IV SA/Gl 1450/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. Nr [...] wydaną w oparciu o art. 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U. Nr 86 poz. 732 ) zatrzymano W. W. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi zobowiązując go do niezwłocznego zwrotu dokumentu do Wydziału Transportu i Ewidencji Gospodarczej Urzędu Miasta C.. Jak wynikało z uzasadnienia wskazanej decyzji, wobec W. W. prowadzone było postępowanie w związku z bezskuteczną egzekucją świadczeń alimentacyjnych, a prowadzone postępowanie nie doprowadziło do uregulowania zadłużenia. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wystąpił więc do Prezydenta Miasta C. z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy. We wniosku tym powołano się na pismo Powiatowego Urzędu Pracy w C. z dnia [...] r., z którego wynikać miało, że W. W. nie stawił się celem odebrania skierowania do pracy. Ta informacja, zgodnie z obowiązkiem organu wynikającym z art. 4 ust. 3 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, stała się przyczyną złożenia wniosku do Prokuratury o popełnienie przez dłużnika alimentacyjnego przestępstwa z art. 209 § 1 k.k., co w konsekwencji, jak stanowi art. 5 ustawy o postępowaniu dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej spowodowało konieczność orzeczenia o zatrzymaniu stronie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. W. W. odwołał się od wskazanej decyzji kwestionując dokonane w niej ustalenia faktyczne. Wskutek wniesionego odwołania, po ponownym rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Ustalając ponownie stan faktyczny organ stwierdził, iż zobowiązany na mocy prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w C. do alimentacji małoletniej córki W. W. nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego z powodu braku stałej pracy, a postępowanie egzekucyjne stało się bezskuteczne, co potwierdził przeprowadzony w ramach postępowania administracyjnego wywiad środowiskowy z dłużnikiem alimentacyjnym. Z tych przyczyn skierowano w dniu [...] r. do Powiatowego Urzędu Pracy w C. wniosek o aktywizację zawodową dłużnika alimentacyjnego, który mimo wezwania do niezwłocznego stawiennictwa celem skierowania go do pracy, nie zgłosił się w Urzędzie Pracy ani też nie usprawiedliwił swojej nieobecności. To zdarzenie stało się przyczyną wszczęcia postępowania w trybie art. 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zdaniem organu odwoławczego zostały spełnione bezspornie ustawowe przesłanki zezwalające na skierowanie wniosku o zatrzymanie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, gdyż wystąpiła sytuacja opisana w treści art. 4 ust. 3 omawianej ustawy. W przepisie tym ustawodawca określił bowiem, iż w przypadku odmowy podjęcia pracy zawodowej lub pracy zorganizowanej na zasadach robót publicznych albo uchylania się od tych prac, organ właściwy dłużnika informuje podmiot uprawniony do złożenia wniosku o ściganie za przestępstwo opisane w art. 209 § 1 k.k., a w następstwie wydaje decyzję administracyjną w oparciu o art. 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Nie godząc się ze stanowiskiem organu odwoławczego W. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, w której domagał się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Oświadczył, iż w dniu [...] r., wbrew twierdzeniom organu, zgodnie z treścią otrzymanego wezwania zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy w C.. Nie odnotowano jego wizyty na skutek niedopatrzenia, a nie przyjęcie skierowania do pracy wynikało z przyczyn obiektywnych, niezależnych od skarżącego, bowiem nie posiadał uprawnień do wykonywania proponowanej pracy. Jak twierdził, decyzja o pozbawieniu go statusu bezrobotnego z przyczyn niestawiennictwa została cofnięta, po wyjaśnieniu przez niego nieporozumienia i przywrócono mu status bezrobotnego już w [...] r., a więc przed terminem wydania zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił organowi niewyjaśnienie pełnego stanu faktycznego i nieskorzystanie z możliwości, jaką daje organowi art. 136 k.p.a. W wyniku przesłuchania skarżącego w trybie wskazanego przepisu organ uzyskałby bowiem informacje, które skutkowałyby wydaniem prawidłowej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wnosząc o jej oddalenie zauważyło, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ oparł się na kompletnych aktach sprawy nadesłanych przez I instancję, a skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swych tez. Wojewódzki Sąd Administracyjny przed przeprowadzeniem rozprawy wezwał organ odwoławczy do uzupełnienia akt sprawy poprzez nadesłanie dokumentacji, o której mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a w szczególności do nadesłania dokumentu potwierdzającego odmowę przyjęcia skierowania do pracy i utratę z tych przyczyn statusu bezrobotnego ewentualnie decyzji przywracającej ten status skarżącemu, o czym mowa była w skardze. Na rozprawie skarżący potwierdził, iż posiada nadal status osoby bezrobotnej, na dowód czego złożył kserokopię pisma Powiatowego Urzędu Pracy informującego o przyznaniu mu środków z funduszy pracy na podjęcie działalności gospodarczej. W terminie publikacyjnym organ nie nadesłał dokumentów świadczących o pozbawieniu skarżącego statusu bezrobotnego w [...] r., wydaniu mu skierowania do pracy, które nie zostało przez niego przyjęte. Z nadesłanej Sądowi dokumentacji wynikało, iż decyzja o pozbawieniu skarżącego statusu bezrobotnego wydana została w [...] r. lecz oparta o błędne przesłanki i zmieniona poprzez przywrócenie skarżącemu tego statusu. Nadto Powiatowy Urząd Pracy w C. oświadczył, iż skarżący posiada w dalszym ciągu status bezrobotnego i nie było mu wydawane skierowanie do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne wykonują wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Zadaniem sądu administracyjnego jest przeto kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 P.p.s.a.), biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i nie dokonując żadnych dodatkowych ustaleń faktycznych. Dla spełnienia tego celu obowiązkiem organu jest przedstawić Sądowi wraz ze skargą pełną dokumentację, jaka była brana pod uwagę w postępowaniu administracyjnym i miała wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Sądy administracyjne nie zostały bowiem wyposażone przez ustawodawcę w kompetencje do prowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a stan ten musi jednoznacznie wynikać z akt sprawy. Odnosząc się do przepisów prawa materialnego, jakie stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji zauważa się, iż przesłanki zezwalające na zastosowanie restrykcyjnej sankcji w postaci pozbawienia uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych określone zostały w sposób precyzyjny i nie budzący wątpliwości. Dokonując, poza werbalną, wykładni celowościowej zapisów zawartych w art. 4 i 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U. Nr 86 poz. 732 ) wydaje się oczywiste, iż sankcja taka może zostać uruchomiona w postępowaniu administracyjnym wyłącznie wtedy, gdy po stronie dłużnika alimentacyjnego udowodniona została uporczywość w niewywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego. O uporczywości w uchylaniu się od obowiązku alimentacyjnego stanowić miałoby, w rozumieniu przepisu art. 4 ust. 3 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej uniemożliwienie przez dłużnika alimentacyjnego przeprowadzenia wywiadu, o którym mowa w art. 4 ust. 1 lub odmowa podjęcia prac, o których mowa w ust. 2 tegoż przepisu lub uchylania się od nich, a zatem odmowa poddania się aktywizacji zawodowej lub odmowa podjęcia prac organizowanych na zasadach robót publicznych, określonych w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Jak z powyższego wynika, uporczywym uchylaniem się od płacenia alimentów można określić tylko taką sytuację, gdy zobowiązany, mając ku temu realne i faktyczne możliwości alimentów nie płaci i czyni to celowo. Dla zastosowania zatem w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu sankcji w postaci pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi konieczne jest wykazanie, poprzez udowodnienie wystąpienia przesłanek opisanych w art. 4 ust. 3 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, iż dłużnik alimentacyjny mając realne i faktyczne możliwości wywiązywania się ze swego obowiązku, nie czyni tego z przyczyn przez siebie zawinionych. Jest oczywiste, iż udowodnienie tych okoliczności obciąża organ administracyjny. Z przedstawionej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu dokumentacji spraw nie wynika, by skarżący mógł być bezspornie uznany za osobę uchylającą się w złej wierze i to w sposób uporczywy od płacenia alimentów na rzecz swojej córki. Opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zdarzenia nie zostały w sposób przekonywujący udokumentowane, a w przypadku ich zakwestionowania przez stronę skarżącą, zachodziła konieczność sprawdzenia faktów, których istnienie podważał W. W.. Co więcej w chwili wydawania decyzji przez organ odwoławczy jest on zobowiązany ocenić stan faktyczny z chwili orzekania, biorąc pod uwagę wszelkie zmiany, jakie nastąpiły od momentu wydania decyzji przed organem I instancji, a zatem w przypadku powoływania się przez skarżącego na okoliczności, jakie wystąpić miały w okresie pomiędzy wydaniem decyzji I instancji, a rozpoznaniem jego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało obowiązek odnieść się do tych twierdzeń i sprawdzić ich zasadność. Pomijając powyższe, przedstawione Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu akta sprawy nie zawierały dokumentacji, na którą powoływał się organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a której treść kwestionował skarżący, co w żadnej mierze nie pozwalało na ocenę słuszności stanowisk strony i organu prezentowanych w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał przeto za konieczne uzupełnienie przez organ przedstawionych Sądowi dokumentów. Jak wynikało z dokumentów, o których uzupełnienie wystąpił Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie zaistniały wszystkie okoliczności, które przywołano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zauważa się, iż tylko w przypadku odmowy ze strony dłużnika alimentacyjnego poddania się aktywizacji zawodowej lub odmowy podjęcia prac organizowanych na zasadach robót publicznych, określonych w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy byłaby możliwość rozstrzygnięcia o pozbawieniu go uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w oparciu o art. 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej i nie jest dopuszczalna, w przypadku stosowania sankcji wymienionej w tej normie prawnej, wykładnia rozszerzająca. Żadne inne, niż wymienione w tym przepisie okoliczności nie zezwalają, zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 3 wskazanej ustawy na uznanie w postępowaniu administracyjnym, toczącym się wobec dłużników alimentacyjnych, na pozbawienie ich uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Wobec braku wykazania przez organ, by skarżący mógłby zostać zaklasyfikowany do uporczywie uchylających się od płacenia alimentów dłużników, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za zbędne w sprawie dalsze rozważania, co do słuszności rozwiązania ustawodawcy zastosowanego wobec osób uchylających się od płacenia alimentów, co mogłoby prowadzić wyłącznie do zakwestionowania zgodności wskazanej normy prawnej z uregulowaniem zawartym w Konstytucji RP. Biorąc przeto pod uwagę obowiązki organu administracyjnego wynikające z treści art. 7 i art. 77 k.p.a., którym uchybił w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji będącej przedmiotem kontroli w ramach złożonej przez W. W. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za konieczne na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do jej ponownego rozpoznania w celu wykazania istnienia przesłanek wskazujących na uporczywość w uchylaniu się od obowiązku alimentacyjnego skarżącego w rozumieniu art. 4 ust. 3 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.