IV SA/Gl 1474/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2012 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta B., po rozpatrzeniu wniosku E.P., decyzją Nr [...] przyznał wymienionej zasiłek celowy na zakup leków w wysokości 80,00 zł.. W uzasadnieniu stwierdzono, iż dochód w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego, a nadto występują okoliczności uzasadniające udzielenie pomocy. Jednocześnie wskazano, iż wysokość pomocy dostosowano do obecnych możliwości finansowych Ośrodka. Od powyższej decyzji odwołała się E.P., wyrażając niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu I instancji. Stwierdziła, iż przyznana pomoc finansowa jest niewystarczająca albowiem koszt leków wyniósł 132,29 zł.. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ omówił dotychczasowy tok postępowania w sprawie oraz zasady przyznawania pomocy społecznej. Wskazano, iż strona prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, a dochód strony odwołującej się w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w maju 2011 r. wyniósł 291,00 zł. Jednocześnie stwierdzono że strona jest osobą bezrobotną, a dochody strony nie przekraczają kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, a nadto występują przesłanki o których mowa w art. 7 pkt 2-15 ustawy. W tej sytuacji należy stwierdzić, że strona spełnia przesłanki formalne pozwalające na skorzystanie ze świadczeń z pomocy społecznej. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego - organ I instancji prawidłowo ocenił sytuację strony i biorąc pod uwagę dyspozycję art. 39 cyt. ustawy przyznał pomoc, uznając niepełnosprawność strony jako przesłankę przesądzającą o przyznaniu zasiłku celowego. Wskazano, iż rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 39 ustawy. Przepis ten bowiem upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza - jak wynika z art. 7 k.p.a.- załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Podkreślono, iż jak wynika z treści wywiadu środowiskowego organ I instancji dokonał weryfikacji zgłoszonej potrzeby i uznał, że zakup leków jest potrzeba niezbędną i z tego też powodu przyznał zasiłek celowy w wysokości 80,00 zł.. Wskazano, że wysokość pomocy jest zawsze uzależniona od środków finansowych będących w gestii ośrodków pomocy społecznej i należy mieć świadomość iż środki otrzymane z tego tytułu mogą być niewystarczające do pokrycia wszystkich zgłoszonych potrzeb. Wyznacznikiem ustalania wysokości zasiłku są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Zaakcentowano, że z pisma MOPR w B. z dnia [...] r. wynika, iż w roku 2011 ośrodek na realizację zadań określonych w art. 39 ustawy dysponował ograniczonymi możliwościami finansowymi. W piśmie tym stwierdzono, iż tegoroczny budżet w stosunku do liczby rodzin potrzebujących pomocy pozwala na wypłatę 1 zasiłku celowego rocznie w wysokości 123,07 zł.. Jednocześnie wskazano że od miesiąca lipca 2011 r. rodzina strony została objęta pomocą w formie zasiłku okresowego w wysokości 205,50 zł. i świadczenia na zakup żywności w wysokości 80,00 zł.. W opinii SKO w K. trafnie przyznano stronie pomoc finansową, gdyż istotnie strona tej pomocy potrzebuje do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Zdaniem organu odwoławczego wysokość przyznanej pomocy -niezależnie od oczekiwań strony odwołującej się - musi być dostosowana do możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej. Zgodnie z art. 3 ust.4 omawianej ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych w sytuacji kiedy środki przekazywane z budżetu nie wystarczają dla wszystkich potrzebujących, rzeczą właściwych organów jest wyważenie przyznawanej pomocy, a więc uwzględnianie sytuacji subiektywnej uprawnionych i sytuacji obiektywnej. Brak zaś wystarczających środków finansowych na udzielenie pomocy może być, traktowany jako kategoria interesu społecznego i może stanowić samodzielną przesłankę decyzji negatywnej, nieprzyznającej określonego uprawnienia stronie lub ograniczającej to uprawnienie. Nadto Kolegium zwróciło uwagę na treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, narusza przepis art. 107 § 3 k.p.a. który wskazuje, iż prawidłowe uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Zdaniem Kolegium uzasadnienie nie zawiera w szczególności wyjaśnienia z jakich powodów strona otrzymała pomoc w takiej a nie innej wysokości. Kwestie te organ I instancji wyjaśnił dopiero w piśmie z dnia 18 lipca 2011 r. przesłanego do Kolegium. Kolegium po zapoznaniu się z treścią pisma podzieliło argumentację organu I instancji wskazaną w złożonych wyjaśnieniach i pomimo wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji postanowiło utrzymać ją w mocy. Zdaniem Kolegium ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie art. 107 § 3 k.p.a doprowadziłoby ponownie do wydania identycznego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oznacza w szczególności utrzymanie w mocy jej podstawowego, koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie. W rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje bowiem wyrażona wola organu administracji załatwiającego sprawę w tej formie, a rozstrzygnięcie w ocenie Kolegium jest prawidłowe i nie narusza obowiązujących przepisów prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca E.P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie dodatkowej kwoty w wysokości 52,29 zł tytułem refundacji pełnych kosztów zakupionych leków. Zwróciła uwagę na fakt, iż jest osobą bezrobotną wymagającą wsparcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło oddalenie skargi, powtarzając argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga E.P. nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że decyzja zapadła na skutek przeprowadzenia potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów, właściwej ich oceny, poprawnych rozważań faktycznych, które znalazły dostateczny wyraz w jej motywach. W dalszej kolejności wskazać należy, że świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.). Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i 3 wyżej wskazanej ustawy jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 powołanej ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby. Bez wątpienia te warunki przyznania stronie skarżącej pomocy zostały w sprawie spełnione. Jednakże, choć strona skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji osobistej i materialnej nie można z góry niejako przyjmować, że wszelkie możliwe świadczenia udzielane przez organy pomocy społecznej są jej należne w żądanej wysokości. Z akt sprawy wynika, że strona prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, a dochód strony skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w maju 2011 r. wyniósł 291,00 zł. Strona jest osobą bezrobotną, a dochody strony nie przekraczają kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, a nadto występują przesłanki o których mowa w art. 7 pkt 2-15 ustawy, a co za tym idzie strona spełnia przesłanki formalne pozwalające na skorzystanie ze świadczeń z pomocy społecznej. Stosownie do art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 § 2 w/w ustawy). W niniejszej sprawie przyznano stronie skarżącej zasiłek celowy w łącznej wysokości 80,00 zł. na dofinansowanie opłat za lekarstwa. Przyznając stronie skarżącej świadczenie w w/wym. wysokości organy procedujące w sprawie uzasadniły jego wysokość dołączonymi do akt fakturami oraz możliwościami finansowymi ośrodka pomocowego. Jak natomiast wynika z powołanych wyżej przepisów, przyznanie świadczenia z zakresu pomocy społecznej ma charakter uznaniowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ administracji podejmując decyzje w ramach uznania administracyjnego winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. Również przyznanie stronie świadczenia w określonej wysokości obliguje organ pomocy społecznej do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie w toku postępowania administracyjnego organy ustaliły, że wymienione już wyżej okoliczności optują za przyznaniem stronie zasiłku celowego. Jednocześnie strona skarżąca otrzymuje inną pomoc w formie zasiłków na niezbędne wydatki czy dofinansowania do bieżących potrzeb. W ocenie Sądu wsparcie finansowe udzielane stronie skarżącej jest odpowiednie do jej sytuacji i zasadniczo zabezpiecza niezbędne potrzeby bytowe oraz z drugiej strony uwzględnia możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej, który posiada bardzo ograniczone środki finansowe, albowiem w roku 2011 ośrodek ten na realizację zadań określonych w art. 39 ustawy dysponował ograniczonymi możliwościami finansowymi, gdyż ówczesny budżet w stosunku do liczby rodzin potrzebujących pomocy pozwalał mu na wypłatę 1 zasiłku celowego rocznie w wysokości 123,07 zł. Przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 3 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Strona skarżąca, jak już wyżej zaznaczono otrzymała i otrzymuje od organów pomocy społecznej pomoc finansową, która pozwala jej na egzystencję w warunkach odpowiadających godności człowieka. W rozpatrywanej sprawie pomimo ograniczonych środków finansowych organ I instancji przyznał stronie skarżącej wnioskowane świadczenie, zaś Sąd w całości podziela pogląd , że wysokość zasiłku celowego jest adekwatna do możliwości finansowych OPS. Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcia naruszały przepisy ustawy o pomocy społecznej. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium w sposób dostateczny wykazało, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja przyznania zasiłku nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Stwierdzić także należy, że organy administracji działające na podstawie przepisów prawa materialnego (art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, są obowiązane zgodnie z zasadą art. 7 k.p.a., załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Nie jest więc tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy społecznej tę pomoc musi uzyskać w żądanej wysokości i na każdy cel, gdyż organy administracji muszą gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby osób samotnych oraz rodzin wielodzietnych żyjących w ubóstwie. Reasumując w rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez stronę skarżącą dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności, które przesądziły, że wnioskowana przez stronę skarżącą pomoc została jej przyznana. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a.