IV SA/Gl 1293/13
WyrokWSA w Gliwicach2014-10-28
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Teres Kurcyusz - Furmanik, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która była zarejestrowana jako bezrobotna i utraciła ten status w związku z nabyciem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, może ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, jeśli nie podjęła zatrudnienia, ale nie zrezygnowała z niego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący nie spełnił przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, co jest warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Samo niepodejmowanie zatrudnienia, zwłaszcza w sytuacji wcześniejszej rejestracji jako bezrobotny, nie jest równoznaczne z rezygnacją z pracy w rozumieniu przepisów. W związku z tym, organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania świadczenia.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad ojcem legitymującym się znacznym stopniem niepełnosprawności. Organy obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżący nie spełnił warunku rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki, gdyż w okresie poprzedzającym ustalenie stopnia niepełnosprawności ojca był zarejestrowany jako bezrobotny. Skarżący argumentował, że sprawuje stałą opiekę i wcześniej pobierał świadczenie pielęgnacyjne, a zmiana przepisów pozbawiła go wsparcia. Sąd rozpoznał skargę, oddalając ją.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Teres Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2014 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.
W dniu 26 czerwca 2013 r. K. W. złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad ojcem – A. W., legitymującym się orzeczeniem z dnia [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2 , art. 3 ust. 22, art. 16a i art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), Wójt Gminy P., odmówił przyznania wnioskodawcy żądanego świadczenia. W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, iż zgodnie z art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W tym kontekście wskazano, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, stopień niepełnosprawności A. W. ustalono od 2 grudnia 2011 r. Tymczasem K. W. w okresie bezpośrednio poprzedzającym tę datę, to jest pomiędzy 1 sierpnia a 1 grudnia 2011 r. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. jako osoba bezrobotna, a w konsekwencji nie sposób uznać, aby w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem zrezygnował on z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. K. W. oświadczył, iż nie zgadza się z decyzją organu pierwszej instancji i domaga się jej uchylenia. Podkreślił bowiem, że sprawuje osobistą i stałą opiekę nad swoim ojcem i w związku z tym pobierał dotychczas świadczenie pielęgnacyjne, w kwocie 520 zł, które zostało mu przyznanie bezterminowo mocą decyzji Wójta Gminy P. z dnia 10 lutego 2012 r. Zdaniem odwołującego się, prawo do tego świadczenia zostało przezeń nabyte w następstwie rezygnacji z zatrudnienia albowiem w tym celu zrezygnował ze statusu osoby bezrobotnej, którego istotą jest gotowość do podjęcia pracy. W tym miejscu strona podkreśliła, że pozbawienie jaj prawa do świadczenia z tytułu opieki nad ojcem dokonane zostało z naruszeniem zasady ochrony praw nabytych oraz zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Dodatkowo odwołujący się zaakcentował, iż nie został poinformowany o wszczęciu postępowania w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego ani też nie otrzymał decyzji administracyjnej stwierdzającej wygaśnięcie tego prawa.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium przywołało treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, określających warunki nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W szczególności zaakcentowało, że po myśli art. 16a ust. 1 wspomnianej ustawy, świadczenie to przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wobec powyższego organ drugiej instancji wskazał, że choć strona sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem i zachowuje kryterium dochodowe określone w art. 16a ust. 2 rzeczonej ustawy, to jednak nie spełnia wszystkich koniecznych przesłanek warunkujących nabycie prawa do spornego świadczenia.
W obecnym stanie prawnym, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje bowiem wyłącznie osobom, które w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie przy tym z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., pod pojęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Zdaniem Kolegium, w tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, aby wnioskujący zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad ojcem, albowiem w okresie bezpośrednio poprzedzającym datę ustalenia stopnia niepełnosprawności A. W. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna i utracił ten status w następstwie nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W tym miejscu organ odwoławczy zaznaczył, że świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznanie wyżej wymienionemu nie z powodu rezygnacji z zatrudnienia lecz z uwagi na niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Z kolei w obecnym stanie prawnym, krąg osób uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego został przez ustawodawcę zawężony wyłącznie do osób rezygnujących z zatrudnienia.
Nadto, odnosząc się do zarzutu podnoszonego w odwołaniu, Kolegium wywiodło, że wygaśnięcie decyzji o przyznaniu stronie świadczenia pielęgnacyjnego nastąpiło z mocy prawa, na podstawie art. 11 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548). Brak jest przy tym unormowań, które obligowałyby organ administracyjny do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie takiego aktu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K. W., działający przez radcę prawnego M. P. domaga się uchylenia decyzji organu drugiej instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia, podnosząc zarzut naruszenia art. 8 i "art. 77 ust. 1" (tak w skardze) K.p.a., poprzez brak rozważenia, co było przedmiotem wniosku skarżącego z dnia 26 czerwca 2013 r., a w szczególności, czy nie chodziło mu o przyznanie prawa do "zasiłku pielęgnacyjnego" (tak w skardze) zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że prawo do pobieranego dotychczas przez K. W. świadczenia pielęgnacyjnego zostało mu przyznane bezterminowo i w wyniku zmiany przepisów został on tego świadczenia pozbawiony nie otrzymując w zamian żadnego wsparcia. Skarżący znalazł się zatem w sytuacji, w której nie może równocześnie pracować oraz opiekować się ojcem. W tym stanie rzeczy, orzekające w sprawie organy, którym sytuacja strony była przecież znana, powinny rozważyć, czy pomimo wygaśnięcia decyzji, na mocy której pobierał dotychczas świadczenie, nie spełniał przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach wskazanych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2013 r. Ponieważ zdaniem pełnomocnika skarżącego, K. W. przesłanki te spełniał, organy kierując się zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa powinny zakwalifikować jego wniosek jak żądanie przyznania wskazanego wyżej świadczenia, a zamiast tego odstąpiły od ustalenia rzeczywistego charakteru jego żądania i w sposób "skrajnie formalistyczny" uznały, że domaga się on specjalnego zasiłku opiekuńczego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie i powołując się na argumentację analogiczną do zawartej w uzasadnieniu swojej decyzji wywiodło, iż nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.
W trakcie postępowania przed tutejszym Sądem pełnomocnik skarżącego przekazał informację, że dnia 3 maja 2014 r. A. W. zmarł i okoliczność ta skutkuje niezbędnością zawieszenia prowadzonego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania K. W. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad ojcem – A. W. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zgłoszonego wniosku o zawieszenie postępowania z uwagi na śmierć A. W. Sygnalizowana przez pełnomocnika skarżącego okoliczność nie posiada żadnego wpływu na przebieg prowadzonego postępowania, ponieważ stroną w nim jest K. W., a A. W. w ramach tego postępowania nie przysługuje nawet status uczestnika. Z tego też powodu zgłoszony wniosek nie mógł zostać uwzględniony.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm., zaznaczyć należy, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji obowiązywał tekst opublikowany w Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.). Przepis ten obowiązuje od dnia 1 stycznia 2013 r. i został wprowadzony do wskazanej ustawy w wyniku nowelizacji zawartej w ustawie z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548). W ramach przedmiotowej nowelizacji, obok dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego, uregulowanego w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustanowiono nowe świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługującego osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W sprawie jest poza sporem, że wspomniane kryterium dochodowe zostało przez skarżącego zachowane. Nie budzi także wątpliwości, że spełniony został wymóg polegający na posiadaniu przez osobę wymagającą opieki orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie to, wydane w dniu [...] zostało dołączone do akt administracyjnych), jak również to, iż K. W. jest również osobą, na której względem niepełnosprawnego ojca (będącego wdowcem), spoczywał obowiązek alimentacyjny w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Bezspornym jest wreszcie fakt, że skarżący sprawował nad ojcem stałą opiekę. Pomimo to, organy obydwu instancji odmówiły przyznania wyżej wymienionemu spornego świadczenia opierając swoje stanowisko na ustaleniu, iż nie zrezygnował on z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania tej opieki.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w świetle art.16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji okoliczność, iż dana osoba nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie stanowiła - tak jak miało to miejsce we wcześniejszym stanie prawnym w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego - wystarczającej przesłanki nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Koniecznym wymogiem była bowiem rezygnacja z takiego zatrudnienia lub pracy. Odwołać się tu należy do treści art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w świetle którego pod pojęciem "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", rozumieć trzeba wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Z brzmienia cytowanego art.16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. wynika przy tym jednoznacznie, iż niezbędnym jest, aby rezygnacja z zatrudnienia była powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Powinien zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki, a w rezultacie kluczowe znaczenie ma zbadanie okoliczności i powodów tej rezygnacji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 585/13 - dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA).
Trzeba odnotować, że K. W. na podstawie decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...], pobierał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad ojcem. W przywołanej wyżej ustawie z dnia 7 grudnia 2012 r. zawarto w art. 11 ust. 1 i 3 postanowienia, mocą których decyzja o przyznaniu tego świadczenia wygasła, zaś prawo do jego pobierania przysługiwało wyżej wymienionemu jedynie do dnia 30 czerwca 2013 r. Równocześnie z akt sprawy wynika jednoznacznie, że do 31 marca 2011 r. skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik, a następnie, od 1 sierpnia do 1 grudnia 2011 r. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. jako osoba bezrobotna. W orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym wobec A. W. w dniu 29 grudnia 2011 r. określono natomiast, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 2 grudnia 2011 r.
Zdaniem składu orzekającego, w tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, aby skarżący zrezygnował z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad ojcem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie można formułować twierdzeń o takiej rezygnacji, skoro zarówno z akt sprawy jak i z oświadczeń K. W. nie wynika nawet, aby w okresie przed ustaleniem u ojca stopnia niepełnosprawności był on w ogóle zatrudniony lub wykonywał inną pracę zarobkową w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z kolei okoliczność, że skarżący w dniu 1 sierpnia 2011 r. uzyskał status osoby bezrobotnej, którym legitymował się do 1 grudnia 2011 r., a który utracił w związku z nabyciem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje bez wpływu na ocenę przesłanek warunkujących przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. W dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywały bowiem przepisy, w których krąg podmiotów uprawionych do tego świadczenia obejmował wyłącznie osoby rezygnujące z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i nie uwzględniono w nim osób niepodejmujących zatrudnienia (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 269/14 - dostępny w CBOSA). Nie budzi przy tym wątpliwości, że skoro cytowany art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadza wymóg w postaci "rezygnacji z zatrudnienia", to w żadnym razie nie chodzi tu o "rezygnację z gotowości do podjęcia zatrudnienia", jaka wiąże się z posiadaniem statusu osoby bezrobotnej.
Bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostaje również to, że skarżący pobierał świadczenie pielęgnacyjne w okresie od 2 grudnia 2011 r. do 30 czerwca 2013 r. z tytułu opieki nad ojcem, gdyż specjalny zasiłek opiekuńczy jest odrębnym świadczeniem i określone w art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. przesłanki warunkujące jego przyznanie należy odróżnić od przesłanek ustanowionych w art. 17 ust. 1 tej ustawy, dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego. W unormowaniu tym określono, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ale też może zostać przyznane osobie, która zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w ogóle nie podejmuje w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności. Mamy tu więc do czynienia z dwoma niezależnymi od siebie stanami faktycznymi - rezygnacją z zatrudnienia i niepodejmowaniem zatrudnienia (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: we Wrocławiu z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 21/14 i w Poznaniu, z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 336/14 - orzeczenia dostępne w CBOSA).
Zdaniem Sądu sytuacja skarżącego pozwala na zakwalifikowanie jej jako niepodejmowanie zatrudnienia, natomiast nie mieści się w pojęciu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a tylko ona stanowi konieczną przesłankę warunkującą przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Poszerzenie kręgu uprawnionych do spornego zasiłku o osoby niepodejmujące zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nastąpiło dopiero w wyniku jednej z kolejnych nowelizacji art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która weszła w życie 15 maja 2014 r., czyli już po wydaniu zaskarżonej decyzji.
Z treści tego przepisu obowiązującej w dacie wydania zaskarżonego aktu wynikało natomiast wprost, że niepodejmowanie przez osobę ubiegającą się o przedmiotowy zasiłek, zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki, nie uzasadniała przyznania tego świadczenia. Po pierwsze bowiem, w uregulowaniu tym ustawodawca stawiał wyraźny wymóg rezygnacji z zatrudnienia, a po drugie określił, że musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy tą rezygnacją a koniecznością sprawowania opieki. Skarżący wymogu tego nie spełniał, a w rezultacie orzekające w sprawie organy nie mogły uwzględnić jego żądania, gdyż są zobowiązane działać przede wszystkim na podstawie obowiązujących w dacie orzekania przepisów prawa, o czym stanowi art. 7 Konstytucji RP i art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Dlatego też nie mogły przyznać stronie wnioskowanego świadczenia, skoro nie spełniała ona określonych w bezwzględnie obowiązującej normie prawnej przesłanek warunkujących nabycie prawa do tego zasiłku.
Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego błędnej oceny zakresu przedmiotowego wniosku strony należy podnieść, że nie zasługuje on na uwzględnienie.
Po pierwsze bowiem, brak jest podstaw do formułowania twierdzeń jakoby orzekające w sprawie organy przedwcześnie zinterpretowały żądanie skarżącego jako wniosek o specjalny zasiłek opiekuńczy zamiast o świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach określonych w znowelizowanym art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Skarżący złożył ten wniosek na urzędowym formularzu, którego tytuł oraz treść nie pozostawiają żadnych wątpliwości, iż jego przedmiotem jest ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z akt sprawy nie wynika również, aby później kwestionował w jakikolwiek sposób taką kwalifikację swego żądania, zatem orzekające w sprawie organy nie miały żadnych podstaw do tego, aby zakładać, że intencja skarżącego była odmienna.
Po drugie natomiast, jakkolwiek K. W. nabył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2012 r., to jednak wbrew twierdzeniom jego pełnomocnika, w stanie prawnym po nowelizacji, która weszła w życie od 1 stycznia 2013 r., nie spełniał wymogów warunkujących nabycie świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ świadczenie to kierowane jest do osób sprawujących opiekę nad dziećmi, a w rozpoznawanej sprawie skarżący sprawował opiekę wobec swego ojca.
Także argumentacja odnosząca się do okoliczności, w jakich skarżący został pozbawiony wsparcia ze strony państwa z tytułu opieki nad ojcem nie mogła przesądzić o uwzględnieniu skargi. Zdaniem Sądu, podnoszone w tym zakresie zarzuty odnoszące się do art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r., na mocy których wygasło przysługujące mu dotychczas prawo do świadczenia pielęgnacyjnego należy uznać za słuszne, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt K 27/13 (Dz. U. poz. 1557), mocą którego stwierdzono niezgodność tych przepisów z art. 2 Konstytucji RP. Fakt ten nie może jednak uzasadniać uchylenia zaskarżonej decyzji albowiem wspomniane unormowania nie stanowiły podstawy prawnej tego rozstrzygnięcia. Regulowały one kwestię wygaśnięcia prawa do pobierania świadczeń pielęgnacyjnych przyznanych na mocy wydanych pod rządami poprzedniego stanu prawnego decyzji administracyjnych i nie rzutowały w żaden sposób na przesłanki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, które wskazane zostały w art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. Z kolei rzeczony art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, choć także stanowił przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego pod względem zgodności z ustawą zasadniczą, to jednak w jego przypadku sprzeczność z Konstytucją nie została stwierdzona, albowiem postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt P 1/14 Trybunał orzekł o umorzeniu postępowania w niniejszym zakresie.
Na marginesie można jedynie zaznaczyć, że w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567) zamieszczono unormowania, mocą których osoby pobierające świadczenia pielęgnacyjne do 30 czerwca 2013 r. mogły otrzymywać zasiłek dla opiekuna, gdy spełniały wymogi obowiązujące do 31 grudnia 2012 r.
Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jego uchylenie i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło