IV SA/Gl 1437/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Starszy referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2007 r. sprawy ze skargi H. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w oparciu o art. 6, art. 8, art. 20 w związku z art. 3 pkt 11 oraz art. 32 i 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. przyznał H. M. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na W. S. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] 2005 r. do [...] 2006 r. W uzasadnieniu decyzji podano, że skarżąca zachowała przesłanki, od których przywołana ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. uzależnia nabycie prawa do wnioskowanego świadczenia gdyż do zasiłku rodzinnego uprawnionych jest troje dzieci pozostających pod opieką wyżej wymienionej. W piśmie zatytułowanym jako odwołanie od decyzji nr [...] z dnia [...] r., złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w dniu [...] r., H. M. podniosła, że do [...] r. otrzymywała zasiłki rodzinne wraz dodatkami na troje dzieci, to jest A. i W. L. oraz na W. S. Następnie, to jest z dniem [...] r. utraciła prawo do zasiłku rodzinnego na A. i W. L. albowiem przestała sprawować nad nimi opiekę. W konsekwencji od wskazanej daty pozbawiono ją także dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na W. S. i zmniejszono rozmiar zasiłku rodzinnego na to dziecko. W tym miejscu skarżąca podkreśliła, że w [...] r. powiadomiła pracownika socjalnego o kolejnej zmianie w jej sytuacji rodzinnej a mianowicie o tym, że od [...] r. jej syn – M. M. przebywa w areszcie śledczym. Pomimo to świadczenia rodzinne, do których miała prawo przekazywano jej aż do [...] r. i dopiero [...] r. pracownik socjalny poinformował ją o ich wstrzymaniu. Mając na względzie powyższe strona wskazała na bezzasadność pozbawienia jej prawa do przyznanych świadczeń już od [...] r. wywodząc, iż skoro sprawowała opiekę nad A. i W. L. do [...] r., i dzieci te wchodziły wówczas w skład jej rodziny, to rzeczone świadczenia powinny przysługiwać właśnie do tej daty. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. nr [...] z dnia [...] r. i pozostawiło rzeczone odwołanie bez rozpatrzenia. Organ odwoławczy podniósł, iż doręczenie rozstrzygnięcia organu I instancji stronie nastąpiło jeszcze w [...] roku. W aktach sprawy brak jest wprawdzie stosownego potwierdzenia odbioru, jednak fakt ten wynika wprost z treści oświadczenia złożonego przez skarżącą do protokołu w dniu [...] r. W tym stanie rzeczy odwołanie złożone przez wyżej wymienioną w dniu [...] r. wniesione zostało po upływie terminu przewidzianego w art. 129 §2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nadto dodano, iż strona nie złożyła wniosku o przywrócenie tego terminu, nie wskazała przyczyn jego uchybienia ani nie uprawdopodobniła, że uchybienie to nastąpiło bez jej winy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach H. M. oświadczyła, iż nie zgadza się z postanowieniem wydanym przez organ II instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Kolegium powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podkreślając, że złożenie odwołania nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia a tym samym okoliczności sprawy uzasadniały pozostawienie go bez rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 §1 przywołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec wzruszeniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek zasadniczo nie z przyczyn które zostały w niej podniesione lecz z powodów, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu, nie będąc związanym zarzutami skargi (art. 134 §1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonego aktu, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że postanowienie to wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem nie może ono pozostać w obrocie prawnym. Na wstępie godzi się podnieść, że akt stanowiący w niniejszej sprawie przedmiot zaskarżenia został wydany w wyniku postępowania zainicjowanego przez H. M. pismem datowanym na [...] r., zatytułowanym jako "odwołanie od decyzji organu I instancji nr [...] z dnia [...] r." o przyznaniu skarżącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na W. S. w kwocie [...] zł. Przywołane pismo potraktowane zostało przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. a priori tak, jak wskazywałby na to jego tytuł. Tymczasem w jego treści brak jest zarzutów, które dotyczyłyby prawidłowości przyznania przywołanego świadczenia czy też wysokości, w jakiej zostało ono otrzymane. Należy bowiem zwrócić uwagę, że zawarta w nim argumentacja nawiązuje do zmian w sytuacji rodzinnej strony, jakie nastąpiły w [...] r. oraz w [...] r. a więc już w okresie po wydaniu decyzji organu I instancji z dnia [...] r. Powołując się na rzeczone zmiany (zaprzestanie sprawowania opieki nad W. i A. L., umieszczenie syna – M. M. w areszcie śledczym) skarżąca porusza kwestie związane z wpływem tych okoliczności na jej uprawnienia do pobierania świadczeń rodzinnych a przede wszystkim kwestionuje fakt utraty tych uprawnień za okres począwszy od [...] r. Wniosek taki płynie z zawartego w omawianym piśmie wywodu, w którym strona stwierdza, iż w przypadku konieczności zwrotu pobranych świadczeń, zwrot ten powinien obejmować należności z tego tytułu wypłacone za okres począwszy od [...] r. a nie od [...] r. Równocześnie trzeba podkreślić, że z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, iż wobec H. M. w dniu [...] r. wydana została decyzja o nr [...] mocą której Prezydent Miasta Z. uchylił z dniem [...] r. swe wcześniejsze rozstrzygnięcie o przyznaniu skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego na W. S. i dodatku do tego zasiłku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zakwalifikowanie pisma skarżącej z dnia [...] r. jako odwołanie od decyzji Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. z dnia [...] r. nr [...], było przedwczesne. Jakkolwiek bowiem została ona ujęta w tytule przedmiotowego pisma, to jednak treść zawartych w nim zarzutów wskazywać może na to, iż chciała ona zakwestionować decyzję tego organu, nr [...] z dnia [...] r. Organ odwoławczy powinien zatem w pierwszej kolejności wyjaśnić rzeczywiste intencje strony, a w szczególności ustalić, która z przywołanych wyżej decyzji stanowi rzeczywisty przedmiot złożonego odwołania. Bezkrytyczne potraktowanie tego pisma jako odwołanie od decyzji z dnia [...] r. nr [...] jest nieuzasadnione zwłaszcza w świetle faktu, iż rzeczona decyzja już przed wniesieniem omawianego pisma została wyeliminowana z obrotu prawnego. Akt ten został bowiem uchylony mocą decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...] (stanowi ona kartę nr [...] akt administracyjnych). Warto tu zaznaczyć, iż zgodnie ze stanowiskiem judykatury o charakterze pisma w postępowaniu decyduje nie tyle nagłówek lub tytuł nadany mu przez stronę ani też powołanie takiej czy innej podstawy prawnej, co treść wyrażonego w nim żądania (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 1988 r., sygn. akt SA/Wr 815/87; publ. ONSA 1988/1/31). W rezultacie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie wyjaśniając wątpliwości co do intencji, jakimi kierowała się skarżąca przy wnoszeniu odwołania [...] r., naruszyło zasady postępowania sformułowane w art. 7 i art. 9 K.p.a. Wskazana nieprawidłowość mogła mieć wpływ na wynik sprawy gdyż potraktowanie rzeczonego pisma jako odwołanie od decyzji z dnia [...] r. poskutkować mogło bezzasadnością stwierdzenia uchybienia terminu do jego wniesienia. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ II instancji powinien zatem wezwać skarżącą o jednoznaczne sprecyzowanie charakteru jej pisma z dnia [...] r. a w szczególności o wyjaśnienie, czy stanowi ono odwołanie od decyzji z dnia [...] r. nr [...] przyznającej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej (jak wynikałoby z tytułu pisma), czy też od decyzji z dnia [...] r., nr [...] uchylającej wcześniejszą decyzję z dnia [...] r., przyznającą prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego (jak wynikałoby z treści zarzutów podniesionych w tym odwołaniu). Ustalenia w rzeczonym zakresie powinny zostać przeprowadzone z poszanowaniem zasady informowania stron wyrażonej w art. 9 K.p.a. Skarżąca powinna bowiem zostać pouczona o skutkach prawnych jakie wiążą się z wniesieniem odwołania wobec każdej z dwóch wymienionych decyzji. Niezbędnym będzie także poinformowanie wyżej wymienionej, że decyzja, którą umieściła w tytule swego odwołania została już wcześniej uchylona. Dopiero wtedy będzie bowiem możliwe przeprowadzenie postępowania czyniącego zadość rzeczywistej treści żądania strony. Warto tu podkreślić, że w wypadku, jeżeli strona wskaże, iż przedmiotem jej odwołania było drugie z wskazanych wyżej rozstrzygnięć, wówczas ustawowy termin do wniesienia tego środka prawnego należy uznać za zachowany. Pomiędzy datą wydania decyzji z dnia [...] r. a dniem złożenia odwołania przypadającym na [...] r. nie upłynęło bowiem więcej niż 14 dni. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku z naruszeniem art. 7, art. 9 i art. 77 §1 K.p.a., działając na podstawie art. 132 i art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Z uwagi na charakter zaskarżonego aktu jakim jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia środka odwoławczego Sąd odstąpił od orzeczenia w przedmiocie jego wykonania na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.