IV SA/Gl 1337/13
WyrokWSA w Gliwicach2014-08-12
Skład orzekający: Beata Kozicka, Andrzej Matan, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić ostateczną decyzję przyznającą zasiłek stały na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, jeśli zmiana sytuacji dochodowej nastąpiła przed wydaniem tej decyzji, a skutki uchylenia mają być wsteczne?Ratio decidendi
Decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc (na przyszłość). Nie można nią uchylić lub zmienić decyzji przyznającej świadczenie z mocą wsteczną (ex tunc), zwłaszcza jeśli zmiana sytuacji dochodowej nastąpiła przed wydaniem pierwotnej decyzji. Ponadto, organ nie może w jednej decyzji łączyć trybu zwyczajnego i nadzwyczajnego.Stan faktyczny
Strona D.C. sprzedała mieszkanie i kupiła inne, co organ uznał za dochód. Na tej podstawie uchylono decyzję przyznającą zasiłek stały i odmówiono jego dalszego przyznania. Strona odwołała się, wskazując na błędne wyliczenie dochodu i nieuwzględnienie wydatków. Po utrzymaniu decyzji w mocy przez SKO, strona wniosła skargę do WSA, zarzucając brak właściwego ustalenia stanu faktycznego i nieuwzględnienie jej trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. i określił, że nie mogą być wykonane.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2014r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] roku nr [...] i określa, że nie może ona być wykonana.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: Kpa) oraz art. 2, art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856), po rozpatrzeniu odwołania – D.C. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta G. z dnia [...] (Nr [...]) uchylającej z dniem [...] decyzję z dnia [...] (Nr [...]) przyznającą pomoc w formie zasiłku stałego od dnia [...] do dnia [...] oraz odmawiającej przyznania zasiłku stałego od miesiąca [...] wraz ze składkami ubezpieczeniowymi – decyzję pierwszoinstancyjną utrzymało w mocy.
Orzeczenia zapadły w następującym stanie prawnym i faktycznym. Decyzją z dnia [...] Kierownik filii nr [...] OPS w G. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta G. uchylił od dnia [...] własną decyzję z dnia [...] przyznającą stronie pomoc w formie zasiłku stałego od [...] do dnia [...] oraz odmówił jej przyznania zasiłku stałego od [...] wraz ze składkami na ubezpieczenie zdrowotne. Jako podstawę prawną wskazał m.in. art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 3 i 11, art. 9 ust. 8, art. 17 ust. 1 pkt 19 i 20, art. 36 pkt 1 ppkt a), art. 37, art. 106 ust. 4, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz.182, dalej także: ustawa). W motywach rozstrzygnięcia na wstępie organ pierwszoinstancyjny wyjaśnił, że organ właściwy w sprawie wypłaty zasiłku stałego może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną na mocy której strona nabyła prawo do zasiłku stałego jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia albo osoba pobrała nienależne świadczenie. W dalszej kolejności odnotował, że w dniu [...] strona sprzedała mieszkanie w G. za kwotę [...] zł, za część której w dniu [...] nabyła mieszkanie także w G. za kwotę [...] zł. W ocenie organu różnica wynikająca z zawartych transakcji w wysokości [...] zł stanowi dochód strony. Tym samym kwotę tę rozliczył, zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy, w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy poczynając od [...], (wskazując sposób dokonanego wyliczenia: [...] zł dzielone (:) na 12 równa się (=) [...] zł). Zaznaczył także, że strona otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie. Zatem, jak stwierdził, jej dochód wynosi [...] zł i tym samym przekracza kryterium dochodowe uprawniające do pobierania świadczenia w formie zasiłku stałego (wynoszące 542 zł), co w konsekwencji skutkuje także tym, że brak jest podstaw do opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne, zgodnie z art. 17 ust 20 ustawy o pomocy społecznej.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która pismem z dnia [...] wniosła od niej odwołanie. Zarzuciła w nim – co do zasady – błędne wyliczenie dochodu. Odwołująca wskazała, że różnica kwoty wynikająca ze sprzedaży mieszkania i nabycia nowego mieszkania została przeznaczona na "prowizje w biurze nieruchomości, akt notarialny, zaświadczenie". Nadto podniosła, że z uzyskanej różnicy oddała "pożyczone pieniądze potrzebne na wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, na wyżywienie i leczenie". W jej opinii wydatkowanie tej kwoty de facto nie zostało uwzględnione przez organ pierwszoinstancyjny. W uzasadnieniu przedstawiła także swoją trudną sytuację życiową i zdrowotną.
Organ odwoławczy przywołując prawne regulacje przedmiotu podał, że zasiłek stały zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 1 tej ustawy jego wysokość, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, ustala się jako różnica między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 529,00 zł miesięcznie. Jego zdaniem w sprawie bezspornym jest, że strona spełnia pierwszą z przesłanek uprawniających do przyznania zasiłku stałego, jako że jest osobą pełnoletnią i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istota sprawy, na co zwrócił uwagę, sprowadza się natomiast do właściwego określenia wysokości dochodu strony celem właściwego ustalenia wysokości zasiłku stałego. Wysokość kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynosi 542,00 zł, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 823).
W dalszych motywach zaznaczył, że pojęcie "dochodu" definiuje art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z nim jest to suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, a także o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu nie wlicza się natomiast jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.
Zaznaczył także, że zasiłek stały został stronie przyznany na podstawie decyzji z dnia [...] od dnia [...] w wysokości [...] zł miesięcznie.
Następnie wskazał, że strona sprzedała mieszkanie za kwotę [...] zł, a następnie zakupiła lokal za kwotę [...] zł. Stwierdził zatem, że strona uzyskała dochód stanowiący różnicę pomiędzy dokonanymi transakcjami w wysokości [...] zł. W jego ocenie rozliczenie tego dochodu na 12 kolejnych miesięcy nie może budzić wątpliwości. Tym samym uznał, że dochód strony od miesiąca [...] wzrósł o kwotę [...] zł.
Odnosząc się do zawartych w odwołaniu zarzutów błędnego wyliczenia dochodu i nieuwzględnienia wydatków towarzyszących transakcjom kupna – sprzedaży mieszkań, podał, że gdyby nawet przyjąć, iż koszty transakcji wyniosły [...] zł w tym podatek od czynności cywilnoprawnej [...] zł, taksa notarialna [...] zł (wynikające z zakupu mieszkania, albowiem w przypadku sprzedaży mieszkania koszty ponosił kupujący) oraz pozostałe koszty pośrednictwa sprzedaży nieruchomości, to wówczas kwota podlegająca rozliczeniu stosownie do art. 8 ust. 11 ustawy wyniosłaby [...] zł. Zaznaczył, że kwota ta podzielona przez 12 miesięcy wyniosłaby [...] zł. Zatem, jak wywiódł, wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym ([...] zł) wyniosłaby [...] zł. Tym samym zaakcentował, że kwota ta również znacznie przekracza kryterium dochodowe.
W ocenie Kolegium bez wpływu na wynik postępowania, w związku z treścią art. 8 ust. 11 ustawy pozostaje podnoszona przez stronę odwołującą się okoliczność, że uzyskaną kwotę przeznaczyła na spłatę długów, pokrycie kosztów transakcji bieżące potrzeby. Podkreślił, że ocena czy kwota [...] zł stanowi dochód strony nie zależy od celu jej przeznaczenia, istotne jest tylko to, że dochód ten strona uzyskała:
po pierwsze – w kwocie wyższej niż pięciokrotna wysokość kryterium dochodowego (2710 zł) osoby samotnie gospodarującej, i
po drugie – w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie pomocy.
Na zakończenie wskazało, że ma "oczywiście świadomość, że w chwili obecnej sytuacja dochodowa strony może być daleko gorsza niż wynikałoby to z uzyskanej w [...] kwoty [...] zł, to jednak należy podkreślić, iż zawarte w art. 8 w/w ustawy regulacje dotyczące definicji dochodu i sposobu jego obliczania mają charakter norm ius cogens, a więc są normami bezwzględnie wiążącymi organ stosujący prawo".
Kolegium podzieliło również zdanie organu pierwszej instancji o odmownym rozpatrzeniu wniosku strony z dnia [...], co do którego – jak podało –"aktualne pozostają argumenty przedstawione wyżej", a dotyczące uchylenia z dniem [...] decyzji z dnia [...] przyznającej pomoc w formie zasiłku stałego od dnia [...] do dnia [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia – analogicznie jak w odwołaniu – zaskarżonej decyzji zarzuciła brak właściwego ustalenia stanu faktycznego i nie uwzględnienia przez orzekające w sprawie organy jej trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej. Powtórzyła argumenty odwołania, podnosząc przy tym, że jest osobą samotnie gospodarującą, schorowaną wymagającą stałej opieki lekarskiej.
Odpowiadając na skargę organ drugoinstancyjny podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i stwierdził, że jest ona nieuzasadniona oraz nie zawiera żadnych argumentów, które podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Tym samym wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej także jako Ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 Ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie pozostają zgodne z prawem. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zdaniem organów tak pierwszej jak i drugiej instancji przesłanką uprawniającą do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...], mocą której przyznano D.C. zasiłek stały od dnia [...] do dnia [...], był fakt uzyskania przez nią dochodu w wysokości kwoty [...] zł w ocenie organu pierwszej instancji, zaś organu odwoławczego w wysokości [...] zł, wynikającej z różnicy sprzedaży przez nią w dniu [...] nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] za kwotę [...] zł i kupna przez nią nieruchomości za kwotę [...] zł także położoną w G. Przy czym organ odwoławczy kwotę uznaną za dochód przez organ pierwszoinstancyjny pomniejszył o koszty towarzyszące przedmiotowym transakcjom w wysokości [...] zł w tym m.in.: podatek od czynności cywilnoprawnych ([...] zł) i taksę notarialną ([...] zł). Niemniej jednak jak zaznaczył kwota ta podzielona przez 12 miesięcy wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym i tak znacznie przekracza kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania zasiłku stałego.
Tym samym jawi się uwaga, że choć organ pierwszej instancji nie wskazał tego wprost w sentencji swojej decyzji, to za podstawę prawną zmiany decyzji z dnia [...] przyjął art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z nim decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11,12 i 107 ust. 5 tej ustawy. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Art. 106 ust. 5 ustawy służy eliminacji lub zmianie decyzji ostatecznej i jest normą lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy jest postępowaniem w nowej sprawie. Nie jest to kontynuowanie czy rozpatrywanie na nowo sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już ostateczną decyzją, przyznającą określone uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej.
Równocześnie podkreślenia wymaga, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, decyzja, o jakiej mowa w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej stanowi decyzję konstytutywną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 982/13 i z dnia 11 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 654/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 2/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 104/08 – wszystkie dostępne na centralnej stronie orzeczeń sądów administracyjny: CBOSA). Jest to tym samym decyzja, która tworzy, zmienia lub uchyla stosunki prawne, przy czym zmiana konkretnej sytuacji prawnej następuje z mocy samej decyzji. Konstytutywny charakter tej decyzji przesądza, że tego rodzaju decyzja może wywierać tylko skutki ex nunc, tj. na przyszłość. Ustawodawca w redakcji art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej konsekwentnie posługuje się pojęciami: "zmienia" i "uchyla" decyzję, co oznacza, że zarówno zmiana decyzji pierwotnej jak i jej uchylenie mają charakter konstytutywny.
Jak wskazano powyżej skoro postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy jest postępowaniem w nowej sprawie, nie jest to kontynuowanie czy rozpatrywanie na nowo sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już ostateczną decyzją, przyznającą określone uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej, to tym samym on właśnie wyznacza jej zakres (art. 106 ust. 5 ustawy). Co więcej, każda z przesłanek wymienionych w art. 106 ust. 5 ustawy stanowi samodzielną, odrębną podstawę uchylenia lub zmiany decyzji, a zakresy tych podstaw są rozłączne. Sama zasada co do możliwości weryfikacji na jego podstawie decyzji o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej nie budzi wątpliwości, bowiem każda zmiana sytuacji materialnej, czy osobistej może powodować zmianę lub uchylenie decyzji i to niezależnie od kwestii nienależnego świadczenia.
Skład orzekający podziela w pełni stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym zawraca się uwagę, że orzekając na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej należy mieć na względzie specyfikę tego przepisu (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1279/12). Przepis ten ma zastosowanie do zmian w sytuacji majątkowej lub osobistej strony, jakie nastąpiły po wydaniu decyzji przyznającej określone świadczenie. Wszelkie zmiany sytuacji występujące w toku pierwotnego postępowania administracyjnego, winny zostać uwzględnione w decyzji kończącej to postępowanie. Decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy, zmieniająca lub uchylająca pierwotną decyzję przyznającą prawo do określonych świadczeń z pomocy społecznej, ma charakter decyzji konstytutywnej. Na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego wzruszenie decyzji tworzących prawa nabyte dla stron może nastąpić na podstawie art. 155 Kpa czy art. 161 Kpa, poprzez wydanie decyzji o charakterze konstytutywnym, stąd też decyzja wydawana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy, która jako lex specialis zmienia lub uchyla pierwotną decyzję przyznającą prawo do określonych świadczeń, ma charakter decyzji konstytutywnej. Stwierdzenie przez organ administracyjny ziszczenia się przesłanek określonych w art. 106 ust. 5 ustawy wiąże się z wydaniem decyzji uchylającej lub zmieniającej decyzję pierwotną ze skutkiem ex nunc. Oznacza to, że decyzja wydana w oparciu o art. 106 ust. 5 ustawy wywołuje jedynie skutek na przyszłość. Pozbawienie strony przyznanego jej decyzją prawa z mocą wsteczną może nastąpić jedynie wyjątkowo i tylko wówczas, gdy wyraźnie przepis prawa to przewiduje, a takim przepisem nie jest art. 106 ust. 5 ustawy. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw, by uchylać lub zmieniać decyzję przyznającą prawo do określonych świadczeń z pomocy społecznej ex tunc tj. wstecz, np. z chwilą zmiany sytuacji dochodowej uprawnionego. Taka wykładnia przepisu art. 106 ust. 5 ustawy znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych przytoczonych na wstępie rozważań.
Wydanie przez organ decyzji konstytutywnej oznacza, że kształtuje ona nowy zakres uprawnień strony, istniejący dopiero od momentu jej wydania. W przedmiotowej sprawie wydania nowej decyzji, orzekającej o utracie prawa lub zmianie wysokości dotychczas pobieranego świadczenia. Skoro zatem taka decyzja wywołuje skutki ex nunc, to znajdzie ona zastosowanie jedynie do decyzji ostatecznej wywołującej w dalszym ciągu skutki, np. decyzji na podstawie której beneficjent realizuje swoje uprawnienie. A contrario, tryb uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej z art. 106 ust. 5 ustawy nie znajdzie zastosowania do decyzji już zrealizowanej, takiej, której skutki zostały już skonsumowane. Tym samym, wydając decyzję w tym trybie, organ nie może wyeliminować decyzji przyznającej świadczenie za okres poprzedzający jej wydanie. Skutek ex nunc oznacza bowiem, że decyzja wydana w oparciu o ten przepis może wywoływać jedynie skutki od momentu uprawomocnienia się takiej decyzji, czy uzyskania przez nią atrybutu ostateczności, nie może natomiast sięgać swoim zakresem świadczenia pobranego przed jej wydaniem.
Wyeksponować także należy, że organ pierwszej instancji, co w pełni zaakceptował organ odwoławczy, w jednej decyzji dokonał równocześnie rozstrzygnięcia w trybie zwyczajnym i nadzwyczajnym. Uchylił bowiem decyzję ostateczną z dnia [...] przyznającą stronie pomoc w formie zasiłku stałego od dnia [...] do dnia [...] i jednocześnie odmówił jej przyznania zasiłku stałego od miesiąca [...] wraz ze składkami na ubezpieczenie zdrowotne.
Tymczasem w jednej decyzji nie można orzekać w odniesieniu do trybu zwyczajnego i nadzwyczajnego. Reguły proceduralne obowiązujące w postępowaniu nadzwyczajnym są wszak odmienne od tych, które dotyczą postępowania zwykłego. Różnica procedowania w tych dwóch, zasadniczo, różnych trybach związana jest z tym, że inne są ich cele. W postępowaniu nadzwyczajnym – co do zasady – czynności wyjaśniające podejmowane są w celu wyjaśnienia ewentualnej kwalifikowanej wadliwości kwestionowanej decyzji, a nie na użytek ponownego rozpoznania zakończonej już sprawy. W konsekwencji organ dokonuje oceny ważności decyzji w kontekście materiału dowodowego zgromadzonego w dacie wydania badanej decyzji, co nie oznacza, że nie uwzględnia się dowodów ujawnionych w postępowaniu nadzwyczajnym. Zastrzec jednak trzeba, że dowody zgromadzone w postępowaniu nadzwyczajnym nie służą wyłącznie ustaleniu stanu faktycznego istotnego dla subsumcji dokonywanej w świetle unormowania stanowiącego podstawę prawną kontrolowanej decyzji, lecz mają być wykorzystane do oceny ważności decyzji. Jeżeli więc organ nadzoru dysponuje nowymi dowodami, to ustalony na ich podstawie stan faktyczny sprawy musi być skonfrontowany z ustaleniami wynikającymi z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu zwyczajnym. Następnie organ powinien ocenić, czy na etapie wykładni i zastosowania w sprawie konkretnych przepisów prawa materialnego doszło do podjęcia rozstrzygnięcia z kwalifikowanymi wadami. Zdaniem składu orzekającego takie procedowanie uchybia zasadzie zaufania do organów państwa (art. 8 Kpa) i zasadzie praworządności czy legalności (art. 6 Kpa).
W świetle powyższego w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja nie mogły się ostać w obrocie prawnym. Na zakończenie podkreślenia wymaga, że o ile art. 12 ustawy faktycznie zawiera regulację, której ratio legis sprowadza się do udzielenia wsparcia w ramach pomocy społecznej osobom tej pomocy potrzebującym, o tyle zastosowany przez organy administracji tryb wzruszenia decyzji ostatecznej uznać należy za nieprawidłowy.
Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji zobligowane będą dokonać poprawnej wykładni przywołanych powyżej regulacji prawnych.
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 Ppsa orzekł, jak w sentencji. O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 ustawy Ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło