IV SA/Gl 149/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Szczepan Prax po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.P. na Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w przedmiocie usług opiekuńczych w kwestii sprzeciwu skarżącego z dnia 16 czerwca 2017 r. na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 30 maja 2017 r., na mocy którego oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 30 maja 2017 r. Pismem z dnia 10 lutego 2016 r. A.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w przedmiocie usług opiekuńczych. Postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność powyższej skargi. Następnie postanowieniem z dnia 17 maja 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 21 marca 2016 r. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę A.P., uznając ją za niedopuszczalną. Pismem z dnia 18 sierpnia 2016 r. skarżący wniósł o przyznanie pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyżej wymienionego orzeczenia. Zarządzeniem z dnia 5 stycznia 2017 r. starszy referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, ze względu na nie nadesłanie urzędowego formularza PPF. Na skutek rozpoznania sprzeciwu postanowieniem z dnia 20 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 5 stycznia 2017 r. uznając, iż skarżący nadesłał w terminie wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, który błędnie został dołączony do innej sprawy. Postanowieniem z dnia 30 maja 2017 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu podkreślił, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, schorowaną i wymagającą opieki innych osób, a zatem znajduje się w niewątpliwie trudnym położeniu życiowym jednakże pomimo tego okoliczności sprawy nie pozwalają na przyznanie mu prawa pomocy albowiem nie wyjaśnił on kwestii związanych z posiadaniem bardzo znacznej kwoty ponad 94.000 zł, którą uzyskał tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania, a następnie przechowywał na lokatach bankowych. Następnie wyjaśnił, że fakt pozyskania wyżej wymienionych środków został ustalony w zakresie sprawy o sygn. akt IV SO/Gl 12/16 (pisma adwokata M.S.) oraz dodał, iż wezwaniem z dnia 22 marca 2017 r. zobowiązano skarżącego do nadesłania wyciągów bankowych lub zaświadczeń potwierdzających stan środków na wszystkich należących do niego rachunkach bankowych, lokatach i kontach albo dokumentów potwierdzających fakt ich likwidacji. Jednakże skarżący w wyznaczonym terminie nie nadesłał żadnych dokumentów a zamiast tego stwierdził jedynie, że wezwanie było nieprecyzyjne, a on nie wie, o jakie "dokumenty bankowe chodzi" ani "z jakich banków i z jakich okresów" oraz oświadczył ponownie, iż nie posiada żadnych oszczędności, natomiast o kwocie 94.000 zł "w całym swoim życiu nie słyszał". Poza tym referendarz wskazał, że chociaż skarżący pozyskał kwotę 94.000 zł w 2001 r., to jednak z treści pisma adwokata M.S. wynikało, iż był w ich posiadaniu jeszcze w 2016 r. Jednocześnie podniósł, że adwokat M.S. w wyżej wymienionym piśmie zaproponowała, w zakresie podziału majątku "przejęcie przez skarżącego na wyłączną własność nieruchomości (...) ze spłatą na rzecz wnioskodawczyni, w kwocie 120.000 zł", co w ocenie referendarza może wskazywać na istnienie po jego stronie dużych możliwości płatniczych. Wobec tego zdaniem referendarza nie można ocenić w sposób pełny i miarodajny stanu posiadania skarżącego, który twierdzi, że aktualnie oszczędności nie posiada ale nie dokumentuje tego w żaden sposób. Pismem z dnia 16 czerwca 2017 r. A.P. wniósł sprzeciw na postanowienie starszego referendarz sądowego z dnia 30 maja 2017 r., wyjaśniając, że spłatę kwoty 120.000 zł na rzecz jego byłej żony uregulowała U.T., która po jego śmierci przejmie we władanie całość nieruchomości w G., w której skarżący aktualnie mieszka. Do sprzeciwu dołączył potwierdzenie przelewu powyższej kwoty z rachunku U.T. na rzecz M.P., tytułem "zg z ugodą sądową Ns [...] z dnia [...] A.P.". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Ponadto wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Natomiast sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Według art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Poza tym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Powołując się na aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych należy zauważyć, że obowiązek zapewnienia skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 935/14, LEX nr 1628836). W przedmiotowej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że A.P. nie wykazał w sposób przekonujący, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd podziela w pełni ustalenia poczynione przez starszego referendarza sądowego zawarte w zaskarżonym postanowieniu z dnia 30 maja 2017 r. W szczególności należy zauważyć, na podstawie informacji zawartych w urzędowym formularzu PPF, że skarżący osiąga stały dochód z tytułu emerytury (w skali roku 17.649 zł), ponosi koszty utrzymania, w szczególności z tytułu opłat za: energię elektryczną (63 zł), wodę i kanalizację (po 40 zł), opał (400 - 600 zł), leki (miesięcznie 200-300 zł), butlę gazową (49 zł), podatek za 3 m-ce (100 zł), wywóz śmieci (32 zł) a ponadto uiszcza wydatki związane z rehabilitacją (2.621 zł - kwota poniesiona w 2015 r.). Jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, niezdolną do samodzielnej egzystencji i potrzebuje pomocy innych osób w codziennym życiu. Jednocześnie zgodnie z jego twierdzeniami prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, zajmuje pokój 18 m2, nie posiada nieruchomości (ani domu ani mieszkania), żadnych oszczędności ani zasobów pieniężnych, czy też przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Natomiast zgodnie z treścią sprzeciwu skarżący włada nieruchomością, znajdującą się w G., którą jak sam przyznaje zamieszkuje i którą po jego śmierci przejmie U.T. – osoba, która w jego imieniu spłaciła, w związku z ugodą sądową z dnia [...]r. jego żonę – M.P. Poza tym Sądowi jest wiadome z urzędu – na podstawie pisma adwokata M.S. z dnia 16 maja 2016 r. skierowanego do Sądu Rejonowego w B., znajdującego w aktach sprawy o sygn. akt IV SO/Gl 12/16, że adwokat działająca w imieniu A.P. zaproponowała aby skarżący przejął na własność nieruchomość położoną w G. ze spłatą na rzecz M.P. w kwocie 120.000 zł. Jednocześnie pełnomocnik oświadczyła, iż A.P. uzyskał tytułem zadośćuczynienia kwotę ponad 94.000 zł, którą umieścił na lokatach oraz dodała, że środki zgromadzone na rachunku bankowym i lokatach stanowią majątek osobisty skarżącego. Tym samym zdaniem Sądu istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu majątkowego skarżącego, w szczególności czy jest on właścicielem nieruchomości oraz czy posiada rachunki bankowe i lokaty. Sąd zwraca przede wszystkim uwagę na występujące rozbieżności pomiędzy oświadczeniami skarżącego zawartymi w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy a treścią sprzeciwu oraz pismem adwokata M.S. W związku z powyższym w ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wobec powyższego, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.