IV SA/Gl 151/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2008 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją Nr [...] z dnia [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał A.G. prawo do zaliczki alimentacyjnej w okresie od [...] do [...]. Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia przywołano art. 7 i 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 105 poz. 882 z późn. zm.). W uzasadnieniu opisanej decyzji podniesiono, iż zgodnie z art. 10 ust. 6, 7 i 8 przywołanej ustawy prawo do zaliczki alimentacyjnej, w wysokości, o której mowa w jej art. 8, przyznaje się na okres zasiłkowy. Nie godząc się z przyznaniem mu zaliczki alimentacyjnej wyłącznie do [...], A.G. złożył odwołanie. Powołując się na przepis art. 63 ustawy z dnia 7 września 1991r o systemie oświaty 9 Dz. U. z 1996r. Nr 67 poz. 329 z późn. zm.) odwołujący wskazał, iż rok szkolny rozpoczyna się w dniu 1 września, a kończy 31 sierpnia następnego roku i zgodnie z ta regułą orzekają organu administracji w innych województwach. Mając to na względzie uznał, iż naruszono wobec niego zasadę równości i sprawiedliwości traktując go odmiennie, niż inne uprawnione do zaliczki alimentacyjnej osoby. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Po przeprowadzeniu analizy stanu faktycznego sprawy Kolegium wskazało, iż odwołujący był uczniem [...] klasy [...], której programowe ukończenie nastąpić miało w dniu [...]. Powołując przepis § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz. U. Nr 46 poz. 432) organ odwoławczy stwierdził, iż w klasach ponadpodstawowych szkół średnich dających możliwość uzyskania świadectwa dojrzałości zajęcia dydaktyczno –wychowawcze kończą się w ostatnim dniu kwietnia. Słusznym było zatem przyznanie odwołującemu zaliczki alimentacyjnej do dnia [...], gdyż przepisy ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej wyraźnie wskazują, że osobie pełnoletniej zaliczka alimentacyjna przysługuje do ukończenia nauki w szkole, a nie do ukończenia roku szkolnego. Działając jako pełnomocnik A.G., jego matka, K.G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. kwestionując dokonaną przez organ interpretację przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Powołała się na interpretację Departamentu Świadczeń Rodzinnych Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej i decyzje wydawane przez Prezydenta Miasta S. z lat ubiegłych uwzględniające tę interpretację. W odpowiedzi na skargę, organ, wnosząc o jej oddalenie, ponad argumenty przedstawiane w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, odniósł się do twierdzeń strony zawartych w skardze. Wskazując na zawarte w art. 10 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej sformułowanie "okres zasiłkowy" stwierdził, iż nie można uznać, by przepis ten miał mieć pierwszeństwo nad pozostałymi uregulowaniami ustawy. Zdaniem organu przepis dotyczący okresu zasiłkowego ma charakter porządkowy . Istotna natomiast jest regulacja zawarta w art. 7 ust. 1 wskazanej ustawy . Z normy tej wynika, że zaliczka alimentacyjna przysługuje w zależności od ukończenia określonego wieku i faktu kontynuowania nauki po ukończeniu 18 roku życia. Decydujący dla oceny sprawy jest zatem warunek nauki w szkole. Nadto, w opinii organu abiturient [...] może już od maja aktywnie poszukiwać pracy i zarejestrować się jako osoba poszukująca pracę. Organ zaprzeczył też podanym w skardze faktom i wskazał, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uchyliło przywołanej przez skarżącą decyzji organu I instancji w związku z interpretacją Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, a z innych przyczyn nie mających związku z długością okresu, na który miał przysługiwać przyznany stronie zasiłek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zwanej dalej p.p.s.a. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.) Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach pozwoliła na stwierdzenie uchybień , które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym uwzględniona została skarga złożona przez pełnomocnika A.G.. Dostrzeżone uchybienie polegało po pierwsze na nie zastosowaniu w sprawie przepisu art. 45 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 192 poz.1378) uchylającej w całości ustawę o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Ustawa ta , na mocy zapisu zawartego w jej art. 48 wchodzi w życie z dniem 1 października 2008 r., z wyjątkiem: 1) art. 20 ust. 3-5, które wchodzą w życie z dniem 1 sierpnia 2008 r.; 2) art. 32, który wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia; 3) art. 45, który wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Co prawda regulacja przechodnia zawarta w ustawie nakazuje, by sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegały rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych ( art. 41), jednakże wchodzący w życie od 2 listopada 2007r. , a więc przed dniem wydania zaskarżonej decyzji, przepis art. 45 , zgodnie z przywołaną regulacja art. 48 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów powinien zostać uwzględniony przez organ . Organy administracji procedują bowiem w oparciu o stan faktyczny i prawny z chwili orzekania, a reguła ta obowiązuje w I i II instancji. Jako kolejne uchybienie potraktował Wojewódzki Sad Administracyjny nieuzasadnione zastosowaniu w sprawie przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz. U. Nr 46 poz. 432). Jak zauważa się, w ustawie z dnia 22 kwietnia 2005r o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 105 poz. 882 z późn. zm.) występujące w treści jej art. 10 ust. 1 pojecie " okres zasiłkowy" nie zostało zdefiniowane. Jednakże nie można zapomnieć o odesłaniu, jakie zawiera art. 18 ust. 2 tego aktu prawnego, nakazujący organom w sprawach nieuregulowanych w nim , stosować odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych. W art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawarto słowniczek, w którym zdefiniowano na potrzeby tej ustawy, a nadto zgodnie z cyt. wyżej art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej również i dla celów tego aktu prawnego szereg pojęć, między innymi określenie "okres zasiłkowy", nadając mu z woli ustawodawcy konkretną treść. Tym samym legislator stworzył definicję legalną tego pojęcia . Zgodnie z prawidłowymi regułami stosowania prawa, definicja ta powinna zostać uwzględniona przy ustalaniu prawa do zaliczki, o czym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Powszechnie przyjmuje się pogląd, iż jeśli określone pojęcie nie zostało zdefiniowane w akcie normatywnym, to należy posługiwać się definicją zawartą w innych przepisach, które regulują daną instytucję prawną. Tak wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 stycznia 2004 r. sygn I KZP 39/03, publ. OSNKW 2004r. z. 2, poz. 13 i postanowieniu 7 sędziów z dnia 20 września 2007r. sygn I KZP 28/07 publ. OSNKW 2007/10/70. Natomiast w przypadku istnienia definicji legalnej , sformułowanego przez nią znaczenia definiowanego terminu nie wolno przełamywać przy zastosowaniu innych rodzajów wykładni. ( M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki, Warszawa 2002, s. 203-205) . Treść art. 7 ust 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej bezwględnie nie pozwala na inne, niż nakazał ustawodawca w definicji legalnej odczytywanie pojęcia "okres zasiłkowy". Przywołany przepis art. 7 ust. 1 charakteryzuje uprawnione do zaliczki alimentacyjne podmioty, a nie czas, na jaki zaliczka alimentacyjna będzie im przyznawana. Taka regulacja bowiem zawarta jest wyłącznie w art. 10 ust. 1 ustawy z uwzględnieniem pojęcia "okres zasiłkowy". Stwierdzić zatem trzeba, iż organ nie był uprawniony do nadawania określeniu "okres zasiłkowy" odrębnej treści , niż wynikająca z definicji legalnej. Dodatkowo zauważa się, że zaliczka alimentacyjna ma na celu wsparcie osób, które pozbawione są bez własnej winy środków utrzymania , z tych więc względów w sprawach dotyczących przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej należałoby kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy. Na szczególne wsparcie zasługuje młodzież ucząca się, gdyż przyznawana takim osobom zaliczka alimentacyjna może być potraktowana jako wykonywanie obowiązków Państwa wynikających z treści art. 70 ust. 4 Konstytucji RP. Pogląd organu o konieczności poszukiwania pracy przez maturzystę, który ma konstytucyjnie zagwarantowane prawo korzystania z dalszych możliwości zdobywania wykształcenia przy pomocy państwa zgodnie z konstytucyjną zasadą pomocniczości jest co najmniej niezrozumiały. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za stosowne uchylić zaskarżoną decyzję, nakazując jednocześnie organowi rozpoznanie sprawy ponownie z uwzględnieniem przedstawionej przez Sąd oceny obowiązujących przepisów prawa oraz ich interpretacji. Orzeczono zatem , jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt lit. a p.p.s.a.