IV SA/Gl 127/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Asesor WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2007r. sprawy ze skargi P. J. na orzeczenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe 1. uchyla zaskarżone orzeczenie 2. określa, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Komendant Powiatowy Policji w M. na podstawie art. 134i ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o Policji, wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko st. post. P. J. i przedstawił mu zarzut, że w okresie od 20 czerwca [...] r. do 9 sierpnia [...] r. w M., będąc odpowiedzialnym za prawidłową opiekę nad psem służbowym "[...]" nr ew. [...], poprzez podawanie psu zepsutej karmy i brak reakcji na objawy chorobowe, nie wywiązał się z tego obowiązku, w wyniku czego doszło do padnięcia psa w dniu 9 sierpnia [...] r. z przyczyny ostrego zatrucia pokarmowego powodującego odwodnienie i wyniszczenie organizmu, tj. o przewinienie dyscyplinarne z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 9 pkt 3 i 4 Zarządzenia Nr 11 Komendanta Głównego Policji z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie metod i form wykonywania zadań z użyciem psów służbowych, szczegółowych zasad ich szkolenia oraz norm wyżywienia, zwanego dalej Zarządzeniem Komendanta Głównego Policji z dnia 4 lipca 2002 r. Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...]r., na podstawie art. 135j ust. 1 ustawy o Policji, Komendant Powiatowy Policji w M., w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko st. post. P. J., obwinionemu o wyżej opisane przewinienie dyscyplinarne z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 9 pkt 3 i 4 Zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 4 lipca 2002 r. orzekł o stwierdzeniu winy st. post. P. J. i wymierzeniu kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. W uzasadnieniu podniósł, że P. J. wykonywał czynności służbowe w sposób nieprawidłowy. W § 10 Zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 4 lipca 2002 r., określono, że w przypadku stwierdzenia zawinionego padnięcia psa przewodnicy ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną. Wskazał, że P. J. dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego z winy umyślnej w zamiarze ewentualnym, tj. nie chciał popełnić zarzucanego mu czynu, lecz godził się na jego popełnienie. Potwierdzeniem tego jest brak reakcji na objawy chorobowe psa i podawanie mu karmy w postaci mięsa wołowego, którego zapach wskazywał na nieświeżość. Ponadto z opinii lekarza weterynarii Zakładu Kynologii Policyjnej Centrum Szkolenia Policji w S. wynika, że o zaniedbaniu przewodnika można mówić, gdy stan zwierzęcia budził zaniepokojenie od pewnego czasu, a przewodnik nie konsultował z lekarzem weterynarii stanu zdrowia psa. Od powyższego orzeczenia P. J. wniósł odwołanie do [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. wnosząc o uchylenie orzeczenia i uniewinnienie, ewentualnie o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Komendanta Powiatowego Policji w M.. Zarzucił brak wskazania w orzeczeniu dowodów, stanowiących podstawę ustaleń oraz brak wskazania jakie dowody zostały uznane za wiarygodne, a którym dowodom odmówiono wiary i z jakiej przyczyny. Podniósł, że nie wyjaśniono wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Orzeczono o uznaniu jego winy, pomimo, że wniosku tego nie można było wyprowadzić z materiału dowodowego. Zaprzeczył jakoby podawał psu służbowemu mięso wołowe, którego zapach wskazywał na nieświeżość. Podniósł ponadto, że od 23 czerwca [...] r. – w wyniku uzgodnienia z Naczelnikiem Sekcji Prewencji D. J. - opiekował się psem wspólnie z drugim przewodnikiem psów służbowych – M. L.. Złożył bowiem raport o spisanie psa z jego stanu, w związku z wystąpieniem u jego syna objawów alergii na sierść psa. Odnośnie zarzutu braku reakcji na objawy chorobowe psa wskazał, że 20 czerwca [...] r., razem z M. L. udali się ze swoimi psami służbowymi do lekarza weterynarii, który stwierdził u obydwu psów zapalenie jelita grubego. Po zastosowaniu leczenia farmakologicznego lekarz wydał zaświadczenie, że psy są zdrowe i nie wydał żadnych zaleceń co do dalszego postępowania. P. J. podniósł, że zgodnie z opinią biegłego lekarza weterynarii Zakładu Kynologii Policyjnej Centrum Szkolenia Policji w S., o zaniedbaniu przewodnika można mówić tylko wtedy, gdy stan zdrowia zwierzęcia budził zaniepokojenie od pewnego czasu, a przewodnik nie konsultował tego z lekarzem weterynarii. Dodał, że w dniu poprzedzającym padnięcie, pies zjadł w całości 1 kg mielonki wołowej, którą podał mu M. L.. Ponadto był karmiony w ten sam sposób od marca [...] r., a karma była kupowana w tej samej firmie. Zakwestionował stwierdzenia lekarza weterynarii B. K., dotyczące braku reakcji na objawy chorobowe psa i braku konsultacji weterynaryjnej jako przyczyn padnięcia psa. [...] Komendant Wojewódzki Policji, decyzją z dnia [...]r., Nr [...] na podstawie art. 135m ust. 1 – 4 ustawy o Policji, oraz § 8 ust. 3 Regulaminu Komendy Wojewódzkiej Policji w K. z dnia [...]r. postanowił powołać komisję do zbadania zaskarżonego orzeczenia. Komisja powyższa stwierdziła, że zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w M. z dnia [...]r. o uznaniu P. J. winnym popełnienia zarzucanego czynu i o wymierzeniu mu kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...]r., [...] Komendant Wojewódzki Policji, na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu podniósł, że 9 sierpnia [...]r. P. J. zamierzał udać się z psem "[...]" do lekarza weterynarii w związku z informacją M. L., sprzątającego w tym dniu kojce psów, że "[...]" nie wyszedł z budy, co może świadczyć o jego chorobie. Następnie okazało się, że pies padł. Lekarz weterynarii J. D., po przybyciu do Komendy Powiatowej Policji, przeprowadził sekcję, w wyniku której stwierdził, że przyczyną padnięcia psa było zatrucie pokarmowe. Organ wskazał, że P. J. i M. L. żywili swoje psy służbowe mielonym mięsem wołowym, kupowanym w [...] w Ż.. Mięso kupowane było w stanie zamrożonym i przechowywane w zamrażarce w KPP w M.. "[...]" był w ten sposób karmiony od marca [...] r., a drugi pies służbowy od kwietnia [...] r. W dniu 20 czerwca [...] r. obydwa psy zachorowały i w związku z tym były leczone przez lekarza weterynarii, który 22 czerwca [...] r. stwierdził ustąpienie choroby. W okresie od 23 czerwca [...] r. do 9 sierpnia [...] r. P. J. sprawował opiekę nad "[...]", a w razie jego nieobecności, zgodnie z jego wskazówkami, psa karmił – drugi przewodnik psów – M. L.. W okresie od 20 czerwca [...] r. do 9 sierpnia [...] r. "[...]" stracił 5, 5 kg wagi ciała tj. ok. 15%. W tym czasie był karmiony wyłącznie mięsem mielonym, które po wyjęciu z zamrażarki i zalaniu gorącą wodą było rozmrażane, a następnie podawane psom. Organ wskazał, że bierna postawa obwinionego i zupełny brak reakcji na obserwowane objawy chorobowe oraz podawanie zepsutej karmy doprowadziły do padnięcia psa w dniu 9 sierpnia [...] r. W ocenie lekarza weterynarii, wyniki przeprowadzonej przez niego sekcji sugerują, że przyczyną padnięcia psa było zatrucie pokarmowe objawiające się wymiotami i biegunką. Według opinii Zakładu Kynologii Policyjnej Centrum Szkolenia Policji w S., sposób żywienia (rodzaj i ilość karmy) są pozostawione do decyzji przewodnika psa, z zastrzeżeniem, że to przewodnik odpowiada za stan zdrowia i kondycję psa. O zaniedbaniu przewodnika można mówić tylko w przypadku, gdyby stan zwierzęcia budził zaniepokojenie od pewnego czasu, a przewodnik nie konsultował stanu zdrowia psa z lekarzem weterynarii. Organ podniósł, że z uwagi na całokształt okoliczności czynu, stanowiącego naruszenie dyscypliny służbowej, wymierzona kara - wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe – jest współmierna do stopnia zawinienia oraz realizuje cele wychowawcze i zapobiegawcze. Ponadto stanowi realną dolegliwość pozwalającą zapobiec poczuciu bezkarności. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, P. J. zarzucił, że przy wydaniu powyższego orzeczenia zostało naruszone prawo materialne przez błędną wykładnię i zastosowanie. Podniósł, że podstawę stwierdzenia winy stanowiły okoliczności, których nie ustalono w toku postępowania dyscyplinarnego. Ponadto nie wykazano związku przyczynowego, koniecznego do stwierdzenia zawinionego działania. W uzasadnieniu ponownie przytoczył argumenty zawarte w odwołaniu. Ponadto podniósł, że coroczna kontrola sprawowana przez dwóch wyznaczonych do tego policjantów oraz raporty składane przez skarżącego dotyczące przebiegu służby psa wskazywały, że opieka nad nim była wykonywana prawidłowo. Wszelkie zmiany w zachowaniu psa wskazujące na chorobę były niezwłocznie konsultowane z lekarzem weterynarii. Świadczy o tym okoliczność, że 20 czerwca [...] r., po zaobserwowaniu objawów choroby, skarżący udał się z psem do lekarza weterynarii. Skarżący zarzucił, że w orzeczeniu nie została uwzględniona okoliczność, iż od 23 czerwca [...] r. opieka nad "[...]" była sprawowana przez niego wspólnie z drugim przewodnikiem – M. L.. To właśnie on karmił psa służbowego dzień przed padnięciem. Ostatnia partia mięsa została też przez niego kupiona. Ponadto w okresie od 1 lipca do 21 lipca [...] r. skarżący był na urlopie wypoczynkowym i nie miał możliwości obserwacji psa służbowego. Nie został także poinformowany przez M. L. o wystąpieniu jakichkolwiek objawów chorobowych, czy zmianie zachowania psa w tym okresie. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Na rozprawie pełnomocnik organu wnosił jak w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Jednocześnie na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd dokonuje kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem zgodności z prawem nie będąc związany zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego orzeczenia w powyższym zakresie, stwierdzić należało, że zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia polegającego m. in. na naruszeniu dyscypliny służbowej, którym według art. 132 ust. 2 ustawy jest czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków. Zarzucane skarżącemu naruszenie dyscypliny służbowej zostało zakwalifikowane z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji, w którym wymieniono zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy. Przedmiotem postępowania w sprawie było więc ustalenie, czy skarżący dopuścił się zawinionego niewykonania obowiązków odnośnie opieki nad psem służbowym, a więc czy są podstawy do przypisania mu zaniechania czynności służbowej albo wykonania jej w sposób nieprawidłowy, oraz do przypisania winy w tym zakresie. W wyniku przeprowadzonej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, stwierdzić należało, że uzasadnienie orzeczenia tylko relacjonuje przebieg postępowania dyscyplinarnego. Pomija całkowicie ocenę zebranych w sprawie dowodów. Zawiera przytoczenie zeznań świadków oraz wypowiedzi lekarzy weterynarii nie wskazując nawet, które dowody zostały uznane za wiarygodne i z jakich powodów, a którym odmówiono wiary i na jakiej podstawie. Wbrew wymaganiom art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej K.p.a., organ nie rozpatrzył całego zebranego materiału dowodowego i nie dokonał – pomimo regulacji art. 80 K.p.a. - oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy poszczególne okoliczności zostały udowodnione. Nie zostały poddane analizie zeznania świadka M. L. (k. [...]), według których 8 sierpnia [...] r., a więc dzień przed padnięciem psa, zjadł on podaną mu przez świadka, taką samą ilość mięsa jak drugi pies służbowy. Podobnie – nie zostało też ocenione – stwierdzenie świadka, że w okresie wcześniejszym nie zauważył nic niepokojącego w zachowaniu psa służbowego (k. [...]), nigdy nie zaobserwował objawów chorobowych, pomimo, że sprzątał jego kojec (k. [...]). Pominięcie dowodu z zeznań świadka w tym zakresie, miało szczególnie istotne znaczenie z uwagi na to, że według opisu czynu, zarzut w postępowaniu dyscyplinarnym dotyczył właśnie braku reakcji skarżącego na objawy chorobowe psa. Ponadto według treści zarzutu brak reakcji na powyższe objawy miał mieć miejsce w okresie od 23 czerwca [...] r. do 9 sierpnia [...] r. Wobec tego - w kontekście ewentualnego wystąpienia objawów - należało przeanalizować zeznania świadka dotyczące powyższego okresu. Organ nie wskazał wniosków z analizy wypowiedzi lekarza weterynarii Zakładu Kynologii Policyjnej Centrum Szkolenia Policji w S., że o zaniedbaniu przewodnika można mówić tylko wtedy, gdy stan zdrowia zwierzęcia budził zaniepokojenie od pewnego czasu, a przewodnik nie konsultował tego z lekarzem weterynarii. Stwierdzenie powyższe zostało przytoczone w uzasadnieniu orzeczenia, ale nie wskazano żadnych wniosków z niego wynikających w zakresie istotnych ustaleń w sprawie. Nie została również dokonana ocena pozostałych cytowanych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia oświadczeń lekarzy weterynarii, w tym B. K., pomimo, iż w odwołaniu P. J. i kwestionował ich wiarygodność. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie zawiera oceny dowodów, stanowiących podstawę ustalenia, że wypełnione zostały znamiona ustawowe przewinienia dyscyplinarnego z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji. Nie wskazuje – pomimo wymagań art. 107 §3 k.p.a. - żadnych okoliczności, na podstawie których ustalono, że zrealizowane zostało znamię zawinienia i nie określa, czy miało miejsce działanie umyślne czy też nieumyślne. Nie zawiera też oceny stopnia zawinienia pomimo, iż jest to jedna z przesłanek, które zgodnie z art. 135h ustawy o Policji, mają wpływ na wybór rodzaju kary i jej wymiar. Zastosowana kara - wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe – nie została uzasadniona, nie sposób bowiem przyjąć, że przytoczenie przepisu stanowi uzasadnienie. Jak wyżej wspomniano, wbrew wymaganiom art. 77 K.p.a., organ nie rozpatrzył całego zebranego materiału dowodowego i nie dokonał – pomimo regulacji art. 80 K.p.a. - oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy poszczególne okoliczności zostały udowodnione. Doszło zatem do naruszenia przepisu art. 7 K.p.a., według którego organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Naruszony został przepis art. 135j ustawy o Policji, zgodnie z którym organ wydaje orzeczenie na podstawie oceny zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego. Na podstawie przytoczonych na wstępie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uznać należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone orzeczenie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy przede wszystkim, zgodnie z art. 77 K.p.a., rozpatrzyć cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym cytowane wyżej zeznania świadka M. L., zwłaszcza w zakresie ustalenia, czy wystąpiły objawy chorobowe u psa służbowego, a jeśli tak to od kiedy. Należy wskazać wnioski z analizy stwierdzenia lekarza weterynarii Zakładu Kynologii Policyjnej Centrum Szkolenia Policji w S., według którego o zaniedbaniu przewodnika można mówić, gdy stan zdrowia zwierzęcia budził zaniepokojenie od pewnego czasu. Następnie, zgodnie z art. 80 K.p.a., ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, które stanowią znamiona ustawowe przewinienia dyscyplinarnego z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji, zostały udowodnione. Dotyczy to ustaleń w zakresie podstaw do przypisania skarżącemu zaniechania czynności służbowej albo wykonania jej w sposób nieprawidłowy, oraz podstaw do przypisania winy. Są to ustalenia, przede wszystkim co do okoliczności, czy wystąpiły objawy chorobowe u psa służbowego, a jeśli tak czy miał miejsce brak reakcji skarżącego. W razie pozytywnego ustalenia należy wskazać okoliczności, na podstawie których określono ramy czasowe czynu, w tym celu konieczna jest analiza zapisów w dokumentacji weterynaryjnej oraz ocena twierdzeń skarżącego (dokonana w świetle dokumentacji urlopowej), że od 1 lipca do 21 lipca [...] r. przebywał na urlopie wypoczynkowym. W przypadku pozytywnych ustaleń we wskazanym wyżej zakresie konieczne jest uzasadnienie zastosowanego rodzaju i wymiaru kary. W orzeczeniu należy wskazać, na podstawie jakich dowodów organ uznał konkretne okoliczności za ustalone i z jakich powodów ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich przyczyn odmówił wiary poszczególnym dowodom. Zgodnie z art. 152 P.p.s.a., z uwagi na uwzględnienie skargi, Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.