IV SA/Gl 137/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie: NSA Tadeusz Michalik Asesor WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr) Protokolant: st. sekr. sąd. Urszula Smykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2005 r. sprawy ze skargi W.W., M. P., A. D., J. O., S. G., K. L., B. K. na pismo Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w P. Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie informacji publicznej postanawia: 1) umorzyć postępowanie sądowe ze skargi W. W., M. P. i A.D.; 2) odrzucić skargę w pozostałej części dotyczącą J. O., S. G., K. L. i B. K. Pisemnymi wnioskami z dnia [...] r. strony W. W., M.P., A. D., J. O., S.G., K. L., B. K. zwróciły się do Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w P. Ś. o udzielenie informacji publicznej wraz z żądaniem przekazania kopii uchwały właściwego organu Spółdzielni w sprawie ostatecznego rozliczenia kosztów budowy inwestycji [...], przekazania kopii regulaminu rozliczania kosztów inwestycji mieszkaniowych i ustalenia kosztu budowy (...) oraz dokumentów, w których uregulowane zostały kwestie ostatecznego rozliczenia kosztów budowy inwestycji, w tym w szczególności wkładu budowlanego stron. W podstawie prawnej wniosków powołano art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198). Żądania te zostały ponowione w pismach z dnia [...] i [...] r., bowiem zdaniem stron w odpowiedzi na wnioski nie uzyskały one pełnej i wyczerpującej odpowiedzi. Pismami z dnia [...] r. strony J. O., S. G., K. L. i B. K. złożyły do Spółdzielni Mieszkaniowej A w P. Ś. wezwania do usunięcia naruszenia prawa w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie w oparciu o art. 13 tej ustawy domagały się terminowej realizacji żądań zawartych w powołanych wnioskach z dnia [...] r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" w P. Ś.w odpowiedzi na wezwania, pismem z dnia [...] r. nr [...] powołała się na pogląd obowiązujący w judykaturze, iż spółdzielnie mieszkaniowe nie są podmiotami obowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej i zadeklarowała wolę dalszej współpracy ze stronami, celem udostępnienia dokumentacji dotyczącej szczegółowego obliczenia kosztów budowy zadania inwestycyjnego. Podniosła, że już wcześniej przedstawiała podstawy prawne uzupełnienia przez strony wkładu budowlanego oraz zasady jego obliczania. W jednobrzmiących skargach z dnia [...] r. skarżący domagali się realizacji wniosków z dnia [...] r. i udzielenia żądanych informacji przez Spółdzielnię Mieszkaniową "A" w P. Ś. Zdaniem skarżących niedopuszczalne bowiem jest, aby członek spółdzielni mieszkaniowej nie miał prawa znać zasad rozliczania inwestycji mieszkaniowych. W odpowiedzi na skargę Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" w P. Ś. wniosła o jej oddalenie. Przestawiła zaistniały w sprawie stan faktyczny i zaznaczyła, iż działając na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych wezwała skarżących, jako swoich członków do uzupełnienia wkładu budowlanego na zajmowane lokale mieszkalne oraz szczegółowo wyjaśniła podstawy i zasady rozliczenia tego wkładu. Jednocześnie poinformowała, iż w jej siedzibie znajdują się do wglądu wszystkie dokumenty finansowo-księgowe dotyczące rozliczenia tego zadania inwestycyjnego. Pismem procesowym z dnia [...] r. skarżący W.W., M. P. i A. D. cofnęli skargę złożoną na pismo Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w P. Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. W dniu rozprawy skarżący J. O., S. G., K. L. i B.K. wnieśli obszerne pisma procesowe podtrzymujące zarzuty skargi, które zdaniem skarżących są zasadne w świetle powołanych przez nich orzeczeń Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r. sygn. akt IV CKN 449/01, Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 1996 r. sygn. akt I A Cr 805/96 i z dnia 20 czerwca 2002 r. sygn. akt II SAB 113/02. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga wniesiona przez skarżących W. W., M. P. i A.D. z uwagi na skuteczne jej cofnięcie podlega umorzeniu, a w stosunku do pozostałych skarżących nie zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu nie będąc związany zarzutami skargi. Na wstępie należy stwierdzić, iż stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), zwanej dalej w skrócie ustawą p.p.s.a. wynika, iż sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej orzekając w sprawach skarg na inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Natomiast w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli podjętych rozstrzygnięć pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Mając na uwadze podjęte rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż skarżący W. W., M. P. i A. D. cofnęli skargę złożoną na pismo Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w P. Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. W tej sytuacji merytoryczne jej rozpoznanie nie mogło nastąpić. Stosownie bowiem do treści art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) skarżący może cofnąć skargę i cofnięcie to wiąże Sąd. W ramach czynności sprawdzających, skład orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził, aby cofnięcie skargi przez skarżących zmierzało do obejścia prawa i mogło spowodować utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia dotkniętego wadą nieważności. W drugiej kolejności rozważenia wymaga, czy sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania sporów z zakresu przedmiotowo i podmiotowo uregulowanych w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz.1198) i stosowania ich wobec spółdzielni mieszkaniowych. Skarżący domagają się bowiem zobowiązania Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w P. Ś. do udostępnienia informacji publicznej poprzez dokonanie czynności materialno-technicznej. Zatem Sąd przed merytorycznym rozpoznaniem skargi jest zobowiązany z urzędu do zbadania przesłanek dopuszczalności istnienia przedmiotu i aktu zaskarżenia. Pojęcie informacji publicznej określa ustawodawca w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, a podmioty zobowiązane do jej udzielenia art. 4 tej ustawy. W ich świetle informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Jednakże informacja publiczna to nie tylko informacja o sprawach publicznych, ale także informacja, która podlega udostępnieniu przez podmiot wskazany w jej przepisach. Przepis art.4 ust.1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jako zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, określa władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, przykładowo wymieniając je w pięciu punktach, a nadto w art. 4 ust. 2 - związki zawodowe i ich organizacje oraz partie polityczne. Zdaniem Sądu spółdzielnia mieszkaniowa nie mieści się w treści definicji podmiotu zobowiązanego zamieszczonej w art. 4 ust.1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem nie jest władzą publiczną i nie wykonuje zadań publicznych, a także nie dysponuje w rozumieniu przepisów tej ustawy majątkiem publicznym. Powszechnie za władzę publiczną uznaje się organy państwowe bądź samorządowe, bądź inne podmioty sprawujące w ich imieniu, funkcje publiczne. Jako wykonywanie zadań publicznych traktuje się też działalność organizatorską podejmowaną w interesie zbiorowym, kierowaną na zewnątrz, służącą kształtowaniu i normowaniu stosunków społeczno-gospodarczych, w odpowiednich formach działania (por. niepublikowane: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2003 r. sygn. akt II SA 659-660/02 i postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2004 r. sygn. akt IV SAB/Gl 4/04). Za błędne zatem uznać należy włączenie spółdzielni mieszkaniowych do kategorii podmiotów wymienionych w art. 4 ust.1 pkt 5 cytowanej ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2002 r. sygn. akt II SAB 113/02 Lex nr 78061). Spółdzielnia mieszkaniowa nie reprezentuje osób ani jednostek wykonujących zadania publiczne lub dysponujących majątkiem publicznym. Nie należy też do sektora finansów publicznych w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r., nr 15, poz. 148 z późn. zm.), ani nie jest podmiotem realizującym finanse publiczne w rozumieniu art. 6 tej ustawy. Przedstawiony pogląd znajduje także uzasadnienie w tezie uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2005 r. sygn. akt I OPS 1/05 o treści: "Przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej ( Dz. U. nr 112, poz. 1198) nie ma zastosowania do spółdzielni mieszkaniowych". Jednocześnie art. 1 ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.) stanowi, iż spółdzielnie mieszkaniowe są powoływane w celu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków oraz ich rodzin przez dostarczanie im lokali mieszkalnych. Stosowane jako przepisy ogólne w stosunku do przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848) również nie traktują spółdzielni na równi z podmiotami wykonującymi bądź reprezentującymi osoby wykonujące zadania publiczne albo dysponującymi majątkiem publicznym bądź reprezentującymi osoby dysponujące takim majątkiem. Stosownie do art. 3 ustawy Prawo spółdzielcze majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków tzn. osób zrzeszonych w danej spółdzielni mieszkaniowej. Zatem to sami członkowie zrzeszeni w spółdzielni przez wybrane organy decydują o majątku swej spółdzielni. Kwestię dostępu członków spółdzielni do dokumentów tej spółdzielni (informację o działalności spółdzielni) określa ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych, ustawa Prawo spółdzielcze, a także statuty spółdzielni. Wymienione ustawy i akty dają członkom spółdzielni możliwość uzyskania informacji związanych z jej działalnością statutową, ale nie są to informacje, o których mowa w ustawie o dostępie do informacji publicznej. W przeciwnym wypadku spółdzielnie mieszkaniowe musiałyby każdorazowo udostępniać informacje dotyczące spraw spółdzielni wszystkim występującym o nie podmiotom. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie wówczas tylko, gdy strona domaga się udostępnienia danych stanowiących informacją publiczną i żądanie to skierowała do podmiotu, który jest zobowiązany do jej udzielenia oraz dysponuje tą informacją, mówić można o właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy dotyczącej działania w zakresie udzielania informacji publicznej. Jeżeli zatem żądanie udostępnienia informacji publicznej zostało skierowane do podmiotu, który nie jest obowiązany do jej udzielenia wówczas brak jest spełnienia jednej z wymaganych łącznie przesłanek pozwalających na uznanie skargi za dopuszczalną. Tym samym skarga skarżących nie może być uwzględniona z dwóch powodów, po pierwsze przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie ma zastosowania do spółdzielni mieszkaniowych, a po drugie sądy administracyjne nie są właściwe do rozpatrywania sporów ze stosunku członkowstwa. Z powyższego wynika, że skarga została wniesiona w sprawie podlegającej kognicji sądu powszechnego (art. 1 i art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w związku z art. 60 ustawy p.p.s.a. orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji, a w jej punkcie 2 na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. odrzucono skargę bez jej merytorycznego rozpoznania.