IV SA/Gl 131/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2016r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego stypendium oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Starosta Powiatu w Ż. uznał A.K. za osobę bezrobotną. Na mocy kolejnej decyzji tego organu z dnia [...]r. znak [...] przyznano bezrobotnej stypendium w związku z odbywaniem stażu w kwocie 913 zł miesięcznie począwszy od dnia 6 września 2011r. W związku z zakończeniem odbywania stażu orzeczono o utracie przyznanego stypendium z dniem 6 marca 2012r. (decyzja z dnia [...] r. znak [...]). W związku ze złożeniem przez stronę w dniu 6 marca 2012r. oświadczenia o podjęciu pracy i wniosku o wyrejestrowanie z urzędu pracy, decyzją z dnia [...]r. orzeczono o utracie statusu osoby bezrobotnej przez A.K. (decyzja znak [...]). W dniu 18 listopada 2013r. Starosta Powiatu w Ż., postanowieniem znak [...], działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 , art.149 § 1 i 2 K.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1, art. 41 ust. 1 i 3, art. 53 ust. 6 i art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U.. z 2013r. poz. 674 ze zm.) wznowił postępowanie w sprawie przyznania prawa do stypendium w okresie odbywania stażu i w sprawie utraty stypendium, a następnie decyzją z dnia [...]r. znak [...] uchylił ostateczną decyzję z dnia [...]r. znak [...] i ostateczną decyzję z dnia [...]r. znak [...], a także decyzję z dnia [...]r. o utracie statusu osoby bezrobotnej znak [...]. W to miejsce orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa do stypendium w okresie odbywania stażu i postępowania w zakresie utraty prawa do tego stypendium i utracie statusu osoby bezrobotnej od dnia 8 marca 2010r. W uzasadnieniu wskazano, że organ w dniu 7 listopada 2013r. otrzymał informację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o tytule do ubezpieczenia posiadanym przez stronę w związku z wykonywaniem pracy zarobkowej w okresie od 8 do 31 marca 2010r. Wezwana do wyjaśnienia strona dostarczyła zaświadczenie A w B. o pozostawaniu A.K. w zatrudnieniu w okresie od 8 do 31 marca 2010r. Na podstawie w/w dokumentów organ uznał, że A.K. nie spełniała warunków wymaganych do posiadania statusu osoby bezrobotnej. W dniu 5 maja 2014r. Starosta Powiatu w Ż., działając na podstawie art.76 ust.1 i 2 pkt 1 oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy orzekł o obowiązku zwrotu przez A.K. nienależnie pobranego stypendium w okresie odbywania stażu w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji w kwocie 5 482, 20 zł. (decyzja znak [...]). W osnowie decyzji przedstawiono informację o wszczęciu postępowania egzekucyjnego po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu do zapłaty. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej. Ponieważ A.K. od dnia 8 marca 2010r. przestała spełniać warunki wymagane dla statusu osoby bezrobotnej a w konsekwencji tego warunki do uzyskania stypendium w okresie odbywania stażu, świadczenie wypłacone jej z tego tytułu w okresie od 6 września 2011r. do 5 marca 2012r. było świadczeniem nienależnym. Organ przedstawił brzmienie art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia (...) , zgodnie z którymi osoba która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest zobowiązana do zwrotu a za nienależnie pobrane świadczenie uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania jeśli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Organ zauważył, że strona podpisała w dniu rejestracji "oświadczenie bezrobotnego", z którego wynikało zobowiązanie do bezzwłocznego informowania o wszystkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej oraz do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadku niespełnienia warunków przewidzianych w ustawie. Podpisała także oświadczenie, z którego wynikało, iż została poinformowana o obowiązku zawiadamiania w ciągu 7 dniu o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej. Ponieważ strona nie poinformowała urzędu pracy o fakcie podjęcia zatrudnienia, wypłacone jej świadczenia były świadczeniem nienależnym. W odwołaniu od opisanej decyzji strona wniosła o umorzenie postępowania w sprawie zwrotu stypendium. Podniosła, że te środki uzyskała "uczciwie pracując". Opisała, że odbyła w dniu 5 marca 2010r. rozmowę w sprawie zatrudnienia w A w B., gdzie nie obiecano jej zatrudnienia, a poproszono o przyjście na drugi dzień na tzw. dzień próbny, jednak po dwóch dniach zrezygnowała z pracy. Była nieświadoma tego, że powinna się wyrejestrować do 7 dni w organie, ponieważ pracowała jedynie dwa dni i zarobiła tylko 100 zł. W jej ocenie dalej posiadała status osoby bezrobotnej. Odwołująca podkreśliła, że nie miała świadomości, że została zgłoszona do ubezpieczenia w ZUS na cały miesiąc. Ponadto strona od 6 września 2011r. do 13 marca 2012r. była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy na stażu w B w S. na stanowisku pomoc wychowawcza i otrzymywała wynagrodzenie w kwocie 913,70 zł brutto. Nie sądziła, że skoro została zakwalifikowana do odbycia stażu, to staż ten jej się nie należy. Odwołująca opisała swoją trudną sytuację życiową związaną z jej bezrobociem oraz chorobą męża, który otrzymuje rentę inwalidzką w kwocie 1200 zł netto i połowę tej kwoty wydaje na lekarstwa. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy zbieżnego z ustaleniami dokonanymi przed organem I instancji Wojewoda [...] odwołując się do treści art. 2 ust 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia wskazał, że osobą bezrobotną może być uznana wyłącznie osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej. Natomiast stypendium, o którym mowa w art. 53 ust. 6 w/w ustawy, przysługuje bezrobotnemu. Tak jak organ I instancji, Wojewoda wskazał na regulację zawarta w art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia (...) zawierającą definicję świadczenia nienależnie pobranego i stwierdził, że zgodnie z jej art. 76 ust. 1 osoba, która pobrała nienależne świadczenie jest zobowiązana do jego zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu wraz z przekazaną do tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Oceniając w świetle definicji nienależnie pobranego świadczenia zachowanie odwołującej Wojewoda stwierdził, że strona pomimo stosownego pouczenia nie powiadomiła PUP o podjęciu innej pracy zarobkowej a informację o tym uzyskał organ dopiero w dniu 7 listopada 2013r. w związku z powyższym przyznając odwołującej świadczenie nie wiedział, że nie spełnia ona warunków osoby bezrobotnej. Zauważono, że strona nie odwołała się od decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej z uwagi na podjęcie innej pracy zarobkowej, a decyzja ta stała się ostateczna. Odnosząc się do treści odwołania Wojewoda wyjaśnił, że starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć należność w całości albo w części w przypadku wystąpienia przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze A.K., tak jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji wniosła o umorzenie postępowania w sprawie zwrotu stypendium z tytułu odbytego stażu. Podniosła, że pieniądze, która ma oddać zarobiła uczciwą pracą. Była osobą bezrobotną, a jej zatrudnienie obejmowało w rzeczywistości dzień próbny, po którym okazało się, że oferowana jej praca jest za ciężka w jej stanie zdrowia. Skarżąca wskazała, że obowiązkiem jej było w ciągu 7 dni poinformować urząd pracy o podjęciu zatrudnienia i wyrejestrować się. Nie wyrejestrowała się, gdyż praca jej trwała tylko dwa dni i nie miała żadnej świadomości co do faktu zgłoszenia jej na cały miesiąc do ubezpieczenia w ZUS. Przedstawiła swoją sytuację materialną wskazując, że z posiadanych miesięcznie środków w wysokości 1 200 zł połowa jest wydawana na lekarstwa. Nie jest zatem w stanie zwrócić pobranego stypendium w kwocie 5482, 20 zł. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie organ podtrzymał dotychczasowo prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązane są zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz. U. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z treścią art. 76 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Definicja ustawowa terminu "nienależnie pobrane świadczenie" zawarta w art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy wskazuje, że jest to świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Jak wynika z treści zacytowanego przepisu, aby organ mógł żądać od osoby, która otrzymała świadczenie, jego zwrotu muszą zostać spełnione dwie przesłanki. Konieczne jest pojawienie się okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, a bezrobotny musi mieć świadomość, że pojawienie się tych właśnie okoliczności pozbawia go prawa do pobieranego świadczenia. Bezspornym w kontrolowanej sprawie jest, że na mocy ostatecznej decyzji Starosty Powiatu w Ż. z [...]r. skarżąca utraciła z dniem 8 marca 2010r. status bezrobotnego. Tą samą decyzją umorzono postępowanie w sprawie przyznania prawa do stypendium. Tym samym spełniona została pierwsza z wymaganych w treści art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy przesłanka w postaci ustania prawa do przyznanego skarżącej świadczenia. Zdaniem organów druga przesłanka niezbędna do żądania zwrotu wypłaconego skarżącej świadczenia również wystąpiła, gdyż była ona należycie poinformowana o obowiązkach osoby bezrobotnej i warunkach wymaganych do przyznania, a przede wszystkim o obowiązku bezzwłocznego informowania o wszystkich zmianach danych zawartych w karcie bezrobotnego , w tym o podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ocenie Sądu stanowisko organów jest trafne. Jak wynika z akt sprawy (k. 81 odwrót akt administracyjnych) skarżąca podpisała oświadczenie bezrobotnego, a w nim oświadczenie, że zobowiązuje się do niezwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej oraz zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadkach niespełnienia warunków wymienionych w ustawie. W oświadczeniu tym zawarto również stwierdzenie, że skarżąca jest osobą niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, a także niepodlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego Na karcie 74 odwrót akt administracyjnych zamieszczono natomiast podpisane przez skarżącą oświadczenie o pouczeniu jej o obowiązku powiadamiania w ciągu 7 dni urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej oraz istnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku. Te pouczenia były wystarczające dla stwierdzenia, że skarżąca miała świadomość, iż z chwilą podjęcia jakiegokolwiek zajęcia zarobkowego ma obowiązek powiadomić o tym fakcie urząd pracy. Przedstawione jej pouczenie w sposób wyraźny i oczywisty wskazywało na to, że nie do osoby bezrobotnej lecz do organu należy ocena zmian w sytuacji bezrobotnego, wpisanych dotychczas w jego karcie, o których urząd ma być niezwłocznie poinformowany, dlatego też rozważania skarżącej o ocenie skutków zawartej umowy zlecenia wobec faktycznego wykonywania pracy jedynie przez dwa dni nie mogą jej ekskulpować. Osoba, która podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, jaką jest niewątpliwie praca wykonywana na podstawie umowy zlecenia, bez względu na czas trwania tej umowy nie może być jednocześnie traktowana jako osoba bezrobotna. Natomiast skutki utraty statusu osoby bezrobotnej nie są skutkami poddanymi uznaniu administracyjnemu. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, z powołaniem się na przepis art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.