IV SA/Gl 1369/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania w rodzinie zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty T. z dnia [...] roku nr [...] zmieniającą decyzję z dnia [...] roku nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: Kpa) oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856), po rozpatrzeniu odwołania małżonków J. i J. H. od decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w T. z [...] Nr [...] działającego z upoważnienia Starosty T., w sprawie zmiany własnej decyzji z dnia [...] Nr [...] na mocy której przyznano małżonkom J. i J. H. świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania w ich rodzinie zastępczej osoby pełnoletniej – M. S. w kwocie 1000 zł miesięcznie i postanowiono przyznać im, jako rodzinie zastępczej, na pokrycie kosztów utrzymania w niej osoby pełnoletniej M. S. w następujących wysokościach i okresach: a) za okres od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. w kwocie 1000,00 zł miesięcznie, b) za okres od dnia 1 października 2013 r. do dnia 1 stycznia 2018 r. w kwocie 1000,00 zł miesięcznie i c) za okres od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 1 stycznia 2018 r. w kwocie 32,26 zł. – decyzję pierwszoinstancyjną utrzymało w mocy. Orzeczenia zapadły w następującym stanie prawnym i faktycznym. M. S. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] został umieszczony w rodzinie zastępczej Państwa J.i J. H. Decyzją z dnia [...] (Nr[...]) dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w T., działający z upoważnienia Starosty T., przyznał im pomoc na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniego dziecka w rodzinie zastępczej w kwocie 1000 zł miesięcznie. Pismem procesowym z dnia 11 września 2013 r. organ pierwszej instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zmiany decyzji własnej z dnia [...] w związku z nie pobieraniem przez M. S. nauki we wrześniu 2013 r. Decyzją z dnia [...] (Nr[...]) organ pierwszoinstancyjny zmienił – w sposób wskazany powyżej – własną decyzję z dnia [...] (Nr[...]), mocą której przyznano Państwu J. i J. H. świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania przebywającej w ich rodzinie zastępczej M. S. w kwocie 1000 zł miesięcznie. Uzasadniając dokonaną zmianę organ pierwszej instancji stwierdził, że pełnoletni M. S. przebywający w rodzinie zastępczej został przyjęty na pierwszy rok studiów niestacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku budownictwo Politechnika C. w roku akademickim 2013/2014 r. Zaakcentował, że we wrześniu 2013 r. M. S. nie pobierał nauki, co w jego ocenie implikuje zmianę decyzji z dnia [...] Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu pierwszoinstancyjnego od powyższej decyzji strona w dniu [...] wniosła odwołanie, w którym wyraziła niezadowolenie z zawartego w niej rozstrzygnięcia. Zarzuciła w nim naruszenie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 135, dalej: ustawa), poprzez błędną jego wykładnię. W ocenie odwołujących się "nie ma przepisu prawnego, który mówi, że osobie dorosłej, która pozostaje w dotychczasowej rodzinie zastępczej podejmując naukę na studiach wyższych od miesiąca października pomoc finansowa dla rodziny zastępczej za miesiąc wrzesień nie przysługuje". Organ drugoinstancyjny uzasadniając rozstrzygnięcie na wstępie przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach odnotował, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka przysługuje świadczenie, o którym mowa w jej art. 80 ust. 1 oraz dodatki, o których mowa w art. 81 tej ustawy, również po osiągnięciu pełnoletniości, jeżeli nadal przebywa w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu, na zasadach określonych w jej art. 37 ust. 2. Z kolei zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt. 1 ustawy, osoba, która osiągnęła pełnoletniość przebywając w pieczy zastępczej, może przebywać w dotychczasowej rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo placówce opiekuńczo-wychowawczej, za zgodą odpowiednio rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka albo dyrektora placówki opiekuńczo-w wychowawczej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 roku życia, jeżeli uczy się: a) w szkole, b) w zakładzie kształcenia nauczycieli, c) w uczelni, d) u pracodawcy w celu przygotowania zawodowego. Tym samym zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji wydał decyzję zgodnie z przepisami prawa materialnego. Dotyczy to, jak stwierdził, spornej kwestii tj. okresu, na jaki ma być przyznana przedmiotowa pomoc. Wskazał, że z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że organ ten zastosował w sposób właściwy przywołane powyżej przepisy. W art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy pomoc przyznaje się na czas nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez osobę usamodzielnianą 25 roku życia. Świadczenie jest przyznawane na czas nauki, co jest utożsamiane z uczęszczaniem do szkoły, a dokładniej z posiadaniem statusu ucznia (studenta). Zaakcentował, że z treści decyzji z dnia [...] Przewodniczącego Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej wydanej na mocy art. 169 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i uchwały Senatu Politechniki C. z dnia [...] nr [...] M. S. został przyjęty na I rok studiów niestacjonarnych I stopnia na kierunku Budownictwo w roku akad. 2013/2014. Stosownie do art. 160 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 572 ze zm.) organizację i tok studiów oraz związane z tym prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Regulamin studiów Politechniki C. w paragrafie 5 stanowi, że rok akademicki trwa od dnia 1 października i trwa do dnia 30 września roku następnego. Mając powyższe na uwadze stwierdził, że w tej sytuacji zmiana decyzji przyznającej pomoc na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniego M. S. jest zasadna. Tym samym zaakceptował w pełni pogląd organu pierwszej instancji i stwierdził, że w wyniku analizy całokształtu zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego, nie znalazł podstaw do zajęcia w przedmiotowej sprawie odmiennego stanowiska od zaprezentowanego w zaskarżonej w trybie odwoławczym decyzji organu pierwszej instancji. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia – analogicznie jak w odwołaniu – zaskarżonej decyzji zarzuciła brak właściwego ustalenia stanu faktycznego i nie uwzględnienia przez orzekające w sprawie organy, że "M. S. w miesiącu wrześniu faktycznie nie korzystał – nie kontynuował nauki, nie z własnej winy tylko przepisów o edukacji. Powtórzyła zasadnicze argumenty odwołania, podnosząc przy tym, że przez cały okres M. S. pozostawał u nich, a oni ponosili realne koszty jego utrzymania. Odpowiadając na skargę organ drugoinstancyjny podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i stwierdził, że jest ona nieuzasadniona oraz nie zawiera żadnych argumentów, które podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Tym samym wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej także jako Ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 Ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie pozostają zgodne z prawem. Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów pierwszej oraz drugiej instancji jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zdaniem organów tak pierwszej jak i drugiej instancji należało zmienić decyzję ostateczną z dnia [...] mocą której przyznano małżonkom J. i J. H., jako rodzinie zastępczej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania osoby pełnoletniej w kwocie 1000 zł poprzez nie wliczenie do okresu, w którym zasadne jest przyznanie świadczenia, miesiąca września, gdyż – jak zaakcentowali – w tym czasie M. S. nie pobierał nauki. Tym samym istota sporu dotyczy kwestii: czy świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania osoby pełnoletniej przebywającej w pieczy zastępczej przysługuje także za wrzesień w sytuacji, gdy osoba taka, zakończyła edukację w szkole średniej z dniem 31 sierpnia i będzie kontynuowała naukę w szkole wyższej – jednego roku kalendarzowego – od dnia 1 października (zgodnie z kalendarzem akademickim), jak wywodzi strona skarżąca czy też nie, jak twierdzi organ. Ustosunkowując się do tak zakreślonego sporu na wstępie jawi się ogólna uwaga, że na system świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania osoby pełnoletniej w rodzinie zastępczej należy spojrzeć całościowo przez pryzmat przesłanek tak podmiotowych jak i przedmiotowych. Ustawodawca w art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy wskazał, że osoba, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, może przebywać w dotychczasowej rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo placówce opiekuńczo-wychowawczej, za zgodą odpowiednio rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka albo dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 roku życia, jeżeli uczy się: w szkole, w zakładzie kształcenia nauczycieli, w uczelni, u pracodawcy w celu przygotowania zawodowego. Jednocześnie, co wymaga podkreślenia, ustawodawca zagwarantował rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka, na każde umieszczone dziecko, świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania – tak art. 80 ust. 1 i n. ustawy. Zgodnie natomiast z jej art. 82 ust. 1 – rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka przysługuje świadczenie, o którym mowa w art. 80 ust. 1, oraz dodatki, o których mowa w art. 81, również po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności, jeżeli nadal przebywa w tej rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka, na zasadach określonych w art. 37 ust. 2 ustawy. Z kolei mocą art. 146 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 ustawy pomoc na kontynuowanie nauki przysługuje także za wrzesień jeżeli osoba usamodzielniana, kontynuuje naukę w postaci studiów pierwszego stopnia, czy też osoba taka została przyjęta w tym samym roku kalendarzowym na studia drugiego stopnia. Tym samym należałoby na zasadach analogii jak w art. 146 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 ustawy przyjąć, że wyznacza on zastosowanie w zakresie spornej kwestii przysługiwania za miesiąc wrzesień świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania osoby pełnoletniej przebywającej w pieczy zastępczej, która zakończyła edukację w szkole średniej z dniem 31 sierpnia i będzie kontynuowała naukę w szkole wyższej. Tym bardziej, że decyzja o przyjęciu na studia jest aktem wywierającym skutki w sferze zewnętrznej i to ona kreuje sytuację prawną podmiotu, a przywoływany przez organy art. 160 i art. 169 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i uchwała Senatu Politechniki C. z dnia [...] nr [...] regulują organizację i tok studiów oraz związane z tym prawa i obowiązki studenta, a także tworzą sytuację administracyjnoprawną w stosunkach wewnątrz uczelnianych. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że pełnoletni M. S., w tym samym roku kalendarzowym, w którym ukończył szkołę średnią, czyli 2013 r., został przyjęty na pierwszy rok studiów niestacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku budownictwo Politechniki C., gdyż w roku akademickim 2013/2014. Na marginesie Sąd wskazuje, że w decyzji pierwszoinstancyjnej omyłkowo wpisano datę: [...] zamiast daty:[...]., zaś w uzasadnieniu "zmienić decyzję [...] z dnia[...] na mocy której przyznano Państwu J. i J. H. świadczenie" zamiast: "zmienić decyzję [...] z dnia [...] na mocy której przyznano Państwu J. i J. H. świadczenie". Błąd ten stanowi jednak oczywistą omyłkę pisarską czego dowodzą zarówno znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, w tym decyzja z dnia [...] jak i stanowisko organu odwoławczego oraz strony skarżącej jednoznacznie określające prawidłowe daty omyłkowe nakreślone w decyzji organu pierwszoinstancyjnego. Mając na uwadze powyższe konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji, który kierując się wskazaniami zamieszczonymi w niniejszym wyroku winien podjąć prawem przewidzianą decyzję. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd nie orzekał z uwagi na charakter wydanego w sprawie orzeczenia. Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.