IV SA/Gl 1443/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta R. działając na podstawie art. 3 pkt 11, art. 5 ust. 1-3, art. 8 pkt 3a i pkt 6, art. 11a, art. 14, art, 20 ust. 3 i 4 oraz art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 992), a także rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881) i rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903) odmówiono M. B. prawa do zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko E. B. za okres od [...] 2006 r. do [...] 2007 r. Stanowisko swoje organ umotywował faktem przekroczenia przez wnioskodawczynię kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niespełnienie przesłanek opisanych w treści art. 5 ust. 3 tego aktu prawnego. Miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni w 2005 r., co wzięto pod uwagę wobec złożenia wniosku w [...] 2006 r., w przeliczeniu na osobę wyniósł bowiem [...] zł. W materiałach zgromadzonych przez organ I instancji znajdowało się zaświadczenie Urzędu Skarbowego w R. wskazujące, iż w roku podatkowym wnioskodawczyni uzyskała dochód w kwocie łącznej [...] zł, co po potrąceniu należnego podatku i składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne wyniosło w skali miesięcznej, w przeliczeniu na osobę, uwzględniając wnioskodawczynię i jej córkę – kwotę [...] zł. Wskutek wniesionego przez stronę odwołania, w którym kwestionowała zasadność rozstrzygnięcia organu I instancji z punktu widzenia zasad słuszności, sprawa została rozpoznana ponownie w postępowaniu odwoławczym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w pełni podzielając pogląd w niej zaprezentowany. Prawidłowe bowiem ustalenia co do wysokości uzyskanego przez odwołującą w roku 2005 dochodu świadczyły o przekroczeniu przez nią kryterium dochodowego ustalonego przez ustawodawcę, jako podstawowego warunku dopuszczającego przyznanie uprawnień z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wysokość różnicy pomiędzy kryterium dochodowym, a uzyskanym przez odwołującą dochodem wynosząca [...] zł nie pozwala na zastosowanie wobec odwołującej uprawnień z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie godząc się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. B. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, w której domagała się ponownego rozpoznania jej wniosku. Poza argumentacją negującą założenia prawne oraz postępowanie nie żyjącego już ojca jej córki podniosła, iż na wynagrodzenie jej w 2005 r. wzięte pod uwagę przy rozpoznawaniu sprawy przez organ, składały się również premie specjalne, których obecnie nie otrzymuje (premia jubileuszowa i wypłaty z tytułu [...]-lecia jej pracodawcy), a także dodatki świąteczne i wczasy pod gruszą. Uznała, że po odjęciu tych kwot jej rzeczywiste wynagrodzenie pozwoli na uzyskanie świadczeń rodzinnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do twierdzeń skargi wskazano, iż brak jest uzasadnienia do potraktowania wymienionych przez skarżącą źródeł jej dochodu w postaci premii jubileuszowej i wypłaty z tytułu [...]-lecia jej pracodawcy, a także dodatków świątecznych i dopłaty za wczasy pod gruszą jako dochodu utraconego. O tym, jakie zdarzenia należy traktować jako dochód utracony stanowi art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wymienione przez skarżącą sytuacje nie znajdują tam miejsca. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i nie dokonując żadnych dodatkowych ustaleń faktycznych. Jak z powyższego wynika, zawarte w skardze żądanie ponownego rozpoznania wniosku złożonego do organu administracji przekracza kompetencje Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego związanego nadanymi mu wskazaną wyżej normą prawną uprawnieniami. W ramach złożonej skargi Sąd ten może natomiast dokonać oceny zgodności z obowiązującym prawem poddanej kontroli sądowej decyzji organu. W pierwszej kolejności zatem przyszło skontrolować, czy organy zastosowały właściwe prawo materialne i dokonały jego słusznej interpretacji. Biorąc pod uwagę powołane w podstawie prawnej decyzji organu I instancji przepisy zauważa się, iż prawidłowo wskazał je organ, gdyż odnoszą się one do sytuacji wnioskodawczyni. Domagała się ona bowiem przyznania świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, które to świadczenia uregulowane zostały ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 992). W ustawie tej, co słusznie zostało zauważone przez organy rozpoznające sprawę, ustawodawca uzależnił prawo do świadczeń rodzinnych od spełnienia określonych we wskazanej ustawie warunków. Podstawowym takim warunkiem jest spełnienie kryterium dochodowego. Należy uznać za bezsporne ustalenia organu co do wysokości dochodu uzyskanego przez skarżącą w roku poprzedzającym złożenie wniosku. Spornym natomiast stało się, wobec twierdzeń zawartych w skardze, czy niektóre świadczenia pracownicze o charakterze pieniężnym, które przyznano jej jednorazowo w roku 2005, a których nie uzyskała już w 2006 r. mogły wpłynąć na przekroczenie przez skarżącą kryterium dochodowego zawartego w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odpowiedzi na to pytanie pozwala udzielić analiza poszczególnych pojęć, zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, dla sprecyzowania których, mimo, iż mają one swoje znaczenie potoczne, ustawodawca umieścił w art. 3 tego aktu słowniczek. Tak też w art. 3 pkt 1 lit. a cyt. ustawy wskazano, iż ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Jak stanowi natomiast art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Nie ma zatem dla ustawodawcy znaczenia, czy przychody, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. a są przychodami uzyskiwanymi przez wnioskodawcę permanentnie i w tożsamej wysokości w kolejnych latach. Istotą sprawy jest, by wnioskodawca uzyskał je w danym roku i pochodziły one ze źródeł podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Takiemu pojęciu odpowiada przychód uzyskany przez skarżącą w roku 2005 stanowiący podstawę dalszych obliczeń organu. W oparciu o te przychody ustalić miał bowiem organ średnie miesięczne wynagrodzenie uzyskiwane w skali roku poprzedzającego okres, za który świadczenie miałoby zostać przyznane. Wyjątki, pozwalające organowi na odstępstwo od wskazanej zasady, to sytuacje, o których mowa w art. 3 pkt 23, określone pojęciem "dochodu utraconego". Żadne z enumeratywnie tam opisanych przypadków nie odpowiada sytuacji, o której mowa w skardze. Fakt uzyskania jednorazowej nagrody jubileuszowej, czy okazjonalnej w danym roku, nie powoduje utraty tego dochodu w roku następnym, w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Także sytuację opisaną w treści § 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881), można traktować jako odstępstwo od uwzględniania całości rocznego przychodu jako podstawy do obliczenia dochodu rodziny. W przypadku tam wskazanym, gdy małżonek osoby otrzymującej lub ubiegającej się o świadczenia rodzinne zaginął i osoba składająca wniosek o świadczenia rodzinne do wniosku dołączyła zaświadczenie właściwej w sprawie jednostki Policji o przyjęciu zgłoszenia zaginięcia małżonka, ustalając dochód rodziny nie uwzględnia się dochodu uzyskiwanego przez zaginionego małżonka, co również nie może mieć zastosowania w sprawie skarżącej. W roku 2005 skarżąca, jak stanowi zaświadczenie Urzędu Skarbowego w R. uzyskała przychody podlegające opodatkowaniu w kwocie [...] zł, co pozwoliło organowi, obliczyć jej miesięczny dochód w oparciu o metodę opisaną w § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Dochód ten wyniósł bezspornie kwotę [...] zł. W art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca stwierdził jednoznacznie, iż zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł, przy uwzględnieniu określonych wyjątków wskazanych w art. 5 ust. 2 ustawy, którym skarżąca ze względu na stan zdrowia córki nie odpowiada. Zgodnie z brzmieniem § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881) wysokość kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, od dnia 1 września 2006 r. nie uległa zmianie i wynosiła 504,00 zł. Tak też, podzielając w pełni zaprezentowane w zaskarżonej decyzji stanowisko, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, iż organy administracyjne uwzględniły obowiązujące w chwili jej wydawania przepisy prawa i właściwie je zinterpretowały. Żądania skarżącej opierają się natomiast o względy pozaprawne. Trzeba przypomnieć, iż organy administracyjne obowiązane są przestrzegać zasady praworządności opisanej w art. 6 k.p.a. Nie mają kompetencji do przyznawania podmiotom uprawnień bez wskazania na konkretną normę prawną, która uprawnienia takie pozwala nadawać. W prawie administracyjnym zasady słuszności odpowiadające treści art. 5 k.c. mogą stanowić podstawę przyznania uprawnień, względnie nałożenia obowiązków, gdy ustawodawca wyraźnie w treści właściwych norm prawnych na to zezwala. Regulująca uprawnienia do świadczeń rodzinnych ustawa nie zawiera w swojej treści norm prawnych pozwalających na przyznawanie zasiłków rodzinnych i dodatków do tych zasiłków w drodze uznania administracyjnego, w oparciu o zasady współżycia społecznego. Z tych względów, uznając zarzuty skargi za niezasadne, a także ze względu na brak uchybień proceduralnych w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, orzeczono jak w sentencji na mocy art. 151 p.p.s.a.