IV SA/Gl 131/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. ustanowić adwokata dla skarżącego. W treści skargi z dnia [...] J. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o przyznanie adwokata z urzędu powołując się na okoliczność pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Z uwagi na fakt, iż wspomniane żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia 25 lutego 2009 r. skarżącego wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. J. S. złożył rzeczony formularz w dniu [...]. W uzasadnieniu podniósł, iż jedyne źródło dochodu stanowi dla niego renta w kwocie 981,48 zł i nie jest w stanie pokryć wszystkich niezbędnych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem. Równocześnie zadeklarował, że gospodaruje samotnie, oraz nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości (poza zajmowanym mieszkaniem o powierzchni 20 m2). W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei po myśli art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie należy odnotować, że skarżący w rubryce nr 4 urzędowego formularza "PPF" oznaczył, iż zakres jego żądania obejmuje tylko zwolnienie od kosztów sądowych. Nie sposób jednak tracić z pola widzenia, że w treści uzasadnienia (rubryka nr 5 wspomnianego formularza) podał wyraźnie, iż żąda także ustanowienia adwokata. W konsekwencji nie budzi wątpliwości, że niniejszy wniosek należało rozpoznać, jako obejmujący swoim zakresem oba wskazane wyżej elementy prawa pomocy. Odnosząc się do rzeczonego wniosku trzeba wskazać, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona na decyzję dotyczącą odmowy przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego. Cel i charakter tego świadczenia nie pozostawia przy tym wątpliwości, że stanowi ono formę szeroko pojętej pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskujący korzysta tu więc ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie postępowanie w kwestii zwolnienia jej od rzeczonych kosztów było bezprzedmiotowe i z tego powodu należało je umorzyć działając na podstawie art. 161 §1 pkt 3 i §2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §3 tej ustawy. Ustosunkowując się natomiast do wniosku J. S. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego godzi się przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. Z oświadczeń skarżącego wynika bowiem, że nie dysponuje on żadnymi zasobami finansowymi ani łatwym do spieniężenia majątkiem. Równocześnie z przedłożonego przezeń zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (karta nr 13 akt sprawy) wynika, że pobiera on rentę stałą z tytułu niezdolności do pracy w wysokości netto 925,05 zł (w tym dodatek pielęgnacyjny 163,15 zł), co uniemożliwia poczynienie oszczędności wystarczających na uiszczenie kosztów, jakie mogą wiązać się z udziałem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. Dlatego ustanowiono dla strony adwokata, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.