IV SA/Gl 1407/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2007 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. decyzją z [...] r. nr [...] stwierdził u T. M. chorobę zawodową– przewlekłą chorobę [...] wywołaną sposobem wykonywania pracy [...], wymienioną w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U., Nr 132, poz. 1115), zwanym dalej w skrócie: "rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.". W uzasadnieniu decyzji organu I instancji podano na wstępie, że T. M. była od [...] r. do [...] r. zatrudniona w "B" w K. na stanowisku [...], w okresie od [...] r. do [...] r. w "C" w C. na stanowisku [...], od [...] r. do [...] r. w "D" w C. na stanowisku [...], od [...] r. do [...] r. w "E" w C. na stanowisku [...], od [...] r. do [...] r. w "F" w C. na stanowisku [...], od [...] r. do [...] r. w "G" w C. na stanowisku [...], a od [...] r. do nadal w "A" sp. z o.o. w C. na stanowisku [...]. Dalej organ sanitarny I instancji wskazał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że T. M. wyłącznie podczas wykonywania obowiązków służbowych w "A" sp. z o.o. w C. była narażona na pracę [...]. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze treść orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej, wydanego przez lekarzy zatrudnionych w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., otrzymanego w dniu [...] 2006 r., w którym wskazano, że w oparciu o dokumentację medyczną, wyniki badania [...] i [...], badania [...] oraz konsultację [...] i [...] rozpoznano u strony [...], organ I instancji stwierdził, że uzasadniona jest z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowa etiologia tego schorzenia. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pracodawca T. M.– "A" sp. z o.o. w C. i podniósł, że brak jest materialnych przesłanek do stwierdzenia u zainteresowanej choroby zawodowej, a sprawa nie została wszechstronnie wyjaśniona. Odwołująca podkreśliła, że dolegliwości, na które cierpi T. M. mogły powstać przez zatrudnieniem jej w "A" sp. z o.o. (w szczególności mogły one zaistnieć na skutek ośmioletniego wykonywania czynności [...], które wymagają [...]), do której to kwestii nie odniesiono się w ogóle w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pominięto również możliwość, że choroba "powstała wskutek indywidualnych właściwości organizmu chorej, a nie wskutek pracy wykonywanej w "A" sp. z o.o., w której "sposób wykonywania pracy nie cechuje się wysokim stopniem narażenia zawodowego". Strona odwołująca podkreśliła, że potwierdzeniem jej stanowiska jest znikoma zachorowalność na choroby zawodowe wśród pracowników jej zakładu – na [...] zatrudnionych przy [...], z których znaczna grupa legitymuje się podobnym do T. M. lub dłuższym stażem pracy w firmie, chorobę zawodową stwierdzono jedynie u [...] osób. Po rozpatrzeniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędnym jest stwierdzenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia schorzenia zakwalifikowanego przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. W kontekście opisanych powyżej zasad rozpoznawania chorób zawodowych organ II instancji stwierdził, że analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji wskazuje, iż sposób wykonywania pracy przez T. M., zatrudnionej w "A" sp. z o.o. w C. na stanowisku [...] był związany z [...] – pracownica wykonywała [...]. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że T. M. pracowała (od [...] r. do nadal) w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłej choroby [...]. Dalej organ II instancji wskazał, że strona była badana w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie z dnia [...] 2006 r.), gdzie specjaliści w oparciu o wyniki badania [...],[...], konsultację [...],[...], wyniki badań [...] oraz analizę dokumentacji medycznej (badana była leczona w poradni [...] od [...] 2005 r.; operacyjne leczenie [...] przeprowadzono [...] 2006 r.) rozpoznali u T. M. [...] i uznali, że znaczącą rolę w rozwoju tego schorzenia odegrał sposób wykonywania pracy w "A" sp. z o.o. w C. związany z [...]. Organ II instancji wskazał zatem, że na podstawie powyższych przesłanek oraz zgodnie z obowiązującymi lekarskimi kryteriami orzeczniczymi lekarze specjaliści Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. zakwalifikowali rozpoznaną chorobę do poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. stwierdził, że "analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie choroby zawodowej z okresu zatrudnienia T. M. w "A" sp. z o.o. potwierdza fakt wykonywania przez w/w pracy zawodowej związanej z [...], stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W konkluzji uzasadnienia decyzji organ II instancji stwierdził, że określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. zakres i tryb rozpoznania choroby zawodowej został w niniejszej sprawie zachowany, a kwestionowanie orzeczenia lekarskiego wydanego w uprawnionej placówce diagnostycznej, które oparto na specjalistycznych badaniach lekarskich i wydano zgodnie z obowiązującymi przepisami byłoby bezpodstawne. Skargę na powyższą decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pracodawca T. M. – "A" sp. z o.o. w C.. W skardze podniesiono zarzut naruszenia interesu prawnego strony skarżącej poprzez wskazanie, że istnieje bezpośredni związek przyczynowy między środowiskiem pracy a rozpoznaną u T. M. chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy miało miejsce w czasie oraz w miejscu pracy i w związku z jej wykonywaniem. Wobec wskazanego zarzutu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, względnie o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podniesiono przede wszystkim, że żaden z organów orzekających, wymieniając poprzednich pracodawców T. M., nie opisał charakteru pracy przez nią wykonywanej, a w postępowaniu dowodowym pominięto jakiekolwiek ustalenia w tym zakresie, zakładając a priori, że chorobę wywołało wykonywanie obowiązków zawodowych u ostatniego pracodawcy. Wskazane uchybienia stanowią, w ocenie strony skarżącej, naruszenie zasad postępowania dowodowego, co oznacza, że organy nie wywiązały się z obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. stwierdził, że fakt udokumentowanego narażenia na czynnik szkodliwy w miejscu pracy i fakt rozpoznania choroby zawodowej u T. M. umożliwia wydanie decyzji stwierdzającej jej istnienie w rozumieniu § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Obejmuje ona zarówno przestrzeganie przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego, jak i przepisów proceduralnych. Jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje wydane w toku postępowania administracyjnego nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa – sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje również kontrolę, czy zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie k.p.a. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., zgodnie z którym przez choroby zawodowe należy rozumieć jednostki chorobowe ujęte w wykazie chorób zawodowych (stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia), jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Zaistnienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający zobowiązany jest ustalić przy zastosowaniu przepisów k.p.a. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.). Właściwymi do orzekania o rozpoznaniu lub braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej są lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych, o których mowa w § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Wskazane orzeczenia lekarskie są opiniami w rozumieniu art. 84 k.p.a., a ich wiarygodność i zupełność podlega ocenie, jak każdy inny dowód w sprawie. W myśl § 2 ust. 3 pkt 4 powołanego rozporządzenia przy ocenie narażenia zawodowego uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego. Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej na podstawie odrębnych przepisów przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeśli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy (§ 2 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. ). § 2 ust. 5 pkt 3 wspomnianego rozporządzenia stanowi, że ocenę narażenia zawodowego przeprowadza: 1) w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - lekarz zgłaszający podejrzenie, jeżeli sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie; 2) w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3; 3) w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - państwowy powiatowy inspektor sanitarny (§ 2 ust. 5 rozporządzenia). Przesłanką stwierdzenia choroby zawodowej jest zatem rozpoznanie u zainteresowanego schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia i ustalenie, że choroba ta spowodowana została warunkami pracy narażającymi na jej powstanie. Wspomniane rozporządzenie wskazuje (w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych) przewlekłe [...] wywołane sposobem wykonywania pracy, wśród których w pozycji [...] wymienia [...]. Odnosząc opisaną regulację do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy stwierdzić należy na wstępie, że ze znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy Kart oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wynika, że w toku postępowania szczegółowo ustalono i opisano sposób wykonywania pracy przez T. M. w "A" sp. z o.o., a ustalenia w tym zakresie, na podstawie których sformułowano wniosek, że sposób wykonywania pracy przez zainteresowaną w wymienionym zakładzie pracy mógł stwarzać ryzyko powstania [...] zostały zaakceptowane poprzez podpisy i pieczęcie przedstawicieli tego zakładu. Podkreślić także trzeba, że "A" sp. z o.o. nie neguje w skardze prawidłowości tych ustaleń, kwestionując jedynie brak szczegółowych ustaleń dotyczących sposobu wykonywania czynności zawodowych u wszystkich poprzednich pracodawców T. M.. Odnośnie tego zarzutu odnotować należy, że w postępowania przed organem sanitarnym ustalono przebieg zatrudnienia strony od [...] r. (z uwzględnieniem poszczególnych pracodawców, okresów zatrudnienia, zajmowanego stanowiska). Sporządzono także kartę oceny narażenia zawodowego dotyczącego zatrudnienia zainteresowanej w "E" w C. (gdzie zainteresowana była zatrudniona jako [...], a także jako [...], co zdaniem strony skarżącej wiąże się ze [...]). T. M. (pouczona o odpowiedzialności za fałszywe zeznania) została, przed przekazaniem odwołania Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w K., przesłuchana w charakterze strony i w ramach tego przesłuchania podała szczegółowe dane o przebiegu zatrudnienia, rodzajach czynności, które należały do jej obowiązków pracowniczych oraz sposobie ich wykonywania ze szczególnym uwzględnieniem [...]. Jak więc wykazano powyżej ustalenia dotyczące narażenia zawodowego T. M. związanego z ewentualnym ryzykiem zaistnienia [...] nie zostały ograniczone wyłącznie do czynności zawodowych wykonywanych przez pracownicę w "A" sp. z o.o. Specjaliści zatrudnieni w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., którzy w oparciu o wyniki badania [...], [...], konsultację [...],[...], wyniki badań [...] oraz analizę dokumentacji medycznej (sporządzonej w poradni [...], pod opieką której strona pozostawała od [...] 2005 r.) rozpoznali u T. M. [...], dokonali także (zgodnie z § 2 ust 5 pkt 2 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r.) w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej oceny narażenia zawodowego, konstatując, że "opis sposobu wykonywania pracy przekazany przez pracodawcę (...) uzasadnia z przeważającym prawdopodobieństwem zawodową etiologię schorzenia". Wobec powyższego stwierdzić należy, że organy sanitarne obu instancji wywiązały się w niniejszej sprawie z obowiązku wynikającego z art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wyjaśniono bowiem wszystkie istotne aspekty sprawy, dokonano prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i zastosowano tryb rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Nie ulega także wątpliwości, że rozpoznany przez właściwą jednostkę orzeczniczą [...] (choroba wymieniona w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.) jest schorzeniem, odnośnie którego w wyniku oceny warunków pracy, stwierdzono z wysokim prawdopodobieństwem, że pozostaje ona w związku ze sposobem wykonywania pracy. Odnosząc się do argumentacji strony skarżącej przypomnieć należy, iż postępowanie zainicjowane zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej zmierza do ustalenia (przez właściwą jednostkę orzeczniczą) czy u konkretnej osoby zaistniało schorzenie wymienione w wykazie chorób zawodowych i jest ono (w sposób bezsporny lub z dużym prawdopodobieństwem) związane ze sposobem wykonywania pracy. Kwestia precyzyjnego ustalenia momentu, w którym nastąpiło zaistnienie danej jednostki chorobowej nie jest wymogiem dotyczącym wszystkich chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych i bezpodstawne byłoby wymaganie takich ustaleń odnośnie [...]. Podkreślić należy także, iż "wystąpienie szkodliwych czynników w środowisku pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę lecz wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika szkodliwego tylko dla jednego pracownika, z uwagi na jego osobniczą wrażliwość. Fakt wystąpienia choroby zawodowej spowodowanej względami natury biologicznej u konkretnej osoby nie narusza dobrego imienia zakładu, w którym dana osoba była zatrudniona" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. I SA/Wa 591/04, LEX nr 171700). Nie można zatem podważać, jak czyni to strona skarżąca, stwierdzenia u T. M. zawodowej etiologii zaistniałego u niej [...] w oparciu o fakt, iż z pozostałej grupy [...] pracowników skarżącej firmy chorobę zawodową stwierdzono jedynie u [...] osób. Abstrahując od kwestii, że w niniejszym postępowaniu bezsporna pozostaje okoliczność, że sposób wykonywania pracy w "A" sp. z o.o wymagał od T. M. [...] a ustalenia dotyczące jej zatrudnienia u innych pracodawców nie wykazały narażenia pracownicy na sposób pracy stwarzający ryzyko powstania choroby zawodowej, zauważyć należy, że "decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej, wiążąca lekarza orzecznika, nie wiąże sądu powszechnego rozpoznającego sprawę o świadczenia z tytułu choroby zawodowej, których przesłanką nie jest jej deklaratywna treść, lecz ustalenie związku przyczynowego między chorobą i niezdolnością do pracy lub uszczerbkiem na zdrowiu. Sąd nie jest związany decyzją inspektora sanitarnego bez względu na to, czy jest to decyzja pozytywna, czy negatywna". (por. B.Gudowska "Choroby zawodowe" PiZS 2003/4/15). "W przypadku chorób zawodowych stwierdzonych prawomocną decyzją inspektora sanitarnego wykazanie całkowitego braku odpowiedzialności przez pracodawcę jest bardzo trudne. Mimo to nie ma przeszkód, aby pracodawca kwestionował swoją odpowiedzialność co do zasady. Należy pamiętać, że decyzja organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie wiąże sądów cywilnych rozpoznających sprawę roszczeń odszkodowawczych". (por. W. Władyka, Zarzuty pracodawcy wobec roszczeń pracownika w procesie o odszkodowanie za szkodę spowodowaną wystąpieniem choroby zawodowej, M.P.Pr. 2005/6/161). Jak więc wykazano powyżej zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co nakazuje oddalić skargę w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.