IV SA/Gl 1307/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz-Kunicka (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2012 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D., na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie K.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 235¹ Kodeksu pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), zwanej dalej w skrócie K.p. i § 6 ust. 1,2,3 § 8 ust. 1, § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), orzekł, że wobec D.G. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że warunki pracy skarżącej stwarzały ryzyko powstania choroby zawodowej związanej ze sposobem wykonywania pracy. Według orzeczeń obydwu jednostek diagnostycznych, stwierdzono u niej cechy obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka z przewagą po stronie prawej. Jednakże z uwagi na pozazawodowe czynniki ryzyka powstania zespołu cieśni nadgarstka, do których zalicza się reumatoidalne zapalenie stawów oraz zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcające stawów nadgarstkowych, nie znaleziono podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby zawodowej spowodowanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W odwołaniu od powyższej decyzji D.G. podniosła, że w orzeczeniach lekarskich obydwu jednostek medycznych jednoznacznie stwierdzono u niej obustronny zespół cieśni nadgarstka z przewagą po stronie prawej. Ponadto dodała, że w ocenie organu I instancji warunki i charakter jej pracy z wysokim prawdopodobieństwem mogły spowodować chorobę zawodową. W związku z tym zarzuciła, iż nie ma podstaw do twierdzenia, że przyczyną wymienionej choroby są czynniki pozazawodowe. Wskazała, że jeśli warunki pracy mogły spowodować powstanie choroby z wysokim prawdopodobieństwem, to czynniki pozazawodowe mogły wpłynąć na tę chorobę jedynie w stopniu znikomym. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 235¹ K.p. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, w wyniku rozpatrzenia odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przedstawił sprawozdanie z dotychczasowego postępowania i przytoczył treść art. 235¹ Kodeksu pracy. Następnie wskazał, że D.G., pracując w latach 1985 – 2008 w "A" S.A. w D. jako wtryskarkowa, operator młynka, aparatowy do produkcji folii i regranulatu wykonywała czynności powodujące obciążenie stawów nadgarstkowych, ale nie miały one charakteru ruchów monotypowych. Organ podniósł, że lekarze specjaliści Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. w orzeczeniu z dnia [...] r. stwierdzili brak podstaw do rozpoznania u skarżącej przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Wskazali, że na podstawie danych z wywiadu chorobowego, badań przedmiotowych, konsultacji neurologicznej, ortopedycznej, analizy udostępnionej dokumentacji medycznej oraz wyniku aktualnego badania neurograficznego rozpoznali u wyżej wymienionej obustronny zespół cieśni nadgarstka z przewagą po stronie prawej. Jednakże uwzględniając pozazawodowe czynniki ryzyka powstania zespołu cieśni nadgarstka, do których zalicza się reumatoidalne zapalenie stawów oraz zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcające stawów nadgarstkowych, stwierdzili, że brak jest podstaw do uznania bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii schorzenia. Następnie organ odwoławczy wskazał, że skarżąca była badana w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. i w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r. lekarze specjaliści tej jednostki medycznej również stwierdzili brak podstaw do rozpoznania u niej przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Organ podkreślił, że lekarze specjaliści wskazali, iż w trakcie obserwacji klinicznej przeanalizowali dostępną dokumentację medyczną skarżącej, w tym kartę oceny narażenia zawodowego, przeprowadzili konsultacje specjalistyczne : neurologiczną i ortopedyczną i w wyniku badania EMG stwierdzili cechy obustronnego zespołu cieśni nadgarstka z przewagą po stronie prawej. Jednakże uwzględniając wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych, dane odnośnie sposobu wykonywania czynności zawodowych i stopień obciążenia kończyn górnych w trakcie pracy zawodowej oraz współistniejące schorzenia – nie znaleźli podstaw do rozpoznania u wyżej wymienionej przewlekłej choroby zawodowej spowodowanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W podsumowaniu organ podniósł, że lekarze orzecznicy obu placówek diagnostycznych stwierdzili u skarżącej cechy obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, lecz z uwagi na pozazawodowe czynniki ryzyka powstania schorzenia, do których zalicza się reumatoidalne zapalenie stawów oraz zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa nie uznali zawodowej etiologii schorzenia, bowiem sposób wykonywania pracy może być uznany za czynnik sprawczy neuropatii w zakresie nerwu pośrodkowego przy wykluczeniu innych przyczyn lub ich potencjalnie mniejszym udziale (niewielkim stopniu zaawansowania). W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, D.G. podniosła, iż wbrew ustaleniom organu, nie stwierdzono u niej reumatyzmu oraz, że na dowód tego przedkłada zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r. i wyniki ostatnich badań. Wskazała, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność warunków, w jakich wykonywała pracę. Jednakże dowód ten został pominięty przez organ odwoławczy. W związku z tym podniosła zarzut, że w dotychczasowym postępowaniu nie przeprowadzono wszystkich dowodów w celu wszechstronnego wyjaśnienia i oceny narażenia zawodowego Podkreśliła, że zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, organ powinien wystąpić do jej byłego pracodawcy o udzielenie wszystkich niezbędnych informacji dotyczących narażenia zawodowego, a także uwzględnić dostępne dane archiwalne oraz wyjaśnienia i wnioski skarżącej. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymała wnioski skargi, podnosząc, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały wyjaśnione powody wykluczenia zawodowej etiologii schorzenia. Podkreśliła, że wskazana przez organ przyczyna choroby tj. reumatyzm, została wykluczona na podstawie przeprowadzonych badań i na tę okoliczność skarżąca przedłożyła stosowne zaświadczenia. Ponadto dodała, że organ I instancji, w piśmie z dnia 6 października 2010 r., skierowanym do jednostki medycznej stwierdził, iż warunki pracy skarżącej, mogły spowodować chorobę zawodową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. utrzymujące w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. z dnia [...] r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. (Dz. U. Nr 105, poz. 869), zwanego dalej również rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych. Ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia została przeprowadzona przy uwzględnieniu przepisów wymienionego rozporządzenia. Ponadto podkreślenia wymagało, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zatem zrealizowanie dwóch warunków: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do cytowanego wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz stwierdzenie – przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem - że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W zakresie ustaleń dotyczących narażenia zawodowego wskazać należało, że organ odwoławczy, w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, iż skarżąca pracując w latach 1985 – 2008 w "A" S.A. w D. wykonywała czynności powodujące obciążenie stawów nadgarstkowych, ale nie miały one charakteru ruchów monotypowych. Jednocześnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ całkowicie pominął wskazanie, czy wobec tego stwierdził, że skarżąca wykonywała pracę w warunkach narażenia zawodowego, czy też odnośnie tej kwestii dokonał ustaleń sprzecznych ze stwierdzeniem zawartym w decyzji organu I instancji, według którego, z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, iż warunki pracy skarżącej stwarzały ryzyko powstania choroby zawodowej związanej ze sposobem wykonywania pracy. Jest to tym bardziej rażące pominięcie, że w treści odwołania skarżąca przytoczyła powyższe stwierdzenie organu I instancji podnosząc zarzut, iż wobec takiego ustalenia organu, nie ma podstaw do twierdzenia, że przyczyną przedmiotowej choroby są czynniki pozazawodowe. Pomimo powyższego wywodu odwołania, w zaskarżonym rozstrzygnięciu organ nie zawarł żadnych stwierdzeń w zakresie narażenia zawodowego. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie czyni zadość obowiązkom organu w zakresie rozpatrzenia cytowanego zarzutu odwołania. Niewątpliwie organ odwoławczy podniósł w podsumowaniu, iż lekarze orzecznicy obu placówek diagnostycznych stwierdzili u skarżącej cechy obustronnego zespołu cieśni nadgarstka i nie uznali zawodowej etiologii schorzenia z uwagi na pozazawodowe czynniki ryzyka powstania schorzenia, do których zalicza się reumatoidalne zapalenie stawów oraz zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. Jednakże organ pominął tym samym rozpatrzenie argumentów - stanowiących rozwinięcie cytowanego zarzutu odwołania - zawartych w piśmie skarżącej z dnia 29 lipca 2011 r., w którym zaprzeczyła jakoby rozpoznano u niej reumatoidalne zapalenie stawów i do tego pisma dołączyła zaświadczenie lekarskie potwierdzające jej twierdzenia. W ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić także należało, że organ odwoławczy, przyjmując jako podstawę ustaleń cytowane w decyzji orzeczenia lekarskie, całkowicie pominął w uzasadnieniu, wskazanie oceny powyższych dowodów. Niewątpliwie w zakresie okoliczności wymagających wiedzy specjalnej, w tym przypadku wiedzy medycznej, organ dokonuje ustaleń na podstawie orzeczeń lekarskich. Jednakże orzeczenia te podlegają ocenie – podobnie jak pozostałe dowody – dokonanej na podstawie przepisów postępowania administracyjnego, a więc z zachowaniem reguł tej oceny. W związku z tym doszło do naruszenia przez organ przepisów dotyczących postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 K.p.a., według których organ administracji jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia warunków wymienionych w art. 107 § 3 K.p.a., nie zawiera bowiem wskazania istotnych ustaleń w sprawie oraz oceny zgromadzonych dowodów. Nie ulega wątpliwości, że naruszenie w powyższy sposób przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pominięte przez organ odwoławczy ustalenia i oceny dotyczyły przecież podstaw rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Wobec tego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji uzupełni - we wskazanym wyżej kierunku - ustalenia dotyczące narażenia zawodowego skarżącej. Ponadto rozpatrzy zarzuty odwołania oraz argumenty zwarte w piśmie skarżącej z dnia 29 lipca 2011 r., w którym zaprzeczyła jakoby rozpoznano u niej reumatoidalne zapalenie stawów. W związku z treścią zaświadczenia lekarskiego dołączonego do tego pisma organ uzupełni materiał dowodowy poprzez uzyskanie kompletnego i szczegółowo uzasadnionego orzeczenia lekarskiego i wyda rozstrzygnięcie wskazując w jego motywach – zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. - na jakiej podstawie uznał konkretne okoliczności za ustalone i z jakich przyczyn ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich powodów odmówił wiary poszczególnym dowodom. Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja nie miała przymiotu wykonalności - jako utrzymująca w mocy decyzję o stwierdzeniu braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - bezprzedmiotowe było rozstrzygnięcie w zakresie art. 152 P.p.s.a.