IV SA/Gl 131/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki(spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia NSA Szczepan Prax Protokolant starszy referent Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2006r. sprawy ze skargi D H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Ż. z dnia [...] r. Nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz D. H. zwrot kosztów postępowania w wysokości [...] zł /[...] zł/ Burmistrz Miasta Ż. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 1, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 18 ust. 1 i art. 29 w związku z art. 9a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił D. H. przyznania zaliczki alimentacyjnej dla M. H. i K. H.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że Nauczycielskie Kolegium [...] w C. nie jest szkołą ani szkołą wyższą w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych i z tego powodu zaliczka alimentacyjna nie przysługuje, gdyż może ją otrzymać jedynie osoba ucząca się w szkole lub szkole wyższej. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się D. H., która wniosła odwołanie od tej decyzji do organu wyższego stopnia. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i podniosła, że były mąż nie łoży na utrzymanie rodziny, a egzekucja alimentów jest bezskuteczna. Jej zdaniem osoby uczące się w Nauczycielskim Kolegium [...] w C. winny być traktowane jako osoby uczące się w szkole lub szkole wyższej i przywołała szereg argumentów, które winny o tym świadczyć, a w pierwszym rzędzie to, że nauka odbywa się w trybie dziennym, trwa 3 lata i kończy się uzyskaniem tytułu licencjata, a wskazane Kolegium funkcjonuje pod patronem [...] w K.. Nie umieszczenie wskazanego Kolegium na liście szkół wyższych uznaje za nieścisłość w przepisach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił definicję szkoły oraz szkoły wyższej obowiązującą na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych i podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że Nauczycielskie Kolegium [...] w C. nie jest szkołą wyższą w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym lecz działa na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 sierpnia 1997 r. w sprawie zakładów kształcenia nauczycieli. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła D. H.. W skardze tej podniosła, że córki w [...] r. po zdaniu matury podjęły naukę w Nauczycielskim Kolegium [...] w C. i jej zdaniem spełniają warunki określone w art. 7 ust. 1 do otrzymania zaliczki alimentacyjnej, ponieważ uczą się w szkole i nie ukończyły 24 roku życia. Następnie skarżąca przytoczyła treść art. 77 ustawy o systemie oświaty oraz treść rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 sierpnia 1997 r. w sprawie zakładów kształcenia nauczycieli i doszła do przekonania, że w przepisach prawa występuje luka, ponieważ wskazane Kolegium nie zostało zaliczone ani do szkół ani też do szkół wyższych, a organ odwoławczy nie dołożył należytej staranności w wyjaśnieniu tej sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację jaką zaprezentował w uzasadnieniu swojej decyzji. Pismem procesowym z dnia [...] r. skarżąca podtrzymała swoje negatywne stanowisko względem otrzymanej decyzji i odwołując się do interpretacji Ministerstwa Edukacji i Nauki wskazała, że nauka w Nauczycielskim Kolegium [...] w C. winna być traktowana jako nauka w szkole, a tym samym spełnia wymogi do otrzymania wskazanej zaliczki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd zetknął się z sytuacją, w której organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy. Organy administracji publicznej prowadzące postępowanie w administracji obowiązane są stosownie do postanowień art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego działać na podstawie przepisów prawa, co oznacza przestrzeganie przepisów nie tylko prawa materialnego ale również prawa procesowego. W tym miejscu należy zauważyć, że przesłanką uwzględnienia skargi jest zaistnienie sytuacji, w której dostrzeżone uchybienie mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, co nie jest równoznaczne z tym, że taki wpływ miało. Stosownie do postanowień art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organ administracji publicznej podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Po myśli art. 77 § 1 wyżej wymienionego Kodeksu organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Pierwszym zagadnieniem wymagającym wyjaśnienia w ramach rozpatrywanej sprawy jest to czy Nauczycielskie Kolegium [...] w C. może być uznane za szkołę lub szkołę wyższą w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawa ta w art. 3 pkt 18 zawiera definicję szkoły, która oznacza szkołę podstawową, gimnazjum, szkołę ponadpodstawową i ponadgimnazjalną oraz szkołę artystyczną, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki oraz wymienione jeszcze szczególne placówki oświatowo-wychowacze, natomiast w art. 3 pkt 19 zamieszczona jest definicja szkoły wyższej – zgodnie z tą definicją szkołą wyższą jest szkoła wyższa w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, przepisów o wyższych szkołach zawodowych oraz o wyższym szkolnictwie wojskowym. Przywołane definicje nie rozwiązują występującego dylematu, zatem niezbędne jest bliższe przyjrzenie się tej problematyce. Wskazane Kolegium funkcjonuje w oparciu o postanowienia art. 77 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz postanowienia rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 sierpnia 1997 r. w sprawie zakładów kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 104, poz. 664). Po myśli art. 77 ust. 4 wskazanej ustawy w zakresie uprawnień do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego do słuchaczy kolegiów stosuje się przepisy dotyczące studentów szkół wyższych, natomiast zgodnie z brzmieniem ust. 7 wskazanego artykułu do kolegiów stosuje się przepisy dotyczące szkół. W świetle takiego brzmienia wskazanego przepisu do słuchaczy tychże kolegiów należy stosować przepisy szkół w rozumieniu ustawy o systemie oświaty. A tym samym zgodzić się należy ze stanowiskiem skarżącej, że słuchacze wskazanego kolegium nie mogą być pomijani w zakresie uprawnień do zaliczki alimentacyjnej. W tym miejscu należy zauważyć, że organy administracji obu instancji nie zadały sobie trudu by w sposób wnikliwy rozeznać sytuację prawną i faktyczną związaną ze statusem Nauczycielskiego Kolegium [...] w C., ponieważ w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów związanych z podstawami prawnymi funkcjonowania wskazanego Kolegium jak również organy te nie wyjaśniły czy wskazane Kolegium stosownie do postanowień § 5 przywołanego powyżej rozporządzenia ma podpisane porozumienie z uczelnią sprawującą opiekę naukowo-dydaktyczną i czy słuchacze tego Kolegium mają możliwość uzyskania tytułu zawodowego licencjata. W przypadku podpisania takiego porozumienia i występowania możliwości uzyskania w następstwie ukończenia wskazanego Kolegium tytułu zawodowego licencjata, trudno byłoby różnicować sytuację prawną osoby uczącej się w zawodowej szkole wyższej, w której uzyskuje tytuł zawodowy licencjata z nauką we wskazanym Kolegium. Zróżnicowanie takie stanowiłoby naruszenie zawartej w art. 32 Konstytucji RP zasady równości i równego traktowania przez organy władzy publicznej. Powyższe ustalenia pozwalają uznać, że organy administracji obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez wadliwą interpretację pojęć szkoły i szkoły wyższej przyjętej na użytek rozpatrywanej sprawy jak również dopuściły się naruszenia postanowień art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i wyjaśniający wszystkie okoliczności sprawy, a tym samym wyczerpane zostały przesłanki uwzględnienia skargi określone treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kolejną kwestią wymagającą wyjaśnienia w ramach rozpatrywanej sprawy to zagadnienie osoby uprawnionej do otrzymania zaliczki alimentacyjnej. Stosownie do postanowień art. 7 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) zaliczka alimentacyjna, przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia, a dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł. Przez osobę uprawnioną należy rozumieć stosownie do postanowień art. 2 pkt 5 wyżej wymienionej ustawy osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli: a) osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, b) osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy albo jest całkowicie ubezwłasnowolniona, c) jest osobą uczącą się, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Z brzmienia przywołanych przepisów wynika, że osobą uprawnioną do otrzymania zaliczki alimentacyjnej jest osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna i jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. To kto jest osobą samotnie wychowującą dziecko określa art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem przez osobę samotnie wychowującą dziecko rozumie się pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wszczął postępowanie na wniosek D. H. i na jej nazwisko wydał decyzję odmawiającą przyznania zaliczki alimentacyjnej na rzecz M. i K. H.. Zatem w rozstrzygnięciu tym organ ten uznał, że osobami uprawnionymi do otrzymania zaliczki są M. i K. H., co znajduje umocowanie w treści przywołanych przepisów. Jednocześnie we wskazanym postępowaniu uczestniczyła D. H. jako matka wskazanych osób. Natomiast zgodnie z treścią art. 10 ust. 3 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ustalenie prawa do zaliczki następuje na wniosek osoby uprawnionej do zaliczki, jej przedstawiciela ustawowego albo opiekuna prawnego. Jak wynika z akt sprawy M. i K. H. są osobami pełnoletnimi, zatem D. H. nie jest już ich przedstawicielem ustawowym, a w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu, który pozwalałby uznać, że D. H. jest pełnomocnikiem córek i w ramach postępowania administracyjnego związanego z przyznaniem zaliczki działa z ich upoważnienia. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji ustali w sposób właściwy kto jest stroną prowadzonego postępowania i kierując się wskazaniami zamieszczonymi w uzasadnieniu niniejszego wyroku podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Sąd nie orzekał o wykonalności zaskarżonej decyzji po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tego powodu, że mocą tej decyzji odmówiono skarżącej przyznania zaliczki alimentacyjnej. Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.