IV SA/Gl 1311/11
WyrokWSA w Gliwicach2012-07-03
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Adam Mikusiński, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna (związek zawodowy) może skutecznie żądać wszczęcia postępowania administracyjnego w celu ustalenia, czy określone stanowiska pracy kwalifikują się jako praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, uprawniająca do emerytury pomostowej, w sytuacji gdy przepisy prawa przewidują możliwość złożenia skargi do Państwowej Inspekcji Pracy wyłącznie przez pracownika, który nie został umieszczony w odpowiedniej ewidencji?Ratio decidendi
Organizacja społeczna nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania administracyjnego w celu ustalenia, czy określone stanowiska pracy kwalifikują się jako praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, jeśli przepisy prawa (ustawa o emeryturach pomostowych) przewidują możliwość złożenia skargi do Państwowej Inspekcji Pracy wyłącznie przez pracownika, który nie został umieszczony w odpowiedniej ewidencji. Uprawnienie do złożenia takiej skargi jest ściśle związane z indywidualną sytuacją pracownika i jego prawem do emerytury pomostowej, a nie z ogólnym ustaleniem charakteru pracy dla grupy zawodowej. Organy inspekcji pracy nie są upoważnione do wydawania decyzji ingerujących w rejestr stanowisk pracy prowadzony przez pracodawcę na podstawie art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych.Stan faktyczny
Organizacja A złożyła skargę do Państwowej Inspekcji Pracy, kwestionując nieumieszczenie pielęgniarek i położnych na Oddziale Patologii Noworodka w wykazie pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze, uprawniające do emerytury pomostowej. Organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania, uznając organizację A za nieuprawnioną do złożenia skargi. Okręgowy Inspektor Pracy utrzymał w mocy postanowienie, argumentując, że skarga powinna dotyczyć indywidualnego pracownika, a nie grupy zawodowej, i że organy inspekcji pracy nie są właściwe do ogólnego ustalania charakteru pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę organizacji A, podzielając stanowisko organów administracji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2012 r. sprawy ze skargi A w K. z siedzibą w Z. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy oddala skargę.
Pismem z dnia [...] A w Z. złożył skargę do Państwowej Inspekcji Pracy w związku z nieumieszczeniem przez pracodawcę pielęgniarek i położnych w wykazie pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze, która uprawnia do otrzymania emerytury pomostowej. W uzasadnieniu A wskazał, że od 1983 r. pielęgniarki i położne pracowały i pracują na stanowiskach intensywnej terapii na Oddziale Patologii Noworodka tymczasem pracodawca wykazał i zakwalifikował na podstawie świadectwa pracy w szczególnych warunkach tylko lata 2006 – 2008. Dlatego A wniósł o stwierdzenie, czy praca jaką wykonują pielęgniarki i położne na Oddziale Patologii Noworodka w Szpitalu Klinicznym nr [...] w Z. jest pracą w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w myśl art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656) płatnik składek obowiązany jest prowadzić:
- wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze;
- ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2.
Stosownie natomiast do treści art. 41 ust. 5 powołanej ustawy płatnik składek obowiązany jest powiadomić pracowników o dokonaniu wpisu do ewidencji, o których mowa w ust. 4.
Inspektor zaznaczył, że w przypadku nieumieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy zgodnie z art. 41 ust. 6 omawianej ustawy. Zatem osobą uprawnioną do złożenia skargi jest pracownik, który nie został umieszczony w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Skarga ta stanowi żądanie wszczęcia postępowania w danej sprawie.
Organ wyjaśnił ponadto, że w postępowaniu prowadzonym w tym zakresie przez inspektora pracy zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego zgodnie z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 z późn. zm.). Organ uznał, że wobec powyższego w sprawie mają zastosowanie art. 32 i 33 K.p.a, a zatem A w Z. nie jest umocowana do wniesienia skargi, o której mowa w art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych. Organ przywołał również treść art. 61a § 1 K,p.a. wskazując, że wówczas gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędacą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W odwołaniu od wyżej przywołanego postanowienia A w Z. domagała się jednoznacznego określenia, czy praca na stanowiskach intensywnej terapii na oddziale Patologii Noworodka w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Klinicznym nr[...] w Z. jest pracą w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze czy też nie. Organizacja podkreśliła, że nie występuje w sprawie w imieniu określonych pracowników lecz w imieniu własnych członków w celu ogólnego określenie środowiska pracy na Oddziale. A wskazał, że organ I Instancji obszernie uzasadnił skarżone postanowienie jednakże uzasadnienie nie odpowiada żądaniu bowiem A nie domagał się ogólnego ustalenia czy praca na Oddziale jest w ogóle pracą w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dlatego kwestia emerytur pomostowych ma drugorzędne znaczenie bowiem w pierwszej kolejności należy ustalić czy został spełniony podstawowy warunek i do tego celu służyła skarga. Jednocześnie A przywołał treść art. 31 § 1 pkt 1 K.p.a. zaznaczając, że A jako organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania jeśli jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. A uznał więc, że zastosowanie w sprawie art. 61 a K.p.a. stanowiło rażące naruszenie prawa.
Po rozpoznaniu odwołania Okręgowy Inspektor Pracy w K. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz zaznaczył, że wnoszący zażalenie w sposób sprzeczny określa zakres swojego żądania stwierdzając z jednej strony, że dotyczyło ono postępowania w sprawie ogólnego określenia środowiska pracy, z drugiej natomiast, że w istocie domagał się ogólnego ustalenia, czy praca na Oddziale Patologii Noworodka w SPSK nr [...] w Z. w ogóle jest pracą w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy wskazując, że żaden z przepisów prawa pracy, w tym przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy nie odnosi się do pojęcia "ogólnego określenie środowiska pracy" związanego z uprawnieniami pracowniczymi do uzyskania świadczeń emerytalnych, które podlegałyby kontroli Państwowej Inspekcji Pracy. Zatem żądanie A mogło zostać potraktowane jedynie jako żądanie mające swoje oparcie w regulacji ustawy o emeryturach pomostowych. Organ odwoławczy omówił przepisy określające zakres właściwości Inspekcji Pracy oraz jej uprawnień i zaznaczył, że stosownie do treści art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy organy Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (...). W przypadku natomiast nieumieszczenia pracownika w takiej ewidencji przysługuje mu skarga do Inspekcji Pracy. Postępowanie więc w sprawie umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze ma charakter zindywidualizowany i może dotyczyć konkretnego pracownika, a nie danej grupy zawodowej. Inspektor odnosząc się do treści art. 31 § 1 pkt 1 K.p.a. wyjaśnił, że zgodnie z poglądami doktryny sytuacja organizacji społecznej jest inna w przypadku, gdy żąda ona wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby oraz gdy ubiega się o dopuszczenie jej do toczącego się już postępowania. W pierwszym przypadku może wnieść żądanie tylko w sprawie, w której organ administracyjny władny jest wszcząć postępowanie z urzędu. Postępowanie natomiast w sprawie umieszczenia pracownika w ewidencji wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wszczynane jest nie z urzędu lecz na wniosek pracownika. Organ podkreślił, że stosownie do treści art. 23 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych związki te sprawują kontrolę nad przestrzeganiem prawa pracy oraz uczestniczą, na zasadach określonych odrębnymi przepisami, w nadzorze nad przestrzeganiem przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Jeżeli w sprawach tych, zdaniem A, postępowanie organu administracji państwowej i samorządu terytorialnego lub pracodawcy jest niezgodne z prawem lub narusza zasady sprawiedliwości, A może wystąpić do właściwego organu z żądaniem spowodowania usunięcia we właściwym trybie stwierdzonej nieprawidłowości. Inspektor uznał więc, że w zakresie zainicjowania postępowania w przypadku nieumieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dopuszczalny jest jedynie skarga (wniosek) samego pracownika. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że ani ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy ani o emeryturach pomostowych nie uprawnia organów Państwowej Inspekcji Pracy do podejmowania kontroli mającej na celu ogólne ustalenie, czy praca określonej grupy zawodowej jest pracą wykonywaną szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A [...] w Z. ponownie przytoczyła argumenty zwarte w odwołaniu podkreślając, że związek jako organizacja społeczna żądał wszczęcia postępowania administracyjnego w imieniu jego członków celu ogólnego określenia czy na jednym z oddziałów Szpitala Klinicznego zostały spełnione warunki uznania wykonywanej przez pracowników tego oddziału pracy jako pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. A podkreślił, że jeżeli w wyniku takiej kontroli Inspekcja Pracy stwierdziłaby, że przesłanki te zostały spełnione wówczas pracownicy mogliby wystąpić do pracodawcy o wydanie im świadectwa pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnych charakterze. Z tej właśnie przyczyny w ocenie A Organy Inspekcji Pracy zobligowane są wszcząć postępowanie z urzędu. W ocenie A organy administracji odmawiając wszczęcia postępowania rażąco naruszają prawo tym bardziej iż uczyniły to bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego do którego przeprowadzenia były zobligowane.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytoczył argumenty powołane w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z regulacją art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż jej przedmiotem jest ocena prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny ocenia, czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić charakter wniosku A skierowanego do organów Państwowej Inspekcji Pracy. Jak wynika zarówno z tytułu tego wniosku, jak i jego treści A złożyła "skargę na pracodawcę - Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr[...] w Z. dotyczącą niezakwalifikowania pielęgniarek i położnych do wykazu osób wykonujących prace o szczególnym charakterze, który uprawnia do uzyskania emerytury pomostowej". Tak zakreślony przedmiot postępowania uzasadnia przyjęcie, że A domagał się niejako grupowego umieszczenia pielęgniarek i położnych zatrudnionych na Oddziale Patologii Noworodka w wykazie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. A nie występował tu bowiem w imieniu konkretnie oznaczonych pracowników o umieszczenie ich w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach czy o szczególnym charakterze, lecz powołał dwa rodzaje stanowisk pracy, których umieszczenia w wykazie się domagał. Mianowicie chodziło o pielęgniarki i położne zatrudnione na konkretnie wskazanym oddziale Szpitala Klinicznego nr [...] w Z.
Stosownie natomiast do treści art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.) płatnik składek jest obowiązany prowadzić:
1) wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze;
2) ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2.
W myśl natomiast art. 41 ust. 5 omawianej ustawy płatnik składek obowiązany jest powiadomić pracowników o dokonaniu wpisu do ewidencji, o której mowa w ust. 4 ustawy. Jednocześnie zgodnie z art. 41 ust. 6 w przypadku nieumieszczenia pracownika w ewidencji o której mowa w pkt 2 wyżej wskazanego przepisu pracownikowi temu służy skarga do Państwowej Inspekcji Pracy. Wyżej omówione zapisy ustawy o emeryturach pomostowych korespondują z treścią art. 11 a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm.) zgodnie z którym właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wykreślenia go z takiej ewidencji oraz do skorygowania dokonanego w tej materii wpisu. Analizując wyżej przytoczone regulacje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt OSK 1969/10 wskazał, że nie budzi wątpliwości zasadność stanowiska, że organy inspekcji pracy nie mają prawnych podstaw do dokonywania wiążących ustaleń czy badań w zakresie wykazywania, czy dane stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych by być umieszczone przez pracodawcę w rejestrze stanowisk prowadzonym w oparciu o regulację art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy. Organy inspekcji pracy nie są upoważnione do wydawania decyzji ingerujących w treść tego rejestru. Zatem przy tak sformułowanym wniosku A organy inspekcji pracy nie były uprawnione do dokonywania kontroli czy do wszczęcia postępowania na wniosek organizacji społecznej, skoro z przepisów regulujących uprawnienia, obowiązki Państwowej Inspekcji Pracy nie wynika obowiązek kontrolowania prawidłowości sporządzenia przez płatnika składek wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Ponadto nawet gdyby uznać, że skarga A dotyczyła w istocie umieszczenia pielęgniarek i położnych pracujących na Oddziale Patologii Noworodka Szpitala Klinicznego nr [...] w Z. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, to i tak skarga A nie mogłaby odnieść skutku. Zaznaczyć bowiem należy, że uregulowania związane z umieszczeniem pracowników w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze znajdują się w dwóch ustawach. Regulacje te bowiem wynikają z wyżej powołanych ustaw o emeryturach pomostowych oraz o Państwowej Inspekcji Pracy. Jak już na wstępie zaznaczono, ustawa o emeryturach pomostowych nakłada na pracodawcę obowiązek prowadzenia ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Z tym obowiązkiem łączą się również uprawnienia pracowników, którzy po spełnieniu jeszcze innych przesłanek wynikających z omawianej ustawy uzyskują uprawnienie do otrzymania emerytury pomostowej. Uprawnienie to więc jest ściśle związane z osobą samego pracownika, zindywidualizowanej osoby. Twierdzenie to zostaje potwierdzone w regulacji art. 41 ust. 6 ustawy zgodnie z którym w przypadku nieumieszczenia pracownika w ewidencji o której mowa w pkt 2 art. 41 ust. 4 pracownikowi temu służy skarga do Państwowej Inspekcji Pracy. Zatem postępowanie związane z nieumieszczeniem konkretnego pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze inicjowane jest skargą pracownika w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych. Bowiem w tej regulacji przyznane zostało pracownikowi uprawnienie do zwrócenia się do organów inspekcji pracy z żądaniem weryfikacji prawidłowości prowadzenia ewidencji przez pracodawcę. Pracownikiem natomiast w myśl art. 2 pkt 3 ustawy o emeryturach pomostowych jest ubezpieczony, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1, 2a i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, podlegający ubezpieczeniu emerytalnemu z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a także ubezpieczony, który przed dniem wejścia w życie ustawy z tytułu takiej pracy podlegał ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu. Zatem przyjąć należy, że na gruncie przepisów ustawy o emeryturach pomostowych to pracownik w takim właśnie rozumieniu uzyskał uprawnienie do domagania się umieszczenia go w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Takie wąskie pojmowanie osoby uprawnionej do weryfikacji wpisów dokonanych w omawianej ewidencji przez pracodawcę na gruncie przepisów ustawy o emeryturach pomostowych ma swoje uzasadnienie w następstwach prawnych związanych z umieszczeniem danego pracownika w ewidencji lub też odmową jego umieszczenia. Od wpisu do ewidencji zależne jest nabycie, oczywiście po spełnieniu pozostałych warunków, prawa do uzyskania emerytury pomostowej, a więc uprawnienia związanego indywidualnie z danym pracownikiem. Przy czym na kanwie omawianych uregulowań nie można wykluczyć sytuacji, w której pracownika w tym postępowaniu reprezentuje organizacja związkowa działająca u danego pracodawcy. Jednakże reprezentuje takiego pracownika w jego indywidualnej sprawie, jako pełnomocnik. Jak bowiem wynika z wyżej przywołanych uregulowań ustawy o emeryturach pomostowych pracownik nabywa prawo złożenia skargi do organów inspekcji pracy wówczas, gdy zostanie przez pracodawcę poinformowany o nieumieszczeniu go w omawianej ewidencji. Zatem uprawnienie to powiązane zostało bezpośrednio z obowiązkiem prowadzenia przez płatnika składek ewidencji i indywidualizuje się wówczas, gdy pracodawca zawiadamia pracownika o nieumieszczerniu go w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Natomiast omawiana ustawa nie pozwala na złożenie, abstrakcyjnego w swoim charakterze, żądania zweryfikowania, czy określone stanowiska pracy winny być uznane za stanowiska na których praca wykonywana jest w szczególnych warunkach lub jest pracą o szczególnym charakterze. Także nie uprawnia do niejako generalnego występowania z wnioskiem przez A na rzecz indywidualnie nieokreślonych pracowników, którzy są jego członkami celem weryfikacji ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Tak sformułowany wniosek nie ma oparcia w przepisach prawa, które nie przewidują możliwości generalnego określenia, że dana praca, czy dane stanowisko pracy kwalifikuje pracownika je zajmującego do umieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W tym zakresie zatem organy administracji słusznie przyjęły, iż brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego. Przy czym organy błędnie w podstawie prawnej swych rozstrzygnięć powołały regulację art. 61 a ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z wyżej powołanym przepisem, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W rozpoznawanej sprawie winien mieć zastosowanie przepis art. 31 § 2 K.p.a. jednakże błąd ten nie mógł stanowić samoistnej podstawy uchylenia skarżonych postanowień bowiem również na podstawie art. 31 § 2 K.p.a. organy winny wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania z wyżej opisanych przyczyn. Podkreślić należy, że istotnie zgodnie z brzmieniem art. 31 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby wystąpić z żądaniem między innymi wszczęcia postępowania, jednakże z żądaniem takim może wystąpić wówczas, gdy organ administracji uprawniony jest do wszczęcia postępowania administracyjnego urzędu. Gdy natomiast takiego uprawnienia nie posiada organ winien postanowić o odmowie wszczęcia postępowania bowiem bez woli samej strony nie jest władny do jego prowadzenia.
Ponadto, jak już na wstępie rozważań zaznaczono postępowanie związane z problematyką ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze zostało uregulowane w dwóch odrębnych ustawach i tak: w przypadku wszczęcia postępowania inicjowanego wyżej opisaną skargą pracownika złożoną w trybie art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych same już organy inspekcji pracy prowadzą postępowanie w trybie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, która reguluje uprawnienia, obowiązki i postępowanie przed tymi organami. W wyniku złożonej przez pracownika skargi Inspekcja Pracy zobowiązana jest do merytorycznego rozpoznania sprawy, a więc zbadania prawidłowości nieumieszczenia tego pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze czego wynikiem jest wydanie decyzji administracyjnej stosownie do regulacji art. 11a w związku z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.
Odrębną natomiast kwestą są uprawnienia kontrolne Państwowej Inspekcji Pracy. Postępowanie kontrolne uregulowane zostało w rozdziale 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy i ma ono na celu ustalenie stanu faktycznego w zakresie przestrzegania prawa pracy w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia oraz udokumentowanie dokonanych ustaleń (art. 21 ustawy). Przy czym zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 pkt 9a omawianej ustawy organy inspekcji pracy uprawnione są między innymi do kontroli ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. Stosownie natomiast do treści art. 33 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli właściwy inspektor pracy między innymi wydaje decyzje o których mowa w art. 11 pkt 1-4 i pkt 6-7 i art. 11a. Zatem organy inspekcji pracy posiadają uprawnienie do podejmowania z urzędu kontroli prawidłowości prowadzenia przez pracodawcę ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Jednakże w rozpoznawanej sprawie A nie wystąpił z wnioskiem o wszczęcie przez organy inspekcji pracy kontroli w tym zakresie, zatem nie było podstaw do analizowania sprawy pod tym kątem.
Mając wszystko powyższe na uwadze w rozpoznawanej sprawie nie można organom zarzucić naruszenia przepisów czy to postępowania czy prawa materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynika sprawy. Zatem pomimo błędnego powołania przez organy podstawy prawnej swych rozstrzygnięć skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a zatem stosownie do regulacji art. 151 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) należało ją oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło