IV SA/Gl 1435/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2012 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta G. decyzją nr [...] z dnia [...] r. przyznał W. M. zasiłek celowy w wysokości 87,24 zł. na dofinansowanie do opłat za energię elektryczną, koszt 50 zł realizowany od dnia 12 lipca 2011 r. , na opłacenie rachunku za gaz , koszt 37,24 zł. realizowany od dnia 12 lipca 2011 r.. W uzasadnieniu decyzji podano, że w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że dochód strony nie przekracza kryterium określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz występuje dysfunkcja tj. niepełnosprawność. Wskazano, że OPS dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi, jest tylko dysponentem kwot budżetowych i nie może przyznać więcej niż posiada. Od tej decyzji odwołanie wniosła strona wyrażając swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. W.M. wskazał, że jest osobą niepełnosprawną, przedstawił swoją trudną sytuację bytową i opisał swoje dochody i wydatki. Decyzją z dnia [...] r. wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.)Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że w przedmiotowej sprawie strona w dniu 29 czerwca 2011 r. zwróciła się z wnioskiem o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego, zasiłku okresowego, pomoc w formie dofinansowania do opłat za nośniki energii elektrycznej i gazu, pomoc w formie żywności z programu " Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy w trakcie, którego ustalił, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, nie posiada uprawnień do świadczenia emerytalno-rentowego z ZUS. Na dochód strony w łącznej wysokości 470,40 zł. składa się zasiłek stały w wysokości 444 zł., oraz zasiłek okresowy w wysokości 26,40 zł.. Podniesiono, iż stosownie do postanowień przepisu art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728) zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wyznacznikami ustalenia wysokości tego zasiłku są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Zaznaczono, iż strona spełnia wymogi określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej do otrzymania świadczenia pieniężnego, strona posiada dochód w wysokości 470,40 zł. ,a skarżoną decyzją przyznano stronie zasiłek celowy w wysokości 87,24zł na dofinansowanie do opłat za energię elektryczną 50 zł i na opłacenie rachunku za gaz 37,24 zł.. Kolegium podkreśliło, iż zgodnie z ustalonym orzecznictwem oraz przyjętą doktryną, organ administracji ma możliwość - prawo - a nie obowiązek przyznania zasiłku celowego osobom, które zwróciły się ze stosownym wnioskiem. Oznacza to, że strona powinna mieć świadomość tego, że nawet w przypadku ubiegania się o zaspokojenie potrzeby zgodnej z celami pomocy społecznej i spełniania wymogów określonych w tych przepisach, potrzeba ta nie musi być przez ośrodek pomocy społecznej zaspokojona w części lub całości, ponieważ świadczenie w formie zasiłku celowego nie posiada charakteru publicznego prawa podmiotowego, czyli bezwzględnie należnego, a pomoc społeczna nie jest bezwzględnie zobowiązana do zaspokojenia wszystkich zgłaszanych potrzeb, a jedynie do tych, które są niezbędne i odpowiadają możliwościom finansowym pomocy społecznej. Zaakcentowano, że zasiłki celowe, celowe specjalne oraz celowe zwrotne przewidziane w ustawie o pomocy społecznej nie mają charakteru świadczeń gwarantowanych. Są to świadczenia uznaniowe, przyznawane w oparciu o ocenę potrzeb osoby składającej wniosek, jak również bieżących możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. W razie ich przyznania nie muszą one także zaspokajać w pełni potrzeb wnioskodawcy. Zaznaczono przy tym, iż wskazana wyżej uznaniowość przyznawania zasiłku nie oznacza zatem pełnej dowolności. Wymaga ona zbadania wszystkich okoliczności sprawy, a decyzja przyznająca świadczenie lub odmawiająca jego przyznania winna wskazywać jakie okoliczności organ pierwszej instancji wziął pod uwagę ustalając taką a nie inną wysokość zasiłku, czy też odmawiając przyznania świadczenia. Kolegium w tym miejscu zauważa, że organ I instancji przeprowadził z udziałem strony analizę budżetu domowego, uwzględniając ponoszone przez stronę wydatki na czynsz, telefon, żywność, leki, prąd . Podkreślono, że w wyniku analizy ustalono, że strona z własnych środków nie jest w stanie uregulować pełnej wysokości rachunku za energię elektryczną i gaz i przyznano stronie zaskarżoną decyzją zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat za energię elektryczną w wysokości 50 zł. oraz na opłacenie rachunku za gaz w wysokości 37,24 zł.. Kolegium zauważyło, że z polityki świadczeń OPS G. wynika, że zasiłek celowy na energię elektryczną jest przyznawany osobie samotnie gospodarującej w wysokości nie większej niż 50 zł.. Zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja podjęta została w ramach uznania administracyjnego i nie stwierdzono naruszenia granic tego uznania. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje w sposób wyraźny jakie okoliczności organ pierwszej instancji uwzględnił przyznając stronie wnioskowane świadczenie. W obszernej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący W.M. wskazał, że jego zdaniem analiza jego budżetu jest nierzetelna i przedstawił w tej mierze swoje wyliczenia. Zarzucił organowi I instancji, ze dowolnie interpretuje i stosuje zasady polityki świadczeniowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło oddalenie skargi, powtarzając argumentację zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo przytoczono wyliczenia wskazujące, że OPS w G. w okresie od stycznia do września 2011 r. wydatkował już ponad 80 % swojego rocznego budżetu przeznaczonego na zasiłki celowe i okresowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga W. M. nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że decyzja zapadła na skutek przeprowadzenia potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów, właściwej ich oceny, poprawnych rozważań faktycznych, które znalazły dostateczny wyraz w jej motywach. W dalszej kolejności wskazać należy, że świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., nr 115, poz. 728 ze zm.). Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i 3 wyżej wskazanej ustawy jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 powołanej ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby. Bez wątpienia te warunki przyznania stronie skarżącej pomocy zostały w sprawie spełnione. Jednakże, choć strona skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji osobistej i materialnej nie można z góry niejako przyjmować, że wszelkie możliwe świadczenia udzielane przez organy pomocy społecznej są jej należne w żądanej wysokości. Z akt sprawy wynika, że strona w dniu 29 czerwca 2011 r. zwróciła się z wnioskiem o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego, zasiłku okresowego, pomoc w formie dofinansowania do opłat za nośniki energii elektrycznej i gazu, pomoc w formie żywności z programu " Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy w trakcie, którego ustalił, że strona skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, nie posiada uprawnień do świadczenia emerytalno-rentowego z ZUS. Na dochód strony w łącznej wysokości 470,40 zł. składa się zasiłek stały w wysokości 444 zł., oraz zasiłek okresowy w wysokości 26,40 zł.. Stosownie do art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 § 2 w/w ustawy). W niniejszej sprawie przyznano stronie skarżącej zasiłek celowy w łącznej wysokości 87,24 zł. na dofinansowanie do opłat za energię elektryczną i gaz. Przyznając stronie skarżącej świadczenie w wysokości 87,24 zł. organy procesujące w sprawie uzasadniły jego wysokość dołączonymi do akt fakturami oraz możliwościami finansowymi ośrodka pomocowego. Jak natomiast wynika z powołanych wyżej przepisów, przyznanie świadczenia z zakresu pomocy społecznej ma charakter uznaniowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ administracji podejmując decyzje w ramach uznania administracyjnego winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. Również przyznanie stronie świadczenia w określonej wysokości obliguje organ pomocy społecznej do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie w toku postępowania administracyjnego organy ustaliły, że wymienione już wyżej okoliczności optują za przyznaniem stronie zasiłku celowego. Jednocześnie strona skarżąca otrzymuje inną pomoc w formie zasiłków na niezbędne wydatki czy dofinansowania do bieżących potrzeb. W ocenie Sądu wsparcie finansowe udzielane stronie skarżącej jest odpowiednie do jej sytuacji i zasadniczo zabezpiecza niezbędne potrzeby bytowe oraz z drugiej strony uwzględnia możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej, który co już wykazano wyżej posiada bardzo ograniczone środki finansowe. Przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 3 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Strona skarżąca, jak już wyżej zaznaczono otrzymała i otrzymuje od organów pomocy społecznej pomoc finansową, która pozwala jej na egzystencję w warunkach odpowiadających godności człowieka. W rozpatrywanej sprawie pomimo ograniczonych środków finansowych organ I instancji przyznał stronie skarżącej wnioskowane świadczenie, zaś Sąd w całości podziela pogląd , że wysokość zasiłku celowego jest adekwatna do możliwości finansowych OPS. Co do zarzutów skarżącego dotyczących analizy jego budżetu należy wskazać, ze z akt administracyjnych wynika, że brał on czynny udział w tej analizie, co potwierdza jego własnoręczny podpis Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcia naruszały przepisy ustawy o pomocy społecznej. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium w sposób dostateczny wykazało, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja przyznania zasiłku nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Stwierdzić także należy, że organy administracji działające na podstawie przepisów prawa materialnego (art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, są obowiązane zgodnie z zasadą art. 7 k.p.a., załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Nie jest więc tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy społecznej tę pomoc musi uzyskać w żądanej wysokości i na każdy cel, gdyż organy administracji muszą gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby osób samotnych oraz rodzin wielodzietnych żyjących w ubóstwie. Reasumując w rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez stronę skarżącą dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności, które przesądziły, że wnioskowana przez stronę skarżącą pomoc została jej przyznana. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a.