IV SA/Gl 1288/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. , nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta R., Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych w R., na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732 ze zm.) nie przyznał M. B. prawa do zaliczki alimentacyjnej na dzieci P., Ł. i M. B.. W uzasadnieniu powołano treść art. 1 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej zgodnie, z którym zaliczka alimentacyjna przysługuje osobom samotnie wychowującym dzieci, uprawnionym do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Dalej wskazano, iż w myśl art. 2 pkt 1 bezskuteczna egzekucja oznacza egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. Z kolei z zebranej dokumentacji w sprawie wynika, iż egzekucja świadczeń alimentacyjnych należnych od B. B. nie jest prowadzona. W związku z powyższym uznano, iż zaliczka alimentacyjna na dzieci nie przysługuje. W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji, strona wniosła o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej. Wskazała, iż "cały czas trwają starania Sądu Okręgowego w G. o wyegzekwowanie alimentów". W związku z tym nie jest prawdą, że egzekucja alimentów nie jest prowadzona. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko podało, iż zobowiązanym do płacenia alimentów na rzecz dzieci jest B. B., który aktualnie przebywa w K.. Do wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej strona dołączyła: zaświadczenie o dochodach za [...] r., wyrok zasądzający alimenty, wyrok dotyczący zniesienia wspólności majątkowej małżonków, wezwanie do sądu w sprawie o rozwód. Z zaświadczenia Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r. wynika, że M. B. działająca w imieniu dzieci P., Ł. i M. za pośrednictwem Sądu Okręgowego w G. wystąpiła z wnioskiem przeciwko ojcu dzieci B. B. o nadanie klauzuli wykonalności polskiemu wyrokowi i przymusową egzekucję. Z treści tego zaświadczenia wynika, że do chwili obecnej brak jest informacji o sposobie załatwienia wniosku. Sąd Okręgowy pismem z dnia [...] r. dodatkowo oświadczył, że nie może stwierdzić, iż egzekucja na terenie K. nie jest prowadzona. Podkreślił, że nie ma o tym informacji, a według relacji matki dzieci, nie otrzymuje ona alimentów od zobowiązanego zamieszkałego w K.. Sąd po raz kolejny wystąpił do Ministerstwa K. o informację, kiedy będą wpływały alimenty na rzecz P., Ł. i M. B.. W dalszej kolejności organ powołał treść art. 10 ust. 1a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych (...) zgodnie, z którym w przypadku, gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją. Organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję administracyjną o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej m.in. na podstawie informacji Sądu Okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczenia zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych (art. 10 ust. 5 pkt 2a cyt. ustawy). W związku z powyższym organ stwierdził, iż zainteresowana nie złożyła wraz z wnioskiem o przyznanie zaliczki alimentacyjnej informacji Sądu Okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczenia zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. Z akt sprawy wynika jedynie, że M. B. za pośrednictwem Sądu Okręgowego w G. wystąpiła z wnioskiem przeciwko ojcu dzieci B. B. o nadanie klauzuli wykonalności polskiemu wyrokowi i przymusową egzekucję, jednakże jak wynika z pisma Sądu Okręgowego w G. nie ma informacji o sposobie załatwienia wniosku. Kolegium wskazało także, iż nie podziela stanowiska organu pierwszej instancji wyrażonego w uzasadnieniu decyzji, z którego wynika, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych należnych od B. B. nie jest prowadzona, ponieważ fakt ten nie wynika z akt sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca wskazała, iż ojciec dzieci od [...] r. przebywa w K., nie kontaktuje się z rodziną i nie łoży na jej utrzymanie. Podała też, iż zabiegi Sądu Okręgowego w G. są bezskuteczne, a wydawane zaświadczenia nie spełniają wymogów stawianych przez Opiekę Społeczną. Zwróciła się również do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, skąd otrzymała korzystną opinię dołączoną do akt sprawy, nadto wystąpiła do "strony k." o zbadanie sprawy i wydanie stosownego zaświadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w motywach zaskarżonej decyzji. W dniu [...] r. skarżąca złożyła w tut. Sądzie za pośrednictwem organu, zaświadczenie Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r. o bezskuteczności egzekucji. Na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007 r. M. B. dodała, iż obecnie jest po rozwodzie z ojcem dzieci, wyrok wydano zaocznie. W sprawie rozwodowej nastąpiło doręczenie pism pozwanemu na adres w K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem wydane w sprawie decyzje administracyjne zapadły z naruszeniem prawa. Mianowicie organy administracyjne zastosowały zbyt zawężającą wykładnię art. 10 ust. 1a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, określanej dalej skrótowo jako "ustawa". Jest to przepis wprowadzony nowelizacją z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 164, poz. 1366), a dotyczący przypadku, gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z jego brzmieniem w takim przypadku osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją. Dodanie owego przepisu było konieczne, gdyż w przypadku dłużników zagranicznych nie było możliwe wyczerpanie trybu z art. 10 ust. 3 i 4 ustawy. W treści art. 10 ust. 1a ustawy istotne jest zastąpienie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji informacją bądź zaświadczeniem o stanie egzekucji. Nie można jednak tej zmiany odczytywać w oderwaniu od zasadniczych uregulowań ustawy, z których wynika, że zaliczka alimentacyjna może być przyznana jeżeli należności alimentacyjne nie zostały wyegzekwowane (art. 1 pkt 2, art. 2 pkt 1). A zatem w art. 10 ust. 1a chodzi o stan egzekucji, polegający na niewyegzekwowaniu należności alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. Ta odmienność w stosunku do egzekucji krajowej jest uzasadniona. Przy tej ostatniej tryb postępowania egzekucyjnego jest bowiem jednolity i wynika z przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Natomiast w stosunku do dłużników zagranicznych takiej jednolitości nie ma i realizacja alimentacyjnego tytułu wykonawczego może przebiegać w różny sposób. Tym samym użyte w art. 10 ust. 1a ustawy sformułowanie o stanie egzekucji należy rozumieć w ten sposób, że wierzyciel alimentacyjny zainicjował właściwy tryb dochodzenia świadczeń alimentacyjnych od dłużnika zagranicznego, jednak wdrożenie tego trybu nie przyniosło skutku w postaci wyegzekwowania należności alimentacyjnych. Jest to interpretacja odpowiadająca sensowi regulacji ustawy, którym jest udzielenie wsparcia osobom nie mogącym uzyskać od dłużników świadczeń alimentacyjnych mimo posiadania ważnego tytułu wykonawczego i uruchomienia prawnej procedury zmierzającej do wyegzekwowania tych świadczeń. Jeżeli zatem wierzyciel alimentacyjny uruchomił taką procedurę i spełnia pozostałe warunki wynikające z ustawy, to odmowa przyznania przedmiotowej zaliczki nie znajduje prawnego i racjonalnego uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie skarżąca przedstawiła zaświadczenie Sądu Okręgowego w G. potwierdzającego wystąpienie przez nią z wnioskiem przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu o nadanie klauzuli wykonalności polskiemu wyrokowi i przymusową egzekucję, na który to wniosek właściwa strona k. dotąd nie odpowiedziała mimo wielokrotnych monitów tego Sądu. Skoro więc Sąd Okręgowy przekazał wniosek stronie k., zatem należy przyjąć, iż skarżąca dopełniła niezbędnych czynności zmierzających do wyegzekwowania należnych świadczeń alimentacyjnych. Skuteczność działań zagranicznego organu przyjmującego ten wniosek jest już zasadniczo niezależna od skarżącej, która z tego tytułu nie może więc ponosić negatywnych konsekwencji w zakresie prawa do zaliczki alimentacyjnej, co – jak już wskazano – byłoby sprzeczne z celem ustawy. W orzecznictwie tutejszego Sądu zwracano już uwagę na potrzebę szerszego rozumienia przepisu art. 10 ust. 1a ustawy niżby mającego wynikać z czysto literalnej jego interpretacji. Zdaniem Sądu przepis ten obejmuje nawet przypadki, gdy uruchomienie zagranicznego postępowania nie jest możliwe z przyczyn niezależnych od uprawnionego do świadczeń alimentacyjnych i władz polskich (por. wyrok tut. Sądu w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 207/06). Zauważyć przy tym należy, że także sądy okręgowe w informacjach udzielonych na podstawie art. 10 ust. 1a ustawy o bezskuteczności egzekucji mówią w różnych przypadkach, m.in. także wtedy, gdy organ zagraniczny nie reaguje na przesłany mu wniosek dotyczący realizacji roszczeń alimentacyjnych. Jest to widoczne również w niniejszej sprawie. W dołączonym w toku postępowania zaświadczeniem z dnia [...] r. Sąd Okręgowy w G. mówi już właśnie o bezskuteczności egzekucji, mimo że stan faktyczny nie uległ zmianie od czasu udzielenia pierwszej informacji, którą dysponowały organy administracyjne. Podobne stanowisko zajęło zresztą Ministerstwo Prac i Polityki Społecznej, w znajdującym się w aktach administracyjnych piśmie z dnia 30.03.2006 r. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że w wydanych w sprawie decyzjach administracyjnych doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na jej wynik. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ orzekający uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną oraz wyjaśni, czy skarżąca spełnia pozostałe przesłanki, od których uzależnione jest prawo do przedmiotowego świadczenia. Konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego uzasadnia uchylenie decyzji obu instancji. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. Z uwagi na to, ze mocą zaskarżonej decyzji odmówiono skarżącej prawa do zaliczki alimentacyjnej, nie zachodzi potrzeba orzekania w trybie art. 152 wymienionego Prawo o wykonalności tej decyzji.