IV SA/Gl 129/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2010 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę. Wójt Gminy D. Z. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 54 ust. 1, art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił E. G. skierowania do domu pomocy społecznej. W motywach rozstrzygnięcia organ ten przywołał wpierw treść art. 54 ustawy o pomocy społecznej, określającego, kto może skorzystać z tej formy pomocy, a następnie przybliżył wniosek strony z [...]. Z wniosku wynika, że E. G. jest osobą samotną i wymaga całodobowej opieki, której nie ma kto zapewnić, nawet własne dzieci. Z opinii sporządzonej przez pracownika socjalnego, dotyczącej stopnia sprawności osoby ubiegającej się o dom pomocy społecznej wynika, iż strona jest osobą samodzielną w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych oraz porusza się samodzielnie. Powyższe okoliczności potwierdzone zostały w zaświadczeniu lekarskim dołączonym do akt sprawy. W oparciu o zgromadzoną dokumentację organ pierwszej instancji ustalił, że strona obecnie przebywa w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w C. i nie kwalifikuje się do dalszego w nim przebywania, z uwagi na znaczną poprawę stanu zdrowia. Podkreślono, że strona zameldowanie na pobyt stały posiada w O. [...], w domu zajmowanym przez syna, w którym posiada dożywocie z możliwością bezpłatnego korzystania ze wszystkich pomieszczeń i urządzeń służących do wspólnego użytkowania mieszkańców w tym domu. W oparciu o ustalenia zawarte w wywiadzie środowiskowym organ ustalił, że strona ma zapewnione warunki mieszkaniowe, a syn deklaruje częściową opiekę oraz dobrowolne alimenty. Nadto zaznaczono, że strona może mieć zapewnione usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania, jak również może korzystać ze świadczeń Środowiskowego Domu Samopomocy w S.. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się E. G., która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C.. W odwołaniu tym podkreśliła, że jest już osobą wiekową przebywającą w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w C., jak również podkreśliła, że jej dzieci nie mają możliwości zaopiekowania się nią. Samodzielnie zaspokaja swoje potrzeby, jednak ma problemy z poruszaniem się, które wynikają z choroby zwyrodnieniowej stawów. Konsekwencją tego są jej kłopoty w poruszaniu się w tym po schodach, a pokój który został dla niej przygotowany w mieszkaniu syna znajduje się na piętrze oraz miałaby go zajmować wspólnie z [...] letnią wnuczką. W dalszej części odwołania podniosła, że oczekuje jedynie spokoju i ciszy, a sposób i tryb życia jej oraz wnuczki znacznie się różnią, albowiem wnuczka wielokrotnie do późnych godzin nocnych uczy się, a ona z uwagi na wiek potrzebuje odpoczynku. Nadto zaznaczyła, że proponowana jej możliwość korzystania ze świadczeń Środowiskowego Domu Samopomocy nie odpowiada jej z racji posiadanych kłopotów w poruszaniu się oraz brakiem możliwości codziennego dowozu do S.. Dobrowolne alimenty deklarowane przez syna mogłyby stanowić dopłatę do jej pobytu w domu pomocy społecznej, w którym miałaby zapewnioną ciszę i spokój. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżył przepisy ustawy o pomocy społecznej mające zastosowanie w sprawie. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił sytuację strony oraz przeprowadzone w sprawie czynności procesowe. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ pierwszej instancji doszedł do przekonania, że w przypadku E. G. brak jest przesłanek do skierowania jej do domu pomocy społecznej, przy czym akcentowano fakt tego, że jest ona osobą zdolną do samoobsługi i nie wymaga całodobowej opieki ze strony osób trzecich, a organ odwoławczy podzielił to stanowisko. Zdaniem tego organu prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i której nie można zapewnić pomocy w formie usług opiekuńczych. W przypadku E. G. organ odwoławczy doszedł do przekonania, że brak jest podstaw do skierowania jej do domu pomocy społecznej. Strona jest osobą na tyle sprawną ruchowo i samodzielną, że wystarczającą formą pomocy będzie korzystanie z deklarowanej pomocy syna M. G. oraz w razie potrzeby z usług opiekuńczych świadczonych przez GOPS. Stan zdrowia potwierdzają zaświadczenia lekarskie i opinia dotycząca sprawności osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej. W przypadku pogorszenia się stanu zdrowia strony oraz pogorszenia się jej sprawności będzie mogła ponownie ubiegać się o skierowanie do domu pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach E. G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącej decyzja organu odwoławczego podjęta została na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracowników GOPS w D. Z., a jej zdaniem kierownik GOPS podejmując decyzję mogła podejść do niej stronniczo, ponieważ od wielu lat zna się z synem. Jej obiekcje uwarunkowane są tym, że w protokole wywiadu znajdują się informacje, które nie są prawdziwe. W dalszej części skargi podniosła, że jej syn M. po przekazaniu mu gospodarstwa zobowiązał się do służebności osobistej i zapewnienia dożywotniego bezpłatnego mieszkania w jednej izbie budynku mieszkalnego wraz z prawem korzystania ze wszystkich pomieszczeń i urządzeń służących do wspólnego użytku mieszkańców. Z tego obowiązku syn nie wywiązuje się i z tego powodu zmuszona jest przebywać w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w C.. Zaznaczyła, iż z jego inicjatywy umieszczona została wbrew jej woli w Oddziale Psychiatrycznym Szpitala w L.. W protokole wywiadu utrzymuje się, że skarżąca zamieszkuje w O., w sytuacji kiedy od [...] w miejscowości tej nie przebywa, chociaż nadal tam ma swoje zameldowanie. Podkreśliła także, że mocą wyroku sądu powszechnego jej syn został zobowiązany do płacenia dodatkowych środków finansowych w wysokości [...] zł jednakże i z tego obowiązku nie potrafi się wywiązać, gdyż przekazał jedynie niewielką ich część. W dalszej części skargi skarżąca zaakcentowała, że w obecnym jej stanie nie powinna przebywać w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w C. lecz w domu pomocy społecznej. Zaznaczyła również, że gdyby dysponowała odpowiednią ilością środków to sama opłaciłaby swój pobyt w domu pomocy społecznej. Odnośnie zamieszkiwania wspólnie z córką A. to zaznaczyła, że mieszka ona w Z., a ona całe życie mieszkała w O., nadto zaznaczyła, że mąż jej pochowany jest na cmentarzu w O. i często go odwiedzała oraz miała kontakt z sąsiadami, z którymi przeżyła kilkadziesiąt lat. Będąc w Z. źle się czuła i tęskniła za swoją miejscowością. Za nieprawdziwą uznała informację zamieszczoną w wywiadzie środowiskowym, a dotyczącą wysokości dochodów syna, gdyż jej zdaniem są one znacznie wyższe niż deklarowane w tym dokumencie, a poza tym troje dzieci syna posiada już swoje rodziny, a na utrzymaniu syna pozostaje jedynie najmłodsza wnuczka, która się jeszcze uczy. Syn M. domaga się, aby wszystkie jej dzieci pomagały jej, jednakże to on zadeklarował dożywotnią służebność wobec rodziców i teraz nie powinien domagać się partycypacji w kosztach jej utrzymania przez pozostałe rodzeństwo. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W trakcie rozprawy pełnomocnik skarżącej przedłożył odpis wyroku Sądu w C. zasądzającego alimenty, a także postanowienie o umorzeniu dochodzenia przeciwko synowi skarżącej oraz pozew z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności przyjdzie przywołać stan prawny w zakresie kierowania do domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Stosownie do postanowień przywołanego przepisu o umieszczenie w domu pomocy społecznej w sposób skuteczny ma prawo ubiegać się osoba, w przypadku której łącznie wystąpi szereg przesłanek. Punktem wyjścia w tym zakresie jest to, że dana osoba wymaga całodobowej opieki. To z jakiego powodu dana osoba wymaga całodobowej opieki jest już z punktu widzenia przedstawionego przepisu drugoplanowe, ponieważ wykaz okoliczności jest tak skonstruowany, że obejmuje swoim zakresem wszystkie przypadki. Kolejną przesłanką, która musi zostać wypełniona jest to, że dana osoba nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, nadto dopełnieniem tych przesłanek jest niemożność zapewnienia danej osobie niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. W konsekwencji jedynie osoba spełniająca łącznie powyższe trzy przesłanki dysponuje roszczeniem prawnym kierowanym pod adresem organów pomocy społecznej w gminie do umieszczenia jej w domu pomocy społecznej. W świetle tak przedstawionego stanu prawnego rozważyć przyjdzie, czy skarżąca spełnia wymogi określone w tym przepisem. Z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że skarżąca aktualnie przebywa w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczej w C.. Jednocześnie z wywiadu środowiskowego z dnia [...] oraz z zaświadczenia wystawionego przez lekarza z dnia [...] wynika, że skarżąca jest osobą samodzielną w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych oraz porusza się bez pomocy innych osób. Nadto z decyzji organu pierwszej instancji wynika, że gmina jest w stanie zapewnić skarżącej usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania ewentualnie możliwość korzystania ze specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych w Środowiskowym Domu Samopomocy w S.. Powyższe rozważania pozwalają uznać, że w przypadku skarżącej nie występują przesłanki przewidziane treścią wskazanego przepisu uzasadniające umieszczenie w domu pomocy społecznej, ponieważ skarżąca nie wymaga całodobowej opieki jak również samodzielnie funkcjonuje w codziennym życiu, a ponadto gmina jest w stanie zapewnić usługi opiekuńcze w niezbędnym zakresie. W świetle takiego stanu faktycznego przyjdzie podzielić stanowisko organów administracji, iż w przypadku skarżącej brak jest podstaw uzasadniających umieszczenie skarżącej w domu pomocy społecznej. W skardze do tutejszego Sądu skarżąca podniosła, że decyzja organu pierwszej instancji podjęta została z naruszeniem przepisów o bezstronności organu, ponieważ oparta jest na wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym przez pracowników GOPS w D. Z., a kierownik tego ośrodka zna się od lat z jej synem. Zdaniem Sądu podniesiony zarzut nie może być uwzględniony z tego powodu, iż przedmiotowy wywiad nie został przeprowadzony przez pracowników GOPS w D. Z., lecz jak wynika to z pieczątki znajdującej się na egzemplarzu wywiadu z dnia [...] został on przeprowadzony przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C.. Zatem zarzut ten nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Kolejnym zarzutem formułowanym przez skarżącą jest niewłaściwe postępowanie syna, które uniemożliwia jej zamieszkiwanie w rodzinnym domu. Na tę okoliczność skarżąca przedstawiła działania syna, które sprowadziły się do tego, że została umieszczona na oddziale psychiatrycznym Szpitala w L., od [...] nie mieszka w swoim domu w O., chociaż posiada tam zameldowanie na pobyt stały. Nadto Sąd Rejonowy w C. zasądził na jej rzecz od syna M. kwotę [...] zł alimentów, która jest w niewielkim stopniu uiszczana. Podkreśliła również, że syn nie wywiązuje się z obowiązku zapewnienia opieki zapisanej w akcie darowizny nieruchomości wraz z prawem dożywocia. Dodatkowo w trakcie rozprawy pełnomocnik skarżącej dołączył do akt pozew o unieważnienie aktu darowizny, wyrok Sądu Okręgowego w C. oddalający pozew skarżącej o odwołanie darowizny, postanowienie Prokuratora Rejonowego w M. o umorzenie dochodzenia, jak również wyrok Sądu Rejonowego w C. zasądzający na rzecz skarżącej alimenty w wysokości [...] zł. Powyższe zarzuty, jak również przedłożone dokumenty zdaniem skarżącej i jej pełnomocnika mają potwierdzać niemożność zamieszkania w domu w O. Wskazany zarzut poparty przedłożonymi dokumentami nie może zostać uwzględniony. Na wstępie przyjdzie zauważyć, że umieszczenie w domu pomocy społecznej nie jest instrumentem, przy pomocy którego rozwiązuje się konflikty rodzinne. Z opisu sytuacji, jak również z przedłożonych dokumentów wynika, że między skarżącą a jej synem taki konflikt występuje, jednakże na wstępie przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że skarżąca w pierwszej kolejności zobowiązana jest do wykorzystania przysługujących jej uprawnień i możliwości, co wynika z postanowień art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W tej sytuacji skarżąca w pierwszej kolejności zobowiązana jest do podjęcia działań zmierzających do wyegzekwowania postanowień umowy darowizny, a dopiero w dalszej kolejności podejmować działania zmierzające do zastosowania innych rozwiązań zmierzających do zapewnienia jej opieki. Złożenie wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej nie może stanowić formy rozwiązania zaistniałej sytuacji, ponieważ skarżąca nie wykorzystała przysługujących jej prawnych możliwości w zakresie zapewnienia sobie mieszkania w O.. Nadto należy dostrzec, że dokumenty przedłożone przez pełnomocnika skarżącej, a mające świadczyć o występującym konflikcie i niemożności mieszkania w rodzinnym domu nie mogą w przedmiotowej sprawie być brane pod uwagę, ponieważ pochodzą sprzed siedmiu i ośmiu lat, jak również z ich treści nie wynika, aby skarżąca nie mogła zamieszkiwać w rodzinnym domu. W tej sytuacji nie można podzielić stanowiska skarżącej i jej pełnomocnika, że ze względu na występującą trudną sytuację rodzinną zasadnym jest umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. Skarżąca w skardze podniosła, że nie może mieszkać z córką A., przy czym jako powód podała to, że mieszka ona w Z., a ona całe życie spędziła w O. i tam jest grób jej męża oraz miała kontakt z sąsiadami. Będąc u córki źle się czuła i nie mogła odwiedzać grobu męża. Argumentacja ta jest sprzeczna z dążeniami skarżącej, ponieważ skoro zamieszkiwanie wspólnie z córką w innej miejscowości niż O. było dla niej uciążliwe, to tym samym zamieszkiwanie w domu pomocy społecznej położonym poza miejscem zamieszkania strony wywołałoby analogiczne efekty, ponieważ skarżąca także nie mogłaby odwiedzać grobu męża i nie miałaby kontaktu z sąsiadami. W świetle przedstawionych rozważań przyjdzie stwierdzić, że skarżąca nie spełnia wymogów przewidzianych art. 54 ust. 1 do umieszczenia w domu pomocy społecznej, a podnoszone przez nią i jej pełnomocnika aspekty związane z zasadami współżycia pomocy społecznej i występującym rodzinnym konfliktem nie stanowią prawnej podstawy do uwzględnienia zgłoszonego wniosku, a sąd administracyjny dokonuje kontroli decyzji organu administracji kierując się jedynie kryterium legalności takiej decyzji. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. SW