IV SA/Gl 151/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys, Sędziowie Sędzia Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), WSA (del.) Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska, po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. J. na decyzję Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoriacie Służby Więziennej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy służby więziennej - [...] uchyla zaskarżone orzeczenie i określa, iż nie może być ono wykonane. Orzeczeniem z dnia [...] r. L.dz. [...] Dyrektor [...] w W., działając na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. z 2002 r. Nr 207 poz. 1761 ze zm.) oraz § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej ( Dz. U. Nr 135 poz. 634 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego wszczętego wobec [...] Zakładu Karnego w W. R. J., uznał wymienionego za [...] wykonywania czynności służbowych [...]. Funkcjonariusz ten bowiem według Dyrektora Zakładu Karnego, [...] Zarządzenia Nr Z-1 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 8 stycznia 2004 r. w sprawie ustalenia metod i form wykonywania zadań ochronnych przez funkcjonariuszy Służby Więziennej. Nadto, [...], czym naruszył [...] przywołanego Zarządzenia Nr Z-1. Za wskazane wykroczenie dyscyplinarne stanowiące naruszenie art. [...] ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. z 2002 r. Nr 207 poz. 1761 ze zm.) wymierzona została funkcjonariuszowi kara dyscyplinarna w postaci [...]. Jak wynikało z uzasadnienia przytoczonego orzeczenia, w dniu [...] r. około godziny [...] kontrolujący jednostkę [...] G. L. i dowódca zmiany [...] J. C. [...], na którym pełnił służbę R.J. [...]. Pełniący służbę zareagować miał dopiero w momencie, gdy kontrolujące go osoby zbliżyły się do posterunku na odległość [...]. Uzasadniając rodzaj wymierzonej kary dyscyplinarnej, organ wskazał, iż wzięto pod uwagę stopień winy a przede wszystkim nieskuteczność wcześniej zastosowanych środków dyscyplinujących, aktualną pozytywną opinię służbową oraz przyznanie się do winy. Jednocześnie jednak organ podniósł, iż nie wystąpiły w sprawie okoliczności usprawiedliwiające postępowanie obwinionego. R. J. złożył na orzeczenie o wymierzeniu mu kary dyscyplinarnej zażalenie do Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w K. W zażaleniu tym wniósł o uniewinnienie go od postawionych zarzutów zaprzeczając, by [...] a także stwierdzając, iż istnieje szereg rozbieżności pomiędzy dokonanymi w toku postępowania ustaleniami. Po rozpoznaniu złożonego zażalenia, Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w K. działając na podstawie art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) oraz na podstawie § 52 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej ( Dz. U. Nr 135 poz. 634 ze zm.) orzeczeniem z dnia[...] r. uchylił zaskarżone orzeczenie Dyrektora Zakładu Karnego w W. z dnia [...] r. i skierował sprawę do jej ponownego rozpoznania. Przyczynę uchylenia rozstrzygnięcia stanowiły spostrzeżone przez organ II instancji nieprawidłowości postępowania, takie jak brak pieczęci nagłówkowej i pieczęci okrągłej na orzeczeniu, oparcie się o informacje i materiały, których nie ma w aktach ( dotyczy to informacji o nieskuteczności wcześniej zastosowanych środków dyscyplinujących ), przeprowadzenie dowodu z nieuwierzytelnionych kopii dokumentów, brak uprzedzenia świadków o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, brak dowodu na pouczenie obwinionego o przysługujących mu w toku postępowania uprawnieniach, a przede wszystkim nie zbadanie kwestii stanu zdrowia obwinionego ani też sprawności posiadanego przez obwinionego w czasie pełnienia służby radiotelefonu. Okoliczności te bowiem, jak zauważył organ, były podnoszone przez obwinionego jako przyczyna [...]. Obwiniony twierdził w swoich wyjaśnieniach i złożonym oświadczeniu, iż [...], a radiotelefon nie zadziałał. Brak zbadania tych okoliczności, świadczył zdaniem Sądu Dyscyplinarnego o jednostronnym traktowaniu materiału dowodowego. Sąd Dyscyplinarny nadto uznał, iż nie został należycie sprecyzowany zarzut "zatracenia czujności" przez obwinionego. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego, w którym przesłuchano tych samych świadków, obwinionego, a także dopuszczono dowód z orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej przy MSWiA w K. Nr [...] z dnia [...] r., z którego wynikało, iż R. J. [...] i na dotychczasowo zajmowanym stanowisku, wydane zostało w dniu [...] r. orzeczenie Nr [...]. Orzeczeniem tym Dyrektor Zakładu Karnego w W. działając na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. z 2002 r. Nr 207 poz. 1761 ze zm.) oraz § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej ( Dz. U. Nr 135 poz. 634 ze zm.) uznał ponownie [...] R.J. - [...] Zakładu Karnego w W. za [...] naruszenia art. [...] ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. z 2002 r. Nr 207 poz. 1761 ze zm.). Funkcjonariusz ten bowiem według Dyrektora Zakładu Karnego, pełniąc służbę [...] Zarządzenia Nr Z-1 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 8 stycznia 2004 r. w sprawie ustalenia metod i form wykonywania zadań ochronnych przez funkcjonariuszy Służby Więziennej. Nadto, [...], czym naruszył [...] przywołanego zarządzenia Nr Z-1. Za wskazane wykroczenie dyscyplinarne wymierzona została funkcjonariuszowi, tak jak poprzednio kara dyscyplinarna w postaci [...]. Uzasadniając swoje stanowisko Dyrektor Zakładu Karnego w W. wskazał, iż obwiniony nie [...]. W trakcie rozmowy z osobami kontrolującymi obwiniony nie wytłumaczył przyczyny swego zachowania, nie wskazał [...], ani też nie zgłosił awarii radiotelefonu, a okoliczności te podał dopiero w czasie przesłuchania. Ustosunkowując się do wydanego w sprawie orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej przy MSWiA w K., Dyrektor Zakładu Karnego uznał, iż brak jest w orzeczeniu tym potwierdzenia, iż [...], jakie występują u obwinionego mogą wywoływać [...] a komisja lekarska wydając orzeczenie znała z relacji obwinionego przebieg wydarzeń z dnia [...]r. Reasumując, organ stwierdził, iż przyczyną zachowania obwinionego było prawdopodobnie [...]. Nawet bowiem, gdyby z powodu [...]. Odnosząc się do twierdzeń obwinionego, iż miał on niesprawny radiotelefon, Dyrektor Zakładu Karnego podniósł, iż obwiniony nie zameldował o tym fakcie schodząc ze służby, co stało się przyczyną braku możliwości sprawdzenia stanu technicznego radiotelefonu. Jako okoliczność mająca wpływ na wymiar kary organ wziął pod uwagę nieskuteczność wcześniej zastosowanych środków dyscyplinarnych, gdyż wykroczenie stanowiące przedmiot postępowania było już trzecim wykroczeniem tego typu. W zażaleniu skierowanym przeciwko orzeczeniu z dnia [...] r. obwiniony zarzucił jednostronność przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego i wskazał, iż w sprawie nie miało miejsca celowe zaniedbanie obowiązków służbowych a przyczyną zdarzenia był jego [...] oraz stan urządzenia do łączności, tj. radiotelefonu. Po rozpoznaniu złożonego przez R. J. zażalenia, Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w K. działając w oparciu o art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. Nr 61 poz. 283 z 1996 r. , Dz. U. Nr 207 poz. 1761 z 2002 r.) oraz w art. 52 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej ( Dz. U. Nr 9 poz. 128 z 2000 r. ) utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne. Organ ten uznał bowiem, iż przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne było zgodne z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej i przeprowadzone zostało w sposób obiektywny, a postawiony przez obwinionego zarzut jednostronności nie potwierdził się. Zdaniem Sądu Dyscyplinarnego zdarzenie z dnia [...] r. stanowiło [...], co zostało potwierdzone orzeczeniem lekarskim z dnia [...] r. Natomiast zgłaszana przez obwinionego w trakcie postępowania niesprawność radiotelefonu nie została jednoznacznie potwierdzona a przeczyły temu zeznania świadków słyszących sygnał zwrotny w radiotelefonie obwinionego. Mając powyższe na uwadze Sąd Dyscyplinarny podzielił pogląd Dyrektora Zakładu Karnego w W., iż obwiniony miał możliwość [...] Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 października 2003 r. w sprawie ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej ( Dz. U. Nr 194 poz. 1902 ). R. J. nie godząc się ze stanowiskiem przedstawionym w orzeczeniu Sądu Dyscyplinarnego skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia powołując tożsame co w złożonym uprzednio zażaleniu argumenty, a to brak obiektywizmu organów i wpływ na zdarzenie jego [...]. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie organ podtrzymał dotychczasowo prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Jak nakazuje art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) - zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem ( art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem zarówno materialnym jak i procesowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż § 70 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej ( Dz. U. Nr 135 poz. 634 ze zm.) w sprawach nie uregulowanych tym aktem odsyła do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem nie podlega wątpliwości, iż organy prowadzące postępowanie dyscyplinarne przeciwko funkcjonariuszom Służby Więziennej mają obowiązek podjąć wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy ( art. 7 k.p.a.) Jak podniesione zostało w uzasadnieniu orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej uchylającym pierwsze, zapadłe w sprawie orzeczenie do ponownego rozpoznania, obowiązkiem prowadzącego postępowanie dyscyplinarne było wnikliwie zbadać kwestię [...], jako, iż kwestia ta miała dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe znaczenie. Nadto w uzasadnieniu tegoż orzeczenia wydanego przez Sąd Dyscyplinarny uznaje się za uchybienie proceduralne przywołanie jako okoliczności obciążających, mających wpływ na wymiar kary dyscyplinarnej, informacji, których nie ma w materiałach postępowania dyscyplinarnego. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powyższe zalecenia skierowane do organu I instancji nie zostały prawidłowo uwzględnione. Należy bowiem zauważyć, iż orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej przy MSWiA w K., na które powołuje się Sąd Dyscyplinarny w zaskarżonym orzeczeniu, a także które stanowi podstawę wydanego orzeczenia dyscyplinarnego przez Dyrektora Zakładu Karnego w W. w istocie nie zawiera odpowiedzi na kluczowe dla sprawy zagadnienie. Wobec twierdzeń obwinionego, a także wobec treści jego zarzutów stawianych w zażaleniu obowiązkiem organów obu instancji było dogłębne wyjaśnienie [...], czego nie czyni generalne stwierdzenie zawarte w orzeczeniu komisji lekarskiej, iż jest on [...]. Przy jednoczesnym wskazaniu w przywołanym orzeczeniu [...] obowiązkiem organów było ustalenie, jaki wpływ tego typu [...] mógł mieć na poruszanie się obwinionego, a w szczególności czy istotnie mógł mieć charakter [...]. Bez odpowiedzi na tak konkretnie postawione biegłym lekarzom pytanie nadal bowiem nie jest możliwa odmowa wiarygodności twierdzeniom obwinionego co do przyczyny jego zachowania. Przy ponownym zatem rozpoznaniu sprawy obowiązkiem organu będzie uzyskanie lekarskiej opinii uzupełniającej a nawet wezwanie jej autorów na rozprawę celem umożliwienia obwinionemu zadawanie biegłym lekarzom pytań. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela bowiem pogląd prezentowany przez Sąd Dyscyplinarny w niniejszym postępowaniu, iż wyjaśnienie stanu zdrowia obwinionego było kluczowym zagadnieniem w sprawie. Odnosząc się natomiast do uzasadnienia wymierzonej obwinionemu kary, trzeba zauważyć, iż Dyrektor Zakładu Karnego nie bacząc na wskazania Sądu Dyscyplinarnego ponownie, jako okoliczność mająca wpływ na rodzaj kary wskazał nieskuteczność wcześniej zastosowanych środków dyscyplinujących, jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny pozbawiony został możliwości kontroli tego stanowiska ze względu na brak jakichkolwiek materiałów związanych z takimi zdarzeniami w aktach sprawy. Zważywszy na przepis o zatarciu i darowaniu kar dyscyplinarnych ( § 59 i nast. rozporządzenie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej ( Dz. U. Nr 135 poz. 634 ze zm.) dokumentacja związana z uprzednio zastosowanymi wobec obwinionego środkami dyscyplinarnymi za popełnione przez niego wykroczenia dyscyplinarne, jeśli fakty te miałyby mieć wpływ na wymierzoną mu karę, musiałaby podlegać kontroli sądowej. Tym samym, wobec uchybień proceduralnych, które zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego mogły mieć istotny wpływ na zaskarżone orzeczenie, orzeczono jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. su.