IV SA/Gl 151/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2009 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K., Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w K., na podstawie art. 41 pkt 1 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., odmówił J. W. przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego na zwrot poniesionych kosztów naprawy samochodu marki [...] w kwocie [...]zł. W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że wnioskodawca przed datą złożenia wniosku pokrył koszt naprawy samochodu z własnych środków. Mając na uwadze art. 3 ust. 1-4 i art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie znalazł zatem uzasadnienia dla przyznania wnioskowanej pomocy. Od tej decyzji J. W. wniósł odwołanie, w którym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Podniósł, iż nie posiada własnych środków finansowych, zaś pieniądze na naprawę samochodu, który jest niezbędny w związku z chorobą syna, pożyczył. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek strony z dnia [...] r., o przyznanie zasiłku celowego specjalnego w kwocie [...] zł na koszt naprawy hamulców do samochodu We wniosku tym podano, że samochód jest niezbędny w związku z chorobą syna. Dalej ustalono, że J. W. samotnie wychowuje niepełnosprawnego syna M. lat 20 (autyzm), który ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Na dochód rodziny składają się: świadczenie pielęgnacyjne w wysokości [...] zł, dodatek mieszkaniowy w kwocie [...], [...] zł renta socjalna z ZUS w wysokości [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł. Łączny dochód rodziny wynosi zatem [...] zł. Zaakcentowano, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt. 2 prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty [...] zł., co w rodzinie dwuosobowej stanowi kwotę [...] zł. Ponieważ dochód strony przekracza kryterium dochodowe strona nie kwalifikuje się do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Następnie wyjaśniono, że stosownie do art. 41 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. W tej mierze wskazano, że zasiłek taki może zostać przyznany jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach, a zatem wówczas jeżeli pomimo dochodu przekraczającego kryterium dochodowe własne środki nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb strony. Zaznaczono ponadto, że pomoc społeczna może przyjść ze wsparciem jedynie w przypadku, gdy osoba lub rodzina wykorzystując wszystkie własne środki, możliwości i uprawnienia nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Zdaniem organu dokonana przez organ I instancji analiza budżetu domowego wskazuje, iż strona jest wstanie zaspokoić wnioskowaną potrzebę. Podkreślono również, że strona jest objęta szerokim zakresem świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego. W ocenie organu wnioskowana potrzeba może być uznana za niezbędną, to jednak została ona przez stronę zaspokojona we własnym zakresie, a nadto rodzinie pozostają środki na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J. W. wyraził swoje niezadowowlnie. Podkreślił, iż wnioskowana potrzeba stanowi uzasadniony przypadek, gdyż samochód jest niezbędny w związku z choroba syna. Podniósł, iż nie przekracza kryterium dochodowego zaś pieniądze na naprawę zostały pożyczone. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczas prezentowaną argumentację. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący akcentował trudną sytuację życiową rodziny związaną z choroba syna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzając ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialno-prawną obu wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.). W przedmiotowej sprawie skarżący wnosił bowiem o przyznanie mu pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego na pokrycie kosztów naprawy samochodu. Przesłanki przyznania zasiłku celowego specjalnego uregulowane zostały w art. 41 pkt 1 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Z brzmienia powyżej cytowanego unormowania wynika, iż decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ogranicza się wyłącznie do sprawdzenia, czy nie zostały przekroczone jego granice. Tymczasem w niniejszym przypadku taka okoliczność nie wystąpiła. W sprawie wyjaśniona została bowiem sytuacja materialna i życiowa skarżącego, co znajduje potwierdzenie w materiale zgromadzonym w sprawie oraz wskazane zostały wyraźnie powody zajętego stanowiska i wydanego rozstrzygnięcia. W sytuacji, gdy dochód rodziny skarżącego w wysokości [...] zł przekracza ustawowe kryterium dochodowe (wynoszące dla rodziny skarżącego [...] zł - art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy), a wykazana przez niego niezbędna potrzeba mieści się w jego możliwościach finansowych, to odmowa przyznania zasiłku specjalnego w żadnym razie nie stanowi znamiona dowolnego działania organów administracji publicznej, lecz jest przejawem prawidłowego stosowania przez nie obowiązującego prawa. Organ odwoławczy dokonał oceny przeprowadzonej przez organ I instancji analizy budżetu domowego zaś wyprowadzony na tej podstawie wniosek, że zgłoszona przez skarżącego potrzeba w postaci wydatków na naprawę samochodu może być przez niego zaspokojona, nie budzi zastrzeżeń, zwłaszcza że wydatki te zostały przez skarżącego uregulowane. Ponadto, co wynika z wywiadu środowiskowego skarżący uzyskał wsparcie ze środków pomocy społecznej na pokrycie kosztów energii elektrycznej ([...] zł) oraz dofinansowania do bieżących opłat czynszowych ([...] zł). W rozpoznawanej sprawie organ trafnie zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy). Powyższe regulacje należy rozumieć w ten sposób, że odpowiednie instytucje powołane do tego mają za cel udzielanie potrzebującym pomocy, a nie otaczanie ich stałą opieką i to jeszcze w takim rozmiarze, o jaki wnioskują. Pomoc społeczna przysługuje wyłącznie przy spełnieniu dwóch przesłanek, tj. wystąpieniu trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia. Państwo udziela pomocy w ostateczności, po wyczerpaniu przez osobę i rodzinę własnych uprawnień, środków, zasobów i możliwości. Ma to swój wyraz w podstawowej zasadzie systemu pomocy społecznej jaką jest zasada pomocniczości, która oznacza, że organy pomocy społecznej nie mają obowiązku uczestniczyć w ponoszeniu całości kosztów utrzymania strony wnioskującej o pomoc oraz zaspokajania wszystkich usprawiedliwionych potrzeb. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, ze zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.