IV SA/Gl 1284/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2014 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] roku nr [...]. Prezydent Miasta K. decyzją Nr [...] z dnia [...] odmówił przyznania A. B. zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości na dofinansowanie do zakupu wykładziny. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, iż w dniu 08 lipca 2013r. Pan B. wskazał do protokołu, że oczekuje na przyznanie zasiłku celowego lub zasiłku celowego zwrotnego na dofinansowanie do zakupu wykładziny. W dniu 15 lipca 2013r. we wniosku-wyjaśnieniu A. B. wskazał, że jeżeli MOPS nie może przyznać mu zasiłku celowego na zakup wykładziny w kwocie 120zł, to może przyznać mu zapomogę zwrotną. W toku postępowania ustalił, że w marcu br. dochód strony wynosił 559,49zl i przekraczał kryterium dochodowe wynoszące 542zł. W okresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego sytuacja A. B. uległa zmianie. Po odliczeniu bieżących alimentów w czerwcu 2013 r. dochód strony wyniósł 536,57zł i nie przekraczał kryterium dochodowego wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej 542zł. W dniu 18 lipca 2013r. dokonano w lokalu strony oględzin znajdującej się w pokoju wykładziny. Ustalono, że wykładzina jest wytarta, zniszczona, są dziury, wykładzina została obcięta , gdyż miała zbyt dużą dziurę i A. B. mógł się przewrócić, jest wyciągnięta. Pod wykładziną jest drewniana podłoga, która wymaga cyklinowania i lakierowania. W opinii organu, skoro w pokoju znajduje się drewniana podłoga nie ma potrzeby stosowania wykładziny, a zatem brak niezbędnej potrzeby bytowej, którą należałoby zaspokoić ze środków pomocy społecznej. Ponadto organ wskazał, że celem pomocy społecznej nie jest podnoszenie standardu życia osób i rodzin korzystających ze świadczeń pomocy społecznej, lecz udzielanie im wsparcia w zaspokajaniu elementarnych potrzeb. A. B. w odwołaniu od tej decyzji stwierdził., że "pomoc musi zapewnić godne życie". Wstydzi się dziurawej wykładziny i nawet nie może zaprosić syna do siebie. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydana m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż wnioskiem z dnia 22 kwietnia 2013 r. strona zwróciła się do MOPS w K. z prośbą o przyznanie zasiłku celowego na zakup wykładziny podłogowej (linoleum) lub najtańszej dywanowej (strona podała, że może zwracać po 5 zł miesięcznie). Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją Nr [...] z dnia [...] odmówił przyznania A. B. zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu wykładziny (linoleum lub dywanowej). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpoznaniu odwołania strony od ww. decyzji decyzją z dnia [...] [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. A. B. ponownie w dniu 8 lipca 2013r. ustnie do protokołu złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego lub zasiłku celowego zwrotnego na zakup wykładziny. W dniu 18 lipca 2013r. w miejscu pobytu strony przeprowadzono wywiad środowiskowy. W wyniku wywiadu środowiskowego i pozostałej zgromadzonej w sprawie dokumentacji ustalono, co następuje: A. B. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Choruje przewlekle. Jego dochodem jest renta inwalidzka w kwocie 650,28zł, zasiłek stały w kwocie 38,63zł i dodatek mieszkaniowy w kwocie 77,23zł. Po odjęciu alimentów bieżących w kwocie 229,57zł dochód strony wynosi 536,57zł. Komornik Sądowy wskazał w zaświadczeniu, że w czerwcu br. na poczet alimentów zaległych wyegzekwował kwotę 44,44zł, a na poczet kosztów komorniczych kwotę 26,29zł. Na poczet alimentów bieżących wyegzekwował kwotę 81,29zł.Stałe wydatki strony to czynsz 238,83zł, alimenty 44,44zł + 51,61zł, bilety 45zł, telefon 30zl, leki i leczenie 464,70zł, woda mineralna 50zł, żywność i środki czystości 500zł + 100zł - razem 1614,58zł. W trakcie oględzin ustalono, że wykładzina jest wytarta, zniszczona, są dziury, została ucięta, porozciągana. Pod wykładziną jest drewniana podłoga, która wymaga cyklinowania i lakierowania. A. B. stwierdził, że zgadza się także na otrzymanie wykładziny lub linoleum w formie rzeczowej - darowizny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, że w myśl art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 8 ust. 1 tej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ww. ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Kolegium nadmieniło, iż po myśli art. 39 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być w szczególności przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Sumując Kolegium wskazało, że po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy należało stwierdzić, iż w przedmiotowym przypadku nie występuje niezbędna potrzeba bytowa w postaci posiadania wykładziny skoro w mieszkaniu jest drewniana podłoga. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący A. B. stwierdził, że uzyskiwany przez niego dochód winien być pomniejszony o egzekwowane alimenty bez względu na to, czy są to alimenty zalegle, czy bieżące oraz o koszty postępowania egzekucyjnego. Podał, iż jego dochód po potrąceniach wynosi 318,96zł. i nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Wskazał, iż leczy się w poradni zdrowia psychicznego, urologicznej, neurologicznej, kardiologicznej i pulmonologicznej i nie stać go na wykupienie leków ratujących życie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło jej oddalenie, podtrzymując wcześniej prezentowana argumentację. Nadto ponownie wyraziło pogląd, że odliczeniu od przychodów podlega wyłącznie kwota miesięcznych bieżących alimentów należnych osobie uprawnionej na podstawie prawnego tytułu, to jest bez kwot zaległych świadczeń i ewentualnych odsetek oraz kosztów egzekucyjnych, a zatem brak jest podstaw do odliczania od dochodu zaległości alimentacyjnych i kosztów egzekucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po pierwsze wskazać przyjdzie, że w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji jak i organ odwoławczy obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182). Art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zawierający konstytucyjną zasadę pomocniczości , stanowi iż, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 7 tej ustawy pomocy tej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Na mocy natomiast art. 8 ust. 1 omawianej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40,41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Obliczony przez organ odwoławczy dochód skarżącego nie przekraczał kwoty kryterium dochodowego. Stosownie do art. 39 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 § 2 w/w ustawy). Bez wątpienia te warunki przyznania stronie skarżącej pomocy zostały w sprawie spełnione. Jednakże, choć strona skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji osobistej i materialnej nie można z góry niejako przyjmować, że wszelkie możliwe świadczenia udzielane przez organy pomocy społecznej są jej należne i to w żądanej wysokości. W niniejszej sprawie odmówiono stronie skarżącej zasiłku celowego na zakup wykładziny, podnosząc, że w przedmiotowym przypadku nie występuje niezbędna potrzeba bytowa w postaci posiadania wykładziny skoro w mieszkaniu jest drewniana podłoga. Jednocześnie w uzasadnieniach decyzji obu organów wskazano, że drewniana podłoga wymaga cyklinowania i lakierowania. Oczywistym zatem jest, że podłoga w mieszkaniu skarżącego wymaga remontu (istnieje niezbędna potrzeba bytowa), bądź to cyklinowania i lakierowania, bądź też położenia nań wykładziny (wg. skarżącego wydatek 120 zł.). W tej kwestii nie poczyniono jakichkolwiek dalszych ustaleń. Stąd też – w opinii Sądu - organ I instancji, jak i organ odwoławczy nie wyjaśniły sprawy w stopniu dostatecznym do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. W szczególności nie zgromadzono istotnych dla sprawy dowodów, gdyż brak jest jakichkolwiek wyliczeń, czy położenie najtańszej wykładziny nie jest tańsze, niż dokonanie cyklinowania i lakierowania podłogi. Stad też nie sposób uznać, że organy poczyniły w sprawie nie nasuwające wątpliwości i zastrzeżeń ustalenia faktyczne. Innymi słowy, w toku postępowania administracyjnego nie rozważono wszelkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istniejącego w sprawie, stosownie do art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Stąd też, jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.). Powoduje to, ze sprawa niniejsza w obecnym stanie dowodowym nie nadaje się do merytorycznego rozstrzygnięcia i wymaga uzupełnienia postępowania dowodowego w wyżej naprowadzonym kierunku. Stąd też, po uzupełnieniu materiału dowodowego, organ orzekający w sprawie prawidłowo oceni całokształt zebranego materiału dowodowego , mając na uwadze zasady logiki , doświadczenia życiowego i zawodowego. Następnie zajęte stanowisko umotywuje w sposób przekonujący stosownie do dyspozycji art.107 § 3 k.p.a. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.