IV SA/Gl 128/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz-Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2011 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy rodzinie w B. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B. na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 roku, Nr 64 poz. 593 z późn. zm.) odmówił M. D. przyznania świadczenia w postaci zasiłku okresowego. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że strona nie wykorzystuje własnych możliwości, uprawnień i zasobów w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Jednocześnie organ wskazał, iż brak jest możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji dochodowej strony. Organ wyjaśnił, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że pomimo trudnej sytuacji w jakiej znajduje się strona od [...] r. nadal nie podejmuje żadnych kroków w celu wykorzystania własnych możliwości do jej poprawy. Zaznaczono, że do [...]r. M. D. pobierał świadczenie rentowe z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z uwagi na niezdolność do pracy w związku z orzeczonym stopniem niepełnosprawności. Jednocześnie ustalono, że strona ma wykazany okres zatrudnienia zatem winna zwrócić się do organu rentowego z wnioskiem o przyznanie renty, do czego strona została zobowiązana przez pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy. Wskazano, iż ze złożonego oświadczenia wynika, iż strona nie zamierza występować z takim wnioskiem, a jednocześnie nie wystąpiła do Nowego Sadu z prośbą o transfer świadczenia rentowego do Polski. Organ wyjaśnił, że w dniu [...]r. wpłynęło pismo z Ambasady Serbii w W. potwierdzające możliwość ubiegania się o takie właśnie świadczenie. Jednakże zarówno podczas rozmów z pracownikami, jak i w pismach kierowanych do organu strona podkreślała że w okresie letnim wyjeżdża do Serbii i tam korzysta ze świadczenia rentowego oraz ubezpieczenia. Ponadto z ustaleń organu wynika, że strona korzysta z pomocy w postaci posiłków w Polskim Czerwonym Krzyżu, ma przyznany zasiłek pielęgnacyjny, a ubiegając się o przyznanie dodatku mieszkaniowego oświadczył, iż ma środki pieniężne w serbskim banku. Zatem organ uznał, iż strona posiada własne zasoby pieniężne z których celowo nie chce korzystać w Polsce, a nadto ma możliwości samodzielnego wyjścia z trudnej sytuacji. M. D. nie zgodził się z wyżej opisaną decyzją i złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wskazując, że jego słowa oraz oświadczenia zostały celowo przekręcone przez organ administracji. Wyjaśnił, iż w postępowaniu o przyznanie dodatku mieszkaniowego oświadczył jedynie, że nie może podać wysokości dochodu z ostatnich trzech miesięcy bowiem "nie posiada wyciągu z rachunku bankowego, który jest jedynym dowodem faktycznie pobranych pieniędzy w danym miesiącu". Zaznaczył nadto, że zgodnie z prawem międzynarodowym liczą się tylko dowody oryginalne, a wszelkie dowody z Ambasady w W. są dowodami uznaniowymi i nie mogą stanowić wiarygodnego dowodu w kwestii ustalenia sytuacji dochodowej odwołującego się. Jednocześnie wskazał, że z treści art. 8 ustawy o pomocy społecznej nie wynika, iż organy mogą zaliczyć dochody osiągane zagranicą bowiem w sprawach świadczeń socjalnych decyduje właściwość miejscowa. Zaakcentował ponadto, że nie jest możliwy transfer serbskiej renty z Nowego Sadu do Polski bowiem nie istnieje ratyfikowana umowa międzynarodowa o ubezpieczeniu społecznym między Serbią a Polską. Wyjaśnił, że w jego ocenie nie ma stażu pracy w Polsce niezbędnego do otrzymania renty w Polsce zatem nie może sprostać zobowiązaniu jakie zostało nałożone na niego przez pracownika socjalnego, a poprzednia renta wypłacana do [...]r. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wypłacana została na polecenie Sądu Okręgowego w W., który zastosował już nieobowiązującą umowę o ubezpieczeniu społecznym zawartą pomiędzy rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Federacyjnej Ludowej Republiki Jugosławii z 16 stycznia 1958 r. Dlatego uznał, że nie jest prawdziwe stwierdzenie organu administracji, że odwołujący nie zamierza ubiegać się o wskazane świadczenie w Polsce tylko to świadczenie się nie należy. Wniósł zatem o przyznanie wnioskowanych świadczeń lub o uchylenie skarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] działając w oparciu o art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że niniejsze postępowania zostało zainicjowane wnioskiem M.D. złożonym podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego w trakcie którego ustalono, iż strona prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie posiadała żadnych dochodów, a obecnie na jego dochód składa się zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Od miesiąca czerwca [...]r. wstrzymano jej wypłatę stronie dodatku mieszkaniowego. Posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności do [...]r. Ponadto organ ustalił, iż strona jest uprawniona od [...]r. do renty inwalidzkiej przyznanej w Serbii. Rentę tę wypłacał RFPIOZ – filia w N. do [...]r. na wskazany przez stronę rachunek bankowy w Serbii. Świadczenie to zostało wstrzymane bowiem użytkownik w okresie dłuższym niż 6 miesięcy nie wypłacał świadczenia z banku. Strona do dnia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie wystąpiła o rentę inwalidzka do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie Kolegium wskazało, że z informacji nadesłanych z Ambasady Serbii w W. wynika, że strona może ubiegać się o transfer świadczenia rentowego przysługującego w Serbii. Jednocześnie zaakcentowano, że strona ubiegając się o przyznanie dodatku mieszkaniowego złożyła oświadczenie z którego wynika, że posiada środki w banku w Serbii zatem nie może podać wysokości dochodu w miesiącach poprzedzających złożenie wniosku. W dalszej kolejności Kolegium przytoczyło regulację art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wskazując, iż strona spełnia wymogi formalne kwalifikujące ją do otrzymania pomocy w formie zasiłku okresowego bowiem w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku skarżący nie posiadał żadnego dochodu. Kolegium zaznaczyło jednak, iż decyzja dotycząca wnioskowanego świadczenia ma charakter decyzji związanej, jedynie, okres na jaki przyznawane jest świadczenie ustalany jest w granicach uznania administracyjnego bowiem stosownie do regulacji art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Kolegium wyjaśniło również, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom lub rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zatem osoby i rodziny w pierwszej kolejności obowiązane są do zaspokajania potrzeb życiowych własnym staraniem wykorzystując wszystkie środki, możliwości i uprawnienia jakimi dysponują. Dopiero wówczas, gdy własnymi działaniami mnie są w stanie pokonać trudności możliwa jest pomoc ze strony państwa. Jednocześnie organ zaznaczył, iż zgodnie z art. 11 ust. 2 cytowanej ustawy brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że zasadnym jest utrzymanie w mocy skarżonego rozstrzygnięcia organu I Instancji. Kolegium na marginesie wskazało również, że zasadnym wydaje się zawarcie kontraktu socjalnego ze stroną zobowiązującego ją do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym celem poprawy swojej sytuacji życiowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. D. dał wyraz swemu niezadowoleniu z treści rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Przywołał argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a nadto wskazał, iż decyzja w przedmiocie zasiłku okresowego ma charakter decyzji związanej, a organ odwoławczy nie wskazał, jaki jest związek pomiędzy powołaną w decyzji podstawą prawną a odmową przyznania świadczenia. Wskazał, ze nie rozumie na czym polegał brak jego współpracy z pracownikiem socjalnym oraz zaznaczył, że decyzją tą organy uniemożliwiają pokonanie trudnej sytuacji życiowej oraz niepełnosprawności. Wskazał nadto, że jest mu niezbędna pomoc psychologa i radcy prawnego do występowania przed organem administracji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. przytoczyło argumentację powołaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji podkreślając, iż strona nie wykorzystuje w pełni swoich uprawnień i możliwości, odmawiając przyjęcia renty serbskiej, jak również nie składając wniosku o przyznanie renty inwalidzkiej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga M. D. nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że decyzja zapadła na skutek przeprowadzenia potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów, właściwej ich oceny, poprawnych rozważań faktycznych, które znalazły dostateczny wyraz w jej motywach. W dalszej kolejności wskazać należy, że świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.). Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i 3 wyżej wskazanej ustawy jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 powołanej ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby, z drugiej natomiast strony konieczne jest spełnienie przez osobę ubiegającą się o taką pomoc kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z powołaną normą w odniesieniu do osoby samotnie gospodarującej, a więc skarżącego, kwota dochodu uprawniająca do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej wynosi 477 zł. Za dochód w myśl art. 8 ust 3 ustawy uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Zatem prawidłowo organ ustalił, że skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie pomocy społecznej nie osiągnął żadnego dochodu zatem stosownie do regulacji art. 38 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy skarżący spełnił kryterium formalne od którego uzależniona jest możliwość przyznania zasiłku okresowego dla osoby niepełnosprawnej. Jednakże sam fakt spełnienia warunku formalnego od którego uzależniona jest możliwość przyznania pomocy społecznej nie jest wystarczający do jej udzielenia. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącego decyzja dotycząca zasiłku okresowego nie ma charakteru decyzji związanej. Przeciwnie jest to decyzja uznaniowa, a więc uzależniona od uznania organu administracji. Z tym, że uznaniowość decyzji administracyjnej nie może oznaczać dowolności. W sytuacji podejmowania decyzji z zakresu pomocy społecznej organy administracji związane są unormowaniami zawartymi przede wszystkim w ustawie o pomocy społecznej. Więc możliwość udzielenia stronie takiej pomocy należy przeanalizować pod kątem unormowań systemowych zawartych w treści tejże ustawy, a więc zarówno pod względem celów pomocy społecznej jak i zasad jej udzielania. W niniejszej sprawie organy administracji w sposób kompleksowy wyjaśniły motywy odmowy udzielenia skarżącemu pomocy w postaci zasiłku okresowego wskazując przede wszystkim, iż sam skarżący nie podejmuje kroków mogących poprawić bezsprzecznie ciężką sytuację w której się znalazł. Tymczasem, jak już to wyżej zaznaczono w ustawie o pomocy społecznej zawarta została zasada pomocniczość, zgodnie z którą pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Organy pomocy społecznej w zasadzie nie znają sytuacji majątkowej skarżącego bowiem on sam nie składa w tym zakresie rzetelnych wyjaśnień. W sprawie wiadomo jedynie, że posiada on zdeponowane w banku serbskim środki pieniężne, które wypłacane mu były przez REPIOZ – filia w N. tytułem renty inwalidzkiej. Jak wynika z pisma Ambasady Republiki Serbskiej w W. z dnia [...]r. wypłata tego świadczenia została wstrzymana bowiem nie było ono wypłacane przez okres ponad sześciu miesięcy. Jednocześnie z w piśmie Ambasady z dnia [...]r. wskazano skarżącemu, że wypłata tego świadczenia jest możliwa w Polsce. Winien on jednak przesłać na adres Okręgowego Funduszu do Spraw Emerytur i Rent w Serbii wniosek w tym przedmiocie. Z treści natomiast notatki służbowej z dnia [...]r. sporządzonej podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, iż skarżący oświadczył, że nie będzie występował do Ambasady Serbii z wnioskiem o wypłatę renty serbskiej w Polsce bowiem "w okresach letnich wyjeżdża do Serbii i wówczas korzysta ze świadczenia rentowego i ubezpieczenia zdrowotnego". Ponadto pracownicy socjalni podczas prowadzenia wywiadów środowiskowych wielokrotnie informowali skarżącego o możliwości wystąpienia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o wypłatę renty z tytułu niepełnosprawności oraz oferowali pomoc w sporządzeniu wniosku. Jednakże skarżący stanowczo odmawia złożenia takie wniosku twierdząc, iż renta ta nie zostanie mu przyznana wobec wygaśnięcia umowy międzynarodowej, która według twierdzeń skarżącego umożliwiała przyznanie takiego świadczenia. Zatem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy uznać należy, iż skarżący z własnej woli, pomimo posiadanych możliwości, nie chce wpłynąć na poprawę swej sytuacji bytowej w żaden sposób. Wymaga natomiast pomocy od Państwa, pomimo iż sam przy wykorzystaniu własnych możliwości nie chce przezwyciężyć swojej trudnej sytuacji życiowej. W konsekwencji wskazać należy, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że skarżący spełnia określone w ustawie kryterium dochodowe od którego uzależnione jest przyznanie zasiłku okresowego jednakże posiada własne możliwości, których celowo nie wykorzystuje w celu poprawy własnej sytuacji bytowej. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie można organom postawić zarzutu dowolności w podejmowaniu skarżonej decyzji. Organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez skarżącego dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności, które przesądziły, że wnioskowana przez skarżącego pomoc nie została mu przyznana. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności uzasadniające podjęcie skarżonego rozstrzygnięcia. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a