokonane, jeżeli nie wiadomo jak działał doręczający). W oparciu o powyżej wskazane fakty postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] nr [...] zostało uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 30 maja 2008r. sygn. akt IV SA/Gl 1260/07. Wydane w sprawie postanowienie stanowiące przedmiot skargi K.S. jest zatem co najmniej przedwczesne. Sprawę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej można rozstrzygać bowiem tylko wtedy, gdy decyzja została skutecznie doręczona. W braku pewności co do tego zdarzenia wniosek strony o przywrócenie uchybionego terminu nie może zostać rozpoznany merytorycznie. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznaje za niezgodne z prawem postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, co do doręczenia której istnieją wątpliwości. Dostrzega przeto konieczność zbadania sprawy powtórnie, po zakończeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w którym organ jest zobligowany dokonać ustaleń co do spełnienia przez doręczyciela wszystkich wymaganych treścią przepisu art. 44 § 2 k.p.a. czynności . W przypadku stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, organ przystąpi do rozpoznania wniosku strony, biorąc pod uwagę, iż doręczenie zastępcze rodzi domniemanie prawne, które może zostać przez stronę obalone . Strona może bowiem dowieść, iż z przyczyn od niej niezależnych i obiektywnie usprawiedliwionych decyzja nie mogła zostać przez nią odebrana. Zwraca uwagę, iż ustawodawca nałożył na stronę obowiązek uprawdopodobnienia takich okoliczności, a nie ich udowodnienia. Ustosunkowując się jednocześnie do zarzutu skarżącej odnoszącego się do braku przekazania decyzji pod jej adres zameldowania, mimo wskazania przez nią adresu do doręczeń, zauważa się, że treść art. 135 k.p.c. pozwala na doręczenia zgodnie z wolą strony, pod wskazanym przez nią adresem. Skarżąca wskazała jako adres swego pobytu R.Ś. , ul. [...], co upoważniało organ do skierowania decyzji na ten adres. Nadto, bez względu na rodzaj sprawy administracyjnej, organ zobowiązany jest stosować się do reguł określonych w przepisach art. 42-44 k.p.a. Argumenty skarżącej nie mogły zatem zostać uwzględnione przez badający sprawę Sąd. Natomiast wobec stwierdzonych z urzędu naruszeń prawa procesowego, a to art.7, art.77§1, art 58 § 2 k.p.a., które mogły w sposób istotny wpłynąć na treść zaskarżonego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.