IV SA/Gl 1327/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2014 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję. Burmistrz P. decyzją z dnia [...]r. znak: [...] odmówił R.K. przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem. W uzasadnieniu wskazał, iż nie zostały spełnione przesłanki określone przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania tego świadczenia. Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Istotnym warunkiem uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się m.in. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pod pojęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy rozumieć: wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Niepełnosprawność męża – E.K. datuje się od 1 maja 2013 r., natomiast R.K. była zatrudniona w A w P. w okresie od 1lipca 1985 do 31 marca 1999 r. Od dnia 5 września 2011 do 20 maja 2012 r. była zarejestrowana jako bezrobotna w PUP- w P. Z dniem 21 maja 2012 utraciła status osoby bezrobotnej. W związku z powyższym nie zrezygnowała z zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. W odwołaniu od tej decyzji strona wskazuje na swoją trudną sytuację materialną oraz rodzinną. Dochód na osobę wynosi ok. 348 zł. Korzysta stale z pomocy społecznej m.in. w postaci opłat za obiady synów w Szkole Specjalnej oraz przedszkolu. Jeden z synów jest upośledzony [...], stąd potrzebuje wzmożonej opieki i pomocy. Mąż jest całkowicie niezdolny do samodzielnej egzystencji. Ma orzeczoną I grupę inwalidztwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Jak wynika z uzasadnienia Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji co do niespełnienia przez R.K. przesłanki określonej w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w postaci rezygnacji z zatrudnienia w celu w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad mężem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W skardze z dnia 29 października 2013 r. R.K. wnosi o uchylenie decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazuje na fakt, iż utraciła status osoby bezrobotnej z dniem 21 maja 2012 r. bowiem musiała podjąć sprawowanie opieki nad mężem, po [...] nie był w stanie samodzielnie egzystować. Zatem to stan zdrowia męża był powodem dalszego posiadania statusu osoby bezrobotnej. Gdyby nie konieczność sprawowania nad nim opieki z całą pewnością podjęłaby jakąkolwiek pracę W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podtrzymało dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o jej oddalenie. W piśmie procesowym (data wpływu do WSA w Gliwicach – 13 styczeń 2014r.) skarżąca podnosi, iż do 30 kwietnia 2013 r. otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne (mylnie określa go jako "specjalny zasiłek pielęgnacyjny"). Nie wie zatem dlaczego pozbawiono ją tego świadczenia, skoro na podstawie orzeczenia lekarzy ZUS w R. mąż ma nadal pierwszą grupę inwalidztwa do 31 maja 2015r. Do pisma załączyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. decyzją z dnia [...]r. nr [...] przyznająca świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 marca 2012 r. do 30 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r. Nr 270, powoływana dalej jako p.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Materialnoprawną podstawę decyzji w sprawie specjalnego zasiłku celowego stanowi przepis art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm., dalej: u.ś.r.). Zgodnie z art. 16a ust. 1 specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł (art. 16a ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 u.ś.r.). W ocenie organów orzekających w sprawie podstawa decyzji odmownej było niespełnienie przez skarżącą przesłanki uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego określonej w art. 16a ust. 1 u.ś.r. w postaci rezygnacji z zatrudnienia w celu w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad mężem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 2a u.ś.r., jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Norma ta, co nie budzi wątpliwości, dotyczy także świadczenia pielęgnacyjnego (por. art. 2 pkt. 2 u.ś.r.). Przyjdzie zauważyć, iż znaczny stopień niepełnosprawności po myśli art. 3 pkt. 21 b u.ś.r. oznacza całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast mąż skarżącej, jak wynika z akt postępowania, dysponował "Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS" z dnia [...]r. nr akt [...] o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji do 31 maja 2015 r. Wobec tego wniosek skarżącej, złożony w dniu 31 lipca 2013 r., a więc w terminie zakreślonym w art. 24 ust. 2a u.ś.r., należało potraktować jako wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i rozpatrzyć go w trybie i na zasadach właściwych dla tego świadczenia. W dalszym postępowaniu organy będą związane wyrażona wyżej oceną prawną oraz wskazówkami co do dalszego postępowania stosownie do art. 153 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.