IV SA/Gl 155/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) WSA (del.) Joanna Sekunda - Lenczewska Protokolant: st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zastępca Prezydenta Miasta Ś., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku D. R. z dnia [...] r., odmówił przyznania mu dodatku mieszkaniowego za okres od dnia [...] 2004 r. do dnia [...] 2005 r. W uzasadnieniu stwierdził, że strona spełnia kryteria ustawowe niezbędne do przyznania dodatku mieszkaniowego. Wykazała bowiem, że jej średni miesięczny dochód trzyosobowego gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wynosił [...],- zł., tj. [...],- zł. na osobę, a stałe wydatki na mieszkanie (czynsz, gaz, energia elektryczna, telefon stacjonarny) za ostatni miesiąc, według wniosku strony wynoszą [...]-zł. Strona jest też posiadaczem domu wielopokoleniowego o powierzchni [...] m², działki o powierzchni [...] arów oraz właścicielem samochodu osobowego marki [...] z [...] r. o wartości [...], - zł. i ponosi koszty jego bieżącej eksploatacji, ubezpieczenia i rocznych przeglądów. Zdaniem organu pierwszej instancji, wykazane przez stronę dochody nie pozwalają na utrzymanie zarówno trzyosobowego gospodarstwa domowego, jak i samochodu. W związku z tym wystąpiła rażąca dysproporcja pomiędzy faktycznym stanem majątkowym strony, a niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, polegająca na wykazaniu dochodów nieadekwatnych do ponoszonych przez nią wydatków oraz standardu życia jej rodziny. W zaistniałej sytuacji przyznanie stronie pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe byłoby nieuzasadnione w oparciu o treść art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i to spowodowało nieuwzględnienie jej wniosku. Zaakcentowano również, iż samochód osobowy nie jest artykułem pierwszej potrzeby, a strona w pierwszej kolejności winna przeznaczyć posiadane środki na zapłatę czynszu i innych opłat związanych z utrzymaniem mieszkania. W odwołaniu z dnia [...] r. strona zarzuciła, iż już wcześniej będąc w takiej samej sytuacji finansowej otrzymywała pozytywne decyzje o przyznaniu dodatku mieszkaniowego. Zaznaczyła, iż w trakcie wywiadu poinformowała o okolicznościach dokonana przez rodziców na jej rzecz darowizny domu wielopokoleniowego w trybie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w którym dożywotnio mieszkają jej rodzice i to oni z emerytury pokrywają koszty jego utrzymania. Strona jednocześnie zadeklarowała, iż nie zamierza mieszkać w tym domu, jak i nie czerpie z niego żadnych korzyści, ale posiada go tylko "na papierze". Ponadto wskazała, iż posiadany przez nią samochód marki [...] z [...] r., jako "rozbity" został sprowadzony z [...] i jest teraz w dobrym stanie, a jego posiadanie daje jej szansę podjęcia zatrudnienia, bowiem potencjalni pracodawcy chętniej zatrudniają osoby z samochodem. Nadto strona przedstawiła swoje niezadowolenie z działalności organów samorządu gminnego w związku z wydawanymi w na jej rzecz decyzjami w sprawie dodatku mieszkaniowego. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że strona prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe, które zajmuje lokal o powierzchni [...] m² i nie przekracza normatywnej powierzchni przewidzianej dla trzech osób. Nadto dochód strony w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wynosił [...],- zł., a więc średni miesięczny dochód rodziny strony stanowi kwotę [...], -zł. tj. [...],- zł. na osobę, przy wydatkach na mieszkanie za ostatni miesiąc wynoszących według deklaracji strony [...]- zł. Zatem strona spełnia kryteria ustawowe niezbędne do przyznania dodatku mieszkaniowego i mimo trudnej sytuacji materialnej utrzymuje dobrej klasy samochód osobowy, ponosząc z tego tytułu koszty jego bieżącej eksploatacji, a także koszty ubezpieczenia i rocznych przeglądów. Zdaniem organu odwoławczego, skoro strona poza zasiłkiem rodzinnym oraz pomocą rodziny i znajomych w wysokości łącznie [...], - zł. nie ma żadnych stałych dochodów, to utrzymując dwoje dzieci, w tym jedno w wieku szkolnym, posiadanie i ponoszenie kosztów związanych z samochodem osobowym [...] świadczy o występowaniu rażącej dysproporcji między jej niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym, co w pełni uzasadnia odmowę przyznania pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe w oparciu o treść art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Jednocześnie organ ten podkreślił, iż chociaż trudna sytuacja materialna strony utrzymuje się od dłuższego czasu i strona składa oświadczenia, że jej dochody nie wystarczają na zwykłe utrzymanie się i jednoczesne ponoszenie opłat czynszowych, to jednak twierdzi, iż nie zamierza sprzedać posiadanego samochodu, gdyż jego posiadanie stwarza jej większą szansę znalezienia pracy. W konsekwencji świadczy to o tym, że strona posiadane przez nią środki finansowe przeznacza na koszty eksploatacji i utrzymania samochodu licząc, iż koszty utrzymania zajmowanego mieszkania zostaną częściowo pokryte z dodatku mieszkaniowego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie z uwagi na naruszenie bliżej nieokreślonych przepisów prawa materialnego i procesowego oraz domagał się przyznania dodatku mieszkaniowego, podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu. Nadto, zaakcentował swoje niezadowolenie z działalności obu organów orzekających, jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie oraz przywołało okoliczności i argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzając, że nie znajduje podstaw do jej zmiany. Postanowieniem Sądu z dnia 10 marca 2005 r. sygn. akt IV SA/Gl155/05 skarżący został częściowo zwolniony z obowiązku uiszczenia opłaty sądowej w wysokości przekraczającej kwotę [...],- zł. Na rozprawie skarżący wnosił ponadto o wyjaśnienie, dlaczego przed [...] r. otrzymywał dodatki mieszkaniowe, a utracił je gdy stał się osobą bezrobotną. Złożył także do akt sprawy fakturę zakupu samochodu [...] z dnia [...] r. i świadectwo pracy wskazujące, iż w tym dniu pracował w "A" w C.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym §2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Stosownie do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa p.p.s.a. sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd może również stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przeprowadzając, w oparciu o powołane przepisy, ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, iż przy jej wydaniu nie naruszono przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego i to w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik, bowiem sprawa została wyjaśniona w oparciu o obiektywnie i wszechstronnie dokonaną ocenę jej stanu faktycznego. Zasady przyznawania świadczenia pieniężnego w postaci dodatku mieszkaniowego, obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji, uregulowane zostały w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.). Stosownie zatem do treści jej przepisów, ustawa ta, uzależnia przyznanie dodatku mieszkaniowego od spełnienia określonego w niej kryterium powierzchniowego, jak i dochodowego. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż skarżący spełniał kryteria ustawowe – powierzchniowe i dochodowe niezbędne do przyznania dodatku mieszkaniowego. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 1996 r. sygn. akty OPU 2/96 (publ. ONSA 1997/1/10) prawny charakter dodatku mieszkaniowego można najogólniej określić jako szczególne świadczenie pieniężne wypłacone przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie osób o niskich lub żadnych dochodach, w celu umożliwienia im zapłaty czynszu oraz pokrycia innych obciążających je wydatków na zajmowany lokal mieszkalny. W tym miejscu trzeba podkreślić, że na mocy art. 7 ust. 3 tej ustawy, organ właściwy do wydania decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego mógł odmówić przyznania rzeczonego świadczenia, jeżeli w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalił, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi przez wnioskodawcę w złożonej deklaracji o dochodach gospodarstwa domowego, a faktycznym jego stanem majątkowym, nieuzasadniająca przyznania pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe. W związku z tym należy wyjaśnić, że pod pojęciem dysproporcji należy rozumieć: "brak proporcji, symetrii, równowagi, brak harmonijnego stosunku między przedmiotami, zjawiskami, cechami występującymi łącznie, niewspółmierność, niesymetryczność" (por: "Słownik języka polskiego" pod red. naukową prof. dr M. Szymczaka, tom I, Wyd. Naukowe PWN Sp. z o.o. W-wa 1978, wydanie IX 1994 r., s. 490). Dysproporcja wymieniona w cytowanym art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych powinna być nadto rażąca, a zatem "dająca się łatwo stwierdzić, wyraźna, oczywista, niewątpliwa bezsporna, bardzo duża" (tamże, tom III, s. 24). Przy rozpatrzeniu niniejszej sprawy, Sąd zapoznał się również z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku tut. Sądu z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Gl 511/04 i stwierdził, że obecnie rozpatrywana sprawa skarżącego jest rozstrzygana w oparciu o identyczny stan prawny, ale przy zmienionych okolicznościach faktycznych. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji organy orzekające, w oparciu o oświadczenie skarżącego, ustaliły koszt utrzymania jego dzieci zamieszkujących wraz z nim oraz okoliczność posiadania przez skarżącego domu wraz z działką, z którego, jak deklaruje nie osiaga żadnych dochodów ani też nie ponosi kosztów. Nadto z akt administracyjnych wynika, iż G. i R. R. (rodzice skarżącego) zajmują ten dom dożywotnio, są w nim zameldowani na stałe i ponoszą wszystkie koszty jego utrzymania, ale na podstawie aktu notarialnego jego właścicielem jest skarżący. Jest oczywistym, iż o sytuacji materialnej skarżącego świadczą nie tylko zadeklarowane dochody, ale i posiadane dobra materialne, takie jak np. samochód, dom, działka. Faktem też jest, że samochód [...], którego skarżący jest właścicielem przedstawia istotną wartość materialną i jego posiadanie ma wpływ również na sytuację materialną skarżącego i jego rodziny, bowiem utrzymanie takiego samochodu, mimo deklarowanej potrzeby jego posiadania, z uwagi na możliwość podjęcia zatrudnienia, wymaga nakładów finansowych. Z oświadczenia o stanie majątkowym skarżącego wynika, że samochód ten zakupił w [...] r., a fakt ten potwierdza złożona do akt sądowych faktura zakupu z dnia [...] r. Nadto, z akt sprawy wynika, że skarżący nabył ten samochód wówczas, gdy pracował, a jego aktualną wartość ustalono na kwotę [...],- zł. Okoliczności te wskazują zatem, że skarżący już od dnia [...] r. był posiadaczem przedmiotowego samochodu i w dacie złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego ponosił już koszty związane z jego eksploatacją np. koszt badania technicznego bądź ubezpieczenia. Poczynione w tym zakresie ustalenia organów orzekających są jednoznaczne i przekonywujące oraz nie mogą ulec zmianie nawet wówczas, gdy zdaniem skarżącego, tylko dzięki posiadaniu tego samochodu mógłby podjąć zatrudnienie. Dodatkowo z deklaracji o wysokości dochodów wynika, że skarżący jest zarejestrowany w PUP od dnia [...] r. i od dłuższego czasu nie posiada żadnego stałego dochodu. W wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu [...] r. odnotowano: "Z perspektywy wywiadów, które przeprowadzam w środowisku zauważyłam, że mieszkanie jest coraz bardziej zaniedbane, widać niedokończony remont, którego klient nie może zakończyć od dawna. Widać pogorszenie sytuacji bytowej rodziny". Mając na uwadze okoliczność, że mimo stwierdzonej trudnej sytuacji materialnej, jaką skarżący przedstawił we wniosku (poza zasiłkiem rodzinnym na dwoje dzieci nie osiąga żadnego stałego dochodu i utrzymuje się z pomocy rodziny i znajomych) to jest w stanie, kosztem zaniedbania mieszkania i nie dokończenia jego remontu, utrzymywać zarówno samochód, jak również być prawnym właścicielem domu wraz z działką, w którym może mieć nieodpłatnie zapewnione potrzeby mieszkaniowe. Tym samym posiadanie tych dóbr z jednoczesnym ubieganiem się o dodatek mieszkaniowy wskazuje, iż skarżący może mieć zaspokojone podstawowe potrzeby bytowe, ale sam nie chce z takiej możliwości skorzystać. Niezrozumiałe jest w tej sytuacji stanowisko skarżącego, który domaga się przyznania dodatku mieszkaniowego wówczas, gdy nie zadeklarowane przez niego dochody pozwalają mu na ponoszenie kosztów związanych z posiadaniem i używaniem samochodu, przy uwzględnieniu ogólnych kosztów utrzymania zarówno jego, jak i rodziny. Jednocześnie skarżący nie wykazał, aby ponosił niskie opłaty, korzystał ze zniżek lub nie ponosił żadnych kosztów eksploatacji samochodu. Przedstawione powyżej zagadnienia zostały w toku postępowania administracyjnego należycie wyjaśnione, a organy orzekające poczyniły właściwe ustalenia faktyczne, które wskazywały jednoznacznie, że sytuacja materialna, w tym wysokość wydatków skarżącego odbiega w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości od deklarowanego rozmiaru jego dochodów. Nadto, stwierdzona dysproporcja jest bardzo znaczna oraz oczywista w odbiorze i postrzeganiu. Należy w tym miejscu zauważyć, że celem ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest wsparcie osób, które znajdują się w trudnej sytuacji i nie są w stanie pokryć bieżących wydatków na zajmowane mieszkanie. Skoro zatem skarżący mimo niskich zadeklarowanych dochodów jest w stanie utrzymywać samochód [...], to znaczy, że może posiadane na ten cel środki przeznaczyć na bieżące wydatki z tytułu zajmowanego mieszkania, bowiem eksploatacja samochodu nie leży w interesie osoby znajdującej się w niedostatku. Dodatkowo wydane w sprawie decyzje były poprzedzone szczegółowym postępowaniem wyjaśniającym, a nadto zostały poparte wyczerpującym uzasadnieniem zawierającym gruntowne i obszerne omówienie przesłanek stanowiących podstawę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2003 r. sygn. I SA 1684/02, Lex nr 137803). W motywach zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stanowczo i trafnie zaakcentował, iż w tej konkretnej sytuacji skarżącego posiadanie i używanie samochodu odpowiada przesłance "rażącej dysproporcji". Nie jest również zasadny sprecyzowany na rozprawie zarzut, iż skoro skarżący już wcześniej pobierał dodatek mieszkaniowy to nieuzasadniona jest odmowa jego przyznania. Wnioskowane świadczenie jest przyznawane każdorazowo na wniosek, a decyzja zapada po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego oraz zebraniu właściwych oświadczeń i dokumentów. W postępowaniu tym nie występuje więc automatyzm przyjętych i dokonanych wcześniej ustaleń faktycznych oraz rozważań prawnych. Odnośnie pozostałych zarzutów skargi w zakresie "przestępczej działalności funkcjonariuszy państwowych" i "cynizm i złośliwość" sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skutkujące zdaniem skarżącego "uprawianiem przez te instytucje bandytyzmu urzędowego, jak również stwarza ogromne zagrożenie dla interesu społecznego i prywatnego", mając na uwadze ich treść i charakter nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W świetle całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pomimo subiektywnych odczuć skarżącego, organy orzekające obu instancji w sposób prawidłowy odmówiły skarżącemu przyznania dodatku mieszkaniowego, a podnoszone w skardze okoliczności nie mogły doprowadzić do jej wzruszenia. W konsekwencji na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.