IV SA/Gl 147/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. 5 W wyniku rejestracji M. Z. w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. w dniu [...] r., Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. uznał ją za osobę bezrobotną i odmówił przyznania prawa do zasiłku. Następnie decyzją z dnia [...] r. organ ten, na podstawie art.13 ust.3 pkt 5 i art.6 pkt 6 lit.a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz.514), orzekł o utracie przez nią statusu bezrobotnego z dniem [...] r.. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, iż M. Z. nie stawiła się w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy, ani nie powiadomiła tegoż urzędu w terminie 5 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. W odwołaniu domagała się ona uchylenia tej decyzji naprowadzając na chorobę dzieci jako przyczynę niestawiennictwa w dniu [...] r.. Uniemożliwiła jej ona udanie się do urzędu pracy, gdyż nie mogła małoletnich dzieci pozostawić bez opieki. Na dowód czego dołączyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r. potwierdzające chorobę trojga dzieci od [...] do [...] r.. Podała nadto, iż zgłosiła się do urzędu w dniu [...] r., który był poniedziałkiem, a zatem ostatnim dniem, w jakim mogła niestawiennictwo usprawiedliwić. Jednakże pracownik urzędu pracy odmówił usprawiedliwienia, twierdząc, że decyzja została wydana i można tylko się od niej odwołać. Zaskarżoną decyzją, na zasadzie art.13 ust.3 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art.138§1 pkt 1 k.p.a., utrzymano powyższą decyzję w mocy. W jej uzasadnieniu Wojewoda [...] przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy, z którego wynika, iż odwołująca się – będąc prawidłowo pouczoną o obowiązkach bezrobotnego, do których należy stawiennictwo w urzędzie pracy i zasadach usprawiedliwiania niestawiennictwa – w wyznaczonym dniu ([...] r.) nie stawiła się, ani nieobecności we właściwy sposób nie usprawiedliwiła. W ocenie organu odwoławczego winna to uczynić do dnia [...] , a nie dopiero w odwołaniu z dnia [...] r.. Nadto Wojewoda [...] zaprezentował pogląd, wedle którego czasowa niezdolność do pracy bezrobotnego lub członka jego rodziny winna być wykazana właściwym drukiem (ZUS ZLA). Dlatego odwołania nie uwzględnił. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca domagała się uchylenia tej decyzji, akcentując okoliczności poprzednio podniesione, w szczególności fakt zgłoszenia się do urzędu przed upływem 5 dni od wyznaczonego dnia stawiennictwa, tj. w dniu [...] r.. Usprawiedliwiła swą nieobecność chorobą dzieci potwierdzoną zaświadczeniem lekarskim. Z tych przyczyn zanegowała zasadność stanowiska zajętego przez organy obu instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga musiała odnieść skutek. Jednakowoż przed wywodami merytorycznymi konieczne jest wyjaśnienie, że stosownie do treści art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy te powołane są do kontroli zgodności z prawem poddanych ich kognicji aktów administracyjnych. Zatem w toku postępowania badają czy owe akty nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (p. art.145 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Kontrolują również, czy owe akty nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą ich nieważność (p. art.145 §1 pkt 2 tej ustawy). Przy czym, w myśl art.134 §1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji w tych ramach niepodobna było przejść do porządku nad istotnymi zastrzeżeniami odnoszącymi się do kwestii należytego wyjaśnienia sprawy w kierunkach wskazanych przez skarżącą oraz w zakresie przesłanek materialnoprawnych kwestionowanego rozstrzygnięcia, jak też co do poprawności poglądu prawnego wyrażonego przez organ odwoławczy. A jeżeli miały one wpływ na wynik sprawy, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu. Skarżąca legitymuje się ostateczną decyzją przyznającą jej status osoby bezrobotnej. Jak trafnie zauważono w toku postępowania administracyjnego jednym z obowiązków bezrobotnego, o których istotnie skarżąca została pouczona, jest obowiązek stawiennictwa w urzędzie pracy. Nie jest podważany fakt, iż ostatnim takim dniem był dzień [...]r.. Nie budzi też wątpliwości fakt, iż skarżąca w tym dniu we właściwym urzędzie pracy nie stawiła się. Jak słusznie stwierdzono niestawiennictwo może zostać uznane za usprawiedliwione, nie wywołując wówczas negatywnych skutków, jeżeli bezrobotny w ciągu 5 dni od wyznaczonego dnia powiadomi urząd o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. Trafnie organ odwoławczy wskazał, iż ostatnim dniem tego terminu był dzień [...] r., gdyż piąty dzień liczony od dnia [...] wypadł w niedzielę. Gdyby zatem skarżąca w tym dniu stawiła się w urzędzie pracy i przedstawiła usprawiedliwienie uznane za uzasadnione, pogląd o istnieniu podstaw do pozbawienia jej statusu bezrobotnego byłby chybiony. W tym kontekście – w ocenie Sądu – sprawa nie dojrzała do rozstrzygnięcia, albowiem organy nie wyjaśniły tej okoliczności w dostateczny sposób, nadto wskazały na pogląd, który nie znajduje aprobaty Sądu. Skarżąca wywodziła, iż zgłosiła się w dniu [...], lecz nie przyjęto jej wyjaśnień, powołując się na wydaną decyzję. W aktach administracyjnych brak jest dowodu na fakt zgłoszenia się skarżącej w tym dniu do urzędu, zaś decyzja organu pierwszej instancji nosi datę późniejszą, bo [...]. Jednakowoż, wynikającym z brzmienia art.7 k.p.a., obowiązkiem organu jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, zaś z mocy art.75§1 k.p.a. przeprowadzenie wszelkich dowodów, jakie mogą przyczynić się do rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli zatem skarżąca prezentuje jakiekolwiek twierdzenia, to organ nie może odmówić mu wiary bez jego weryfikacji dokonanej za pomocą innych środków dowodowych i ich oceny, jak postąpiono w niniejszej sprawie. Dlatego jego rzeczą było pouczenie skarżącej w trybie art.9 k.p.a. o możliwości zgłoszenia ewentualnych dowodów, a co najmniej jej przesłuchanie i skonfrontowanie z pracownikiem, jakiego powinna wskazać, jako osobę, która przyjęła ją w dniu [...] r. w urzędzie pracy. Możliwe do przeprowadzenia są też inne dowody, np. z przesłuchania członków rodziny skarżącej, pracowników przychodni zdrowia itp. Uprawdopodobnienia stawiennictwa w tym dniu można dopatrzeć się w fakcie, iż w tej dacie dzieci skarżącej były już zdrowe i najpewniej udały się do szkoły i przedszkola, co pozwoliło skarżącej na zgłoszenie się w urzędzie pracy. W tym miejscu godzi się zwrócić uwagę, iż zaświadczenie lekarskie wydano w dniu [...], a więc w piątek, kiedy to prawdopodobnie skarżąca udała się na badanie kontrolne pozwalające na stwierdzenie wyleczenia dzieci. Konkluzja sformułowana przez Wojewodę [...] jakoby skarżąca usprawiedliwiła niestawiennictwo dopiero w dniu [...] r. jest zatem przedwczesna. Dokonana na dokumencie adnotacja o dacie jego wpływu ("prezentata") stanowi tylko potwierdzenie dołączenia zaświadczenia lekarskiego do odwołania, natomiast nie przekonuje, że zaświadczenie to po raz pierwszy zostało w sprawie przedstawione w tym dniu. Gdyby zatem okazało się, że skarżąca istotnie usprawiedliwiła niestawiennictwo w terminie, wówczas rzeczą organów było rozważenie czy podawana przez nią przyczyna stanowi przyczynę uzasadnioną w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu. W tej kwestii wypadnie wywieść, że w sytuacji, w której lekarz dzieci stwierdził konieczność opieki nad nimi matki-skarżącej, choroba dzieci byłaby dostatecznym usprawiedliwieniem nieobecności w wyznaczonym terminie skarżącej w urzędzie pracy. Ewentualnemu wyjaśnieniu mogłoby podlegać zagadnienie możliwości chwilowej opieki nad dziećmi przez inną osobę w celu stawiennictwa skarżącej w urzędzie pracy, jak zresztą też w celu zadośćuczynienia obowiązkowi usprawiedliwienia niestawiennictwa, czy uczynienia tego w inny sposób (telefonicznie). Wszak te ostatnie możliwości nie mogłyby prowadzić do negatywnej oceny ewentualnego usprawiedliwienia w ostatnim dniu terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie podziela natomiast trafności poglądu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jakoby jedynym poprawnym dokumentem usprawiedliwiającym niestawiennictwo z powodu choroby było zaświadczenie lekarskie wydane na druku ZUS ZLA. Oto bowiem tego rodzaju dokument jest wymagany w sprawach dotyczących świadczeń pieniężnych, z reguły z tytułu ubezpieczenia społecznego. Tymczasem niniejsza do tej kategorii nie należy. Przepisy dotyczące bezrobotnych takiego wymogu nie stawiają, toteż niepodobna go konstruować organom orzekającym w tych sprawach, gdyż takie działanie nosi znamiona bezpodstawnego i bezprawnego działania, niepodlegającego ochronie i aprobacie. Takie stanowisko zajmował tutejszy Sąd wielokrotnie, jeszcze jako Ośrodek Zamiejscowy Naczelnego Sądu Administracyjnego i nadal je podtrzymuje. Nie bez znaczenia jest też fakt, iż zwolnienie lekarskie nie jest udzielane dzieciom, zaś skarżąca nie korzystała ze świadczeń służących osobom opiekującym się chorym członkiem rodziny. Tego rodzaju dokument miał jedynie potwierdzić jej uzasadnione niestawiennictwo w urzędzie, toteż wymaganie, aby nastąpiło to na wspomnianym druku jest zbyt daleko idące. Z tych przyczyn zaskarżona decyzja nie mogła się ostać. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ uzupełni materiał sprawy o dowody wskazane przez skarżącą, którą we właściwym trybie pouczy o tej kwestii, jak też dowody, które uzna za stosowne dla wyjaśnienia sprawy w naprowadzonych kierunkach. Następnie oceni ich wiarygodność i ustali stan faktyczny sprawy w zakresie istotnym dla jej rozstrzygnięcia. Po czym na tej podstawie rozważy czy skarżąca usprawiedliwiła niestawiennictwo we właściwy sposób i w przepisanym terminie, uwzględniając powyższe wywody i wskazania, w wyniku czego wyda stosownej treści decyzję. Mając na uwadze przytoczone okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art.145§1 pkt 1 lit. c i art.152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku. ----------------------- 4