IV SA/Gl 144/18

WyrokWSA w Gliwicach2018-03-27

Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Beata Kozicka, Stanisław Nitecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pieniężne (stypendium dla bezrobotnych) wypłacone osobie, która wcześniej podjęła pracę zarobkową, ale o czym nie poinformowała urzędu pracy, może zostać uznane za nienależnie pobrane na podstawie art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jeśli okoliczności wykluczające przyznanie świadczenia zaistniały przed jego przyznaniem, a nie po jego przyznaniu?
Ratio decidendi
Świadczenie pieniężne może zostać uznane za nienależnie pobrane na podstawie art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy tylko wtedy, gdy okoliczności powodujące ustanie prawa do jego pobierania zaistniały po przyznaniu świadczenia. Okoliczności, które istniały przed przyznaniem świadczenia, a które wykluczały jego przyznanie, nie powodują ustania prawa do pobierania świadczenia, lecz wskazują, że prawo zostało przyznane niezasadnie od początku. W takim przypadku nie można uznać świadczenia za nienależnie pobrane w rozumieniu tego przepisu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o zwrocie nienależnie pobranego przez B. R. świadczenia pieniężnego (stypendium dla bezrobotnych) za okres od marca do września 2010 r. Prezydent Miasta C. orzekł zwrot, uznając, że B. R. przestała spełniać warunki do uznania za osobę bezrobotną z powodu podjęcia pracy zarobkowej w okresie od września do października 2009 r., o czym nie poinformowała urzędu pracy. Wojewoda Śląski utrzymał tę decyzję w mocy. B. R. zaskarżyła decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7 k.p.a. oraz przedwczesność wydania decyzji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Śląskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. i zasądził od Wojewody na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2018 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]; 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C., działając na mocy art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1, ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2008 r. nr 69 poz. 415 ze zm., dalej ustawa), orzekł o zwrocie przez B. R. nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego za okres od dnia 15 marca 2010 r. do dnia 14 września 2010 r. w kwocie 5 295,80 zł. Z uzasadnienia decyzji wynika, że strona od dnia 15 września 2009 r. przestała spełniać warunki do uznania za osobę bezrobotną w związku z podjęciem pracy zarobkowej, tym samym do uczestnictwa w stażu, stąd pobrane stypendium za wskazany okres w kwocie 5 295,80 zł jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi. Od powyższej decyzji B. R. złożyła do Wojewody Śląskiego odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. W treści odwołania strona nie zaprzeczyła, że była zgłoszona do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego w związku z umową zlecenia w dniach od 15 września 2009 r. do 31 października 2009 r. w A, jednakże w umowie zaznaczyła, że jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy i to pracodawca powinien zawiadomić Urząd o jej zatrudnieniu. Wskazała również, iż z pouczenia otrzymanego z Urzędu Pracy nie wynika, by nie mogła podjąć pracy w ramach umowy zlecenia, co więcej nikt jej nie wyjaśnił na czym ma polegać praca zarobkowa, uzasadniająca zgłoszenie tej okoliczności do PUP w C. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 pkt ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.), zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W motywach uzasadnienia Wojewoda wskazał, że z akt sprawy wynika, że B. R. została zarejestrowana w PUP w C. 14 września 2009 r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Po skierowaniu organu zatrudnienia odbyła staż w B w C. w okresie od 15 marca 2010 r. do 14 września 2010 r. na stanowisku pełnomocnika. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. przyznano stronie prawo do stypendium od dnia 15 marca 2010 r. natomiast jego utratę orzeczono z dniem 15 września 2010 r. w związku z jego zakończeniem w dniu 14 września 2010 r. Dalej Wojewoda podniósł, że w dniu 12 listopada 2010 r. wpłynęło do organu I instancji pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. znak: [...] z dnia 8 listopada 2010 r., z którego wynika, że od 15 września 2009 r. do 31 października 2009 r., tj. w okresie zarejestrowania jako osoba bezrobotna B. R. została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy agencyjnej- zlecenia u płatnika A w W. Powyższe stanowiło podstawę do wznowienia w dniu 21 kwietnia 2011 r. postępowań w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Niniejsze postępowania skutkowały wydaniem w dniu: - [...] r. decyzji nr [...] uchylającej decyzję własną z dnia [...] r. Nr [...] o utracie z dniem 30 września 2010 r. statusu osoby bezrobotnej z powodu podjęcia pracy zarobkowej i orzekającej utratę statusu osoby bezrobotnej z dniem 15 września 2009 r. z powodu podjęcia pracy zarobkowej, - [...] r. decyzji Nr [...] uchylającej decyzję własną z dnia [...] r. Nr [...] o przyznaniu stronie prawa do stypendium od dnia 15 marca 2010 r. i odmawiającej przyznania stronie prawa do stypendium od dnia 15 marca 2010 r. Wojewoda podkreślił, że organ zatrudnienia ustalił, że od dnia 15 września 2009 r. B. R. świadczyła usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej, tj. umowy zlecenia, co stanowiło podstawę do orzeczenia utraty statusu osoby bezrobotnej w myśl art. 33 ust. b 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tym dniem, a w konsekwencji odmowy przyznania prawa do stypendium w okresie odbywania stażu. tj. od dnia 15 marca 2010 r. do 14 września 2010 r. Dodatkowo Wojewoda wskazał, że orzeczenia organu I instancji z dnia [...] r. były przedmiotem rozpoznania organu II instancji, który utrzymał w mocy niniejsze orzeczenia wydając decyzje nr [...] i nr [...]. Wniesiona przez B. R. skarga, skutkowała skierowaniem jej sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Ponadto organ podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż B. R. w dniu rejestracji, tj. 14 września 2009 r. zapoznała się z prawami i obowiązkami osoby bezrobotnej, w tym pouczona została o przesłankach uznania otrzymanego świadczenia pieniężnego za nienależnie pobrane i obowiązku jego zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Pouczona była również o konieczności informowania urzędu w terminie 7 dni o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej powodujących utratę statusu bezrobotnego. W ocenie Wojewody zgromadzona dokumentacja w sprawie potwierdza, że odwołująca wykonywała inną pracę zarobkową w ramach umowy zlecenia od 15 września 2009 r. do 31 października 2009 r. o czym nie poinformowała Urzędu Pracy, tym samym od dnia 15 września 2009 r. przestała spełniać warunki ustawy do uznania jej za osobę bezrobotną, a w konsekwencji do uczestnictwa w stażu i pobierania z tego tytułu stypendium. Zasadnie zatem organ zatrudnienia uznał, iż pobrane przez stronę stypendium za okres: 15 marca 2010 r. do 14 września 2010 r. jest świadczeniem nienależnym i orzekł jego zwrot w kwocie 5 295,80 zł. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze B. R. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynika sprawy, a mianowicie art. 7 k.p.a. poprzez: a) niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, stanowiący o zasadzie prawdy obiektywnej w postępowaniu, przede wszystkim poprzez brak wyjaśnienia przez organ I instancji, a poprzez podzielenie tegoż stanowiska przez organ II instancji, okoliczności, a więc także nie wyjaśnienie, dlaczego organ II instancji nie prowadził postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, nie pogłębiając w ten sposób zasady zaufania do organu administracji, jak i tez wskutek tychże zaniechań, nie wyjaśnił zasadności przesłanek którymi się kierował podczas wydawania postanowienia w lI instancji, podtrzymującego postanowienie organu I instancji. b) przedwczesność wydania decyzji, a to a ze względu na wydanie decyzji przed zakończeniem się postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącym ustalenia uprawień strony w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium za ten czas. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca nie zaprzeczyła, że była zgłoszona do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego w związku z umową zleceniem w dniach od 15 września 2009 do 31 października 2009 r. w A, jednak zaznaczyła, że w umowie jest adnotacja, że była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w C., o czym powinien powiadomić pracodawca Urząd. Skarżąca uważa, że z pouczenia, otrzymanego od Urzędu Pracy w C., nie wynika, że takiego zajęcia podjąć się nie może, co więcej, nikt nie wyjaśnił jej, na czym ma polegać praca zarobkowa, uzasadniająca zgłoszenie tej okoliczności do Powiatowego Urzędu Pracy w C. Skarżąca oświadczyła, że w okresie od 24 czerwca 2009 r. do 19 sierpnia 2009 r. spełniała obowiązki osoby bezrobotnej, zgłaszając się w wyznaczonym terminie w PUP. Ponadto skarżąca zaznaczyła, że w okresie od 15 września 2009 r. do 31 października 2009 r. podpisała dwie umowy zlecenia, na których widnieje oświadczenie zleceniobiorcy, iż była aktualnie osobą bezrobotną i że była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w C., co było dla niej jednoznaczną informacją, że to pracodawca zawiadomi tutejszy Urząd o zatrudnieniu w firmie A. Dodała, że o tym, że na jej rachunek bankowy wpływają środki pieniężne wiedziała, jednakże sądziła, że jest to zwrot poniesionych przez nią kosztów przejazdu, do którego to zwrotu miała prawo. Dodatkowo w skardze zakwestionowano bezstronność pracownika organu wydającego decyzję w I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 14 maja 2013 r. tut. Sąd zawiesił postępowanie w sprawie, albowiem wynik toczącego się postępowania w sprawach: IV SA/Gl 547/12, którego przedmiotem było orzeczenie o utracie przez B. R. statusu osoby bezrobotnej oraz IV SA/Gl 548/12 (następnie IV SA/Gl 577/15) w przedmiocie stypendiów miało bezpośredni wpływ na rozpoznanie niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. IV SA/Gl 547/12 uchylił decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. w przedmiocie statusu bezrobotnego. W wyniku wniesionej przez Wojewodę Śląskiego skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2652/13 uchylił wskazane powyżej orzeczenie i oddalił skargę. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 577/15 uchylił decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. w przedmiocie stypendiów. W wyniku wniesionej przez Wojewodę Śląskiego skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt I OSK 139/16 oddalił skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej właściwości sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Przepis ten umożliwia zatem Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego orzeczenia (decyzji bądź postanowienia) następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a. sąd z urzędu stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, względnie stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Z przywołanych przepisów w sposób jednoznaczny wynika, iż usunięcie zaskarżonego aktu (decyzji) z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub normy procesowe, przy czym naruszenie to musi mieć charakter kwalifikowany, to jest rażący względnie mający, bądź mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Kontrolując zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z punktu widzenia powyższych zasad Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi B. R. w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r., którą wezwano skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego za okres od dnia 15 marca 2010 r. do dnia 14 września 2010 r. w kwocie 5 295,80 zł. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji są przepisy art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej: u.p.z.i.r.p.). Zgodnie z art. 76 ust. 1 u.p.z.i.r.p. osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Przepis art. 76 ust. 2 u.p.z.i.r.p. definiuje zaś pojęcie "nienależnie pobranego świadczenia". Zgodnie z tym przepisem za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się: 1) świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach; 2) świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie; 3) zasiłek, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78; 4) koszty szkolenia, w przypadku określonym w art. 41 ust. 6 lub w przypadku gdy skierowanie na szkolenie nastąpiło na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę skierowaną na szkolenie; 4a) koszty przygotowania zawodowego dorosłych, w przypadku określonym w art. 53h ust. 1 lub w przypadku gdy skierowanie na przygotowanie zawodowe dorosłych nastąpiło na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę skierowaną na przygotowanie zawodowe dorosłych; 5) zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę; 6) świadczenie pieniężne wypłacone z Funduszu Pracy za okres po śmierci uprawnionego; 7) świadczenie przedemerytalne wypłacone w kwocie zaliczkowej, jeżeli organ rentowy odmówił wydania decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. Powołany w zaskarżonej decyzji oraz w poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako podstawa prawna dla uznania świadczenia pobranego przez B. R. za świadczenie pobrane nienależnie art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z.i.r.p. stanowi zatem, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Organy I i II instancji stosując powołane przepisy uznały, że skoro skarżąca jako osoba posiadająca status osoby bezrobotnej podjęła zatrudnienie nie informując o tym PUP w C., choć o takim obowiązku była prawidłowo pouczona w trakcie ubiegania się o status osoby bezrobotnej, a następnie przyznano jej na okres odbywania stażu prawa do stypendium to należało uznać, że owo stypendium pobrała nienależnie z uwagi na niepowiadomienie o zatrudnieniu jako okoliczności powodującej ustanie prawa do jego pobierania. W ocenie Sądu organy orzekające w stanie faktycznym niniejszej sprawy w następstwie wadliwej wykładni błędnie zastosowały powołany przepis prawa materialnego, to jest art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z.i.r.p., co miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.). Zważyć należy, iż z brzmienia art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z.i.r.p. wyraźnie wynika, że do uznania na jego podstawie świadczenia za pobrane nienależenie koniecznym jest łączne spełnienie trzech przesłanek. Musi bowiem dojść do wypłacenia świadczenia pieniężnego (w tym wypadku stypendium dla osoby bezrobotnej), muszą zaistnieć okoliczności powodujące ustanie prawa do jego pobierania oraz musi zostać wykazane, że osoba bezrobotna pobierająca to świadczenie była pouczona o tych okolicznościach. Ze sformułowania, że muszą zaistnieć okoliczności powodujące ustanie prawa do pobierania świadczenia wynika w sposób jednoznaczny, że przesłanki te muszą zaistnieć po przyznaniu danej osobie prawa do pobierania świadczenia. Skoro bowiem przesłanki te spowodować mają ustanie prawa do pobierania świadczenia, to oczywistym jawi się, że przed ich zaistnieniem prawo to musi istnieć. Inaczej rzecz ujmując okoliczności, które zaistniały przed przyznaniem prawa do pobierania określonego świadczenia, a z których wynika, że świadczenie to nie powinno zostać przyznane, nie powodują ustania prawa do pobierania świadczenia lecz wskazują, że prawo to od początku przyznane zostało niezasadnie i jako takie nie mogą stanowić przesłanki do uznania świadczenia za nienależnie pobrane w oparciu o art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z.i.r.p. Okoliczności takowe, to jest okoliczności wykluczające przyznanie świadczenia, a istniejące już przed jego przyznaniem, lecz nieznane bądź nieuwzględnione przez organ mogą być natomiast oceniane w kontekście ewentualnego zastosowania art. 76 ust. 2 pkt 2 u.p.z.i.r.p., zgodnie z którym świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. Ewentualne wystąpienie przesłanek uzasadniających uznanie świadczenia za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 2 u.p.z.i.r.p. nie było jednakże badane przez orzekające w sprawie organy, co powoduje, że nie może być przedmiotem oceny ze strony sądu administracyjnego, który to sąd nie zastępuje organów administracji w orzekaniu, a jedynie kontroluje ich działanie. Podsumowując wskazać należy, iż aby na podstawie art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z.i.r.p., na który powołały się orzekające w sprawie organy można było uznać, że doszło do nienależnego pobrania świadczenia pieniężnego muszą już po przyznaniu świadczenia zaistnieć okoliczności powodujące ustanie prawa do jego pobierania. W tym miejscu podnieść należy, że tutejszy Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 7 października 2015 r. wydanym w sprawie IV SA/Gl 577/15 ze skargi B. R. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendiów uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że B. R. podlegała ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 15 września 2009 r. do 30 października 2009 r. jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia. Przedmiotem zaś sprawy było przyznanie skarżącej jako osobie bezrobotnej stypendium w okresie odbywania stażu tj. od dnia 15 marca 2010 r., a więc w okresie, w którym nie podlegała ubezpieczeniu z powodu podjęcia pracy zarobkowej. Sąd zważył, że organy nie wykazały, aby w okresie odbywania stażu istniały inne przeszkody do przyznania skarżącej jako osobie bezrobotnej spornego stypendium. W ocenie Sądu podstawy takiej nie mogła stanowić w szczególności przyznana nawet przez skarżącą okoliczność, że wykonywała ona we wcześniejszym okresie pracę zarobkową, czego wbrew obowiązkowi nie zgłosiła organowi rejestrowemu, jednak miało to miejsce na kilka miesięcy przed skierowaniem na staż i jego odbyciem. Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę stwierdzić należy, że choć z uwagi na podjęcie zatrudnienia w okresie od 15 września 2009 r. do 31 października 2009 r., o którym skarżąca niewątpliwie powinna była zawiadomić PUP w C., to następnie na skutek utraty zatrudnienia w dniu 31 października 2009 r. stała się na nowo osobą faktycznie bezrobotną i podjęła z dniem 15 marca 2010 r. staż z prawem do stypendium, więc nie sposób uznać, że w okresie pobierania tegoż świadczenia pieniężnego zaszły okoliczności powodujące utratę prawa do jego pobierania w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z.i.r.p. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że z akt sprawy wyraźnie wynika i organy orzekające nie kwestionują faktu, że B. R. odbywała staż dla bezrobotnych od dnia 15 marca 2010 r. W ocenie Sądu w powyższych okolicznościach sprawy nie wystąpiły przesłanki do żądania zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w kwocie 5 295,80 zł. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji publicznej zobowiązany będzie uwzględnić wyżej przedstawioną ocenę prawną. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że organy orzekające dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego art. 76 ust. 1 w zw. z art. 76 ust.2 pkt 1 u.p.z.i.r.p. i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono po myśli art. 200 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło