IV SA/Gl 1410/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2014 r. sprawy ze skargi T. B. (B.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zasiłku stałego uchyla zaskarżone postanowienie. Wnioskiem z dnia 19 marca 2013 r. T. B. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. o przyznanie mu zasiłku stałego i opłacenie składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wójt Gminy U. decyzją z dnia [...] nr [...] przyznał T. B. zasiłek stały z powodu niepełnosprawności w stopniu znacznym, w okresie od dnia 1 marca 2013 r. do dnia 31 marca 2018 r., w wysokości 389,- zł. miesięcznie. Na egzemplarzu tej decyzji została umieszczona adnotacja i data - "Potwierdzam odbiór decyzji [...] oraz podpis "B." (k. 7, akt administracyjnych druga strona). Od powyższej decyzji T. B. wniósł odwołanie z dnia 30 lipca 2013 r., w którym podniósł, że decyzję powyższą otrzymał "przypadkowo, bo krążyła i była odsyłana od brata do siostry, po całej rodzinie" (k. 8 akt). Nadmienił również, że chorował w miesiącu kwietniu 2013 r. oraz opisał swoją trudną sytuację życiową począwszy do dzieciństwa, a także zaznaczył, że jako osoba niepełnosprawna wymaga wsparcia zarówno w korzystaniu z systemu środowiskowego, jak i konieczności stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (por. k. 11 akt, punkt 5,6 i 7 orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 6 marca 2013 r.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., zwanego dalej w skrócie jako: "K.p.a."), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ wskazał, że odwołanie T. B. zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 31 lipca 2013 r., bezpośrednio na adres Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. i wpłynęło tamże dopiero dnia 1 sierpnia 2013 r. W toku postępowania wyjaśniającego, zawiadomieniem z dnia 6 sierpnia 2013 r., nr[...] , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. przekazało odwołanie zgodnie z właściwością Kierownikowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. W odpowiedzi organ pierwszej instancji poinformował pismem z dnia 16 sierpnia 2013 r. o przekroczeniu terminu do złożenia odwołania. T. B. w piśmie z dnia 28 sierpnia 2013 r. odniósł się do treści powyższego pisma. W związku z tym organ odwoławczy uzupełnił zebrany w sprawie materiał dowodowy i zlecił przeprowadzenie uzupełniającego postępowania oraz poczynił ustalenia, iż decyzja Wójta Gminy U. z dnia[...] . została odebrana w dniu 26 marca 2013 r. przez C. B. (brata T. B.), co potwierdza podpis złożony przez niego na egzemplarzu decyzji z adnotacją (potwierdzam odbiór decyzji) oraz jego oświadczenie z dnia 28 października 2013 r. Jednocześnie C. B. podał, że przekazał bratu decyzję pod koniec kwietnia 2013 r. W ocenie organu odwoławczego, nawet gdyby to rozstrzygnięcie zostało doręczone w dniu 30 kwietnia 2014 r., to termin do wniesienia odwołania upływał dnia 14 maja 2013 r. Z tego powodu odwołanie złożone w dniu 1 sierpnia 2013 r. uznać należało za wniesione po terminie, a Wójt Gminy U. prawidłowo zaadresował decyzję na podany przez wnioskodawcę adres –[...] , bowiem sam wnioskodawca nie informował organu o zmianie adresu. Dodatkowo, w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 58 § 1 K.p.a., dotyczące przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. T. B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przedstawił swoją trudną sytuację życiową i powołał się na nieznajomość przepisów prawa, domagając się korzystnego dla niego rozstrzygnięcia sprawy. Podniósł, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w U. pozbawił go dodatku pielęgnacyjnego, a jako osoba niepełnosprawna, nie powinien ponosić winy z powodu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie organ powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto, dodał, że w postępowaniu odwoławczym T. B. posługiwał się adresem zamieszkania przy ul. [...] w B., o czym świadczą koperty nadawcze wnoszonej korespondencji oraz zwrotne potwierdzenia odbioru. Natomiast w skardze podał poprzedni adres: [...], z tego powodu organ w odpowiedzi na skargę dokonał zmiany adresu skarżącego. Na rozprawie w dniu 15 października 2014 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne w przypadku uznania kontrolowanego aktu za nielegalny w rozumieniu wskazanych przepisów, uchylają ten akt albo stwierdzają jego nieważność. Zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu, co w przypadku skargi nie zawierającej żadnych konkretnych zarzutów ma szczególne znaczenie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest wyłącznie zaskarżone postanowienie o charakterze formalnoprawny, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Ocena legalności tego rozstrzygnięcia ogranicza się więc wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania administracyjnego, stąd kwestie dotyczące istoty sprawy, eksponowane w skardze, na tym etapie postępowania nie mogą być brane pod uwagę nawet z urzędu. Nie ulega wątpliwości, że w decyzji z dnia [...] wydanej przez organ pierwszej instancji, zawarto właściwe pouczenie o przysługującym od niej odwołaniu i sposobie oraz terminie jego wniesienia. Stosownie do obowiązującej regulacji prawnej art. 129 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Uchybienie temu terminowi skutkuje stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 K.p.a. Nie mniej jednak w obecnie rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy przyjął, iż decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] została doręczona skarżącemu przez jego brata pod koniec kwietnia 2013 r. (zob. k. 31 akt administracyjnych - uzasadnienie str. 2 zaskarżonego postanowienia z dnia [...]). Zatem gdyby tak istotnie było, wówczas odwołanie nadane w placówce pocztowej bezspornie w dniu 31 lipca 2013 r. uchybiałoby ustawowemu terminowi do jego wniesienia, który upłynąłby bezskutecznie z dniem 14 maja 2013 r. Tymczasem organ odwoławczy nie dostrzegł, że takie rozumowanie jest trafne tylko wówczas, gdyby nastąpiło prawidłowe doręczenie wspomnianej decyzji z dnia [...], odpowiadające wymogom zawartym w art. 40 K.p.a., a więc gdyby decyzję doręczono stronie, bądź jej przedstawicielowi, zaś gdy strona ma pełnomocnika - temuż pełnomocnikowi (§ 1 i 2). Jak wynika z treści adnotacji dokonanej na drugiej stronie decyzji z dnia [...] i poczynionych w sprawie wyjaśnień została ona odebrana przez brata skarżącego – C. B. (por. oświadczenie z dnia 28 października 2013 r., k. 22 akt administracyjnych). Poza sporem pozostaje, że osoba ta nie jest stroną postępowania administracyjnego wszczętego wyłącznie na osobisty wniosek skarżącego z dnia 19 marca 2013 r. Po myśli art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 182 z późn. zm.) świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Sama pobieżna analiza akt pozwala przyjąć, że złożony wniosek został podpisany przez skarżącego, a potwierdzenia odbioru decyzji dokonała inna osoba. Organ nie poczynił żadnych kroków zmierzających do wyjaśnienia, w jakim charakterze działał w sprawie brat skarżącego – C. B. Dla skuteczności dokonanej przez brata skarżącego czynności procesowej, do której należy zaliczyć również odbiór orzeczenia, wymagane byłoby pełnomocnictwo udzielone bratu przez skarżącego. Treść art. 32 i art. 33 § 1 K.p.a. wskazuje, iż brat jedynie wówczas mógłby być pełnomocnikiem skarżącego, o ile udzielono mu wcześniej pełnomocnictwa i posiadał pełną zdolność do czynności prawnych. Stąd też, działanie w imieniu skarżącego winno być poprzedzone udzieleniem przezeń pełnomocnictwa (art. 33 § 2 K.p.a.). W aktach administracyjnych brak jest jakiejkolwiek adnotacji w tym zakresie. Jeżeli zatem nie zachodzi przypadek opisany w art. 33 § 4 K.p.a., wspomniane doręczenie nie mogło być uznane za prawidłowe i tym samym za skuteczne, a więc od daty tego doręczenia niepodobna było liczyć terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji termin ten nadal pozostaje "otwarty", co wymusza przyjęcie osobistego odwołania skarżącego za złożone w terminie i oznacza konieczność jego merytorycznego rozpatrzenia. Jedynie w wypadku, gdyby okazało się, iż pełnomocnictwo, o jakim mowa powyżej zostało udzielone bratu przez skarżącego przed datą odbioru decyzji lub skarżący czynność tę potwierdził, postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania mogłoby zostać uznane za uzasadnione. Na dzień rozprawy takiego dokumentu brak jest w aktach administracyjnych przedłożonych Sądowi, a nawet organ pierwszej instancji ani też drugiej instancji oraz sam skarżący o nim nie wspominają. Zatem z tej przyczyny, wziętej pod rozwagę z urzędu, zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie nie mogło być uznane za prawidłowe. Brak jest bowiem w tym względzie jakichkolwiek podstaw, aby zaakceptować wywód i pogląd organu drugiej instancji, iż datą otrzymania decyzji organu pierwszej instancji może być termin "pod koniec miesiąca kwietnia 2013 r." (cytat k. 31 akt). Z urzędu wiadomo, że nie jest to pierwsza sprawa skarżącego kończąca się wydaniem decyzji administracyjnej, a o jego trudnej sytuacji organ pierwszej instancji z urzędu posiada wystarczająca wiedzę, dlatego winien w należyty sposób zabezpieczyć interesy skarżącego. Przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumenty, a także działania organu odwoławczego poprzedzające wydanie postanowienia, wywołują jednak dalej idące wątpliwości, bowiem trudno wymagać od osoby dysponującej orzeczeniem o niepełnosprawności takim jak skarżący, iż zapewniono mu w toku postępowania administracyjnego pełnię praw przysługujących stronie postępowania przy uwzględnieniu zasady - praworządności, uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, pogłębiania zaufania, obowiązku udzielania informacji, czynnego udziału w postępowaniu, przekonywania, szybkości postępowania, określonych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, jak również wynikających z art. 1, art. 3, art. 4 lit. e), art. 5 ust. 2, art. 8, art. 12 i art. 19 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych (sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. - opublikowanej: Dz. U. z 2012 r., poz. 1169), co narusza zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 i art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). W świetle wyżej poczynionych rozważań rolą organu odwoławczego będzie dokonanie merytorycznego rozpatrzenia odwołania złożonego przez skarżącego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji niniejszego wyroku. Z uwagi na charakter zaskarżonego postanowienia odstąpiono od zastosowania w sprawie art.152 p.p.s.a.