IV SA/Gl 1557/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2012 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił M.D. przyznania świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na zakup posiłków lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniósł M.D., który wyraził w nim swoje niezadowolenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach tego rozstrzygnięcia organ ten dostrzegł, iż strona nie wykorzystuje wszystkich swoich możliwości, jednakże stwierdził występowanie istotnego uchybienia, które sprowadziło się do tego, że nie rozważył on możliwości wynikających z treści art. 48 ustawy o pomocy społecznej. Nadto nakazano organowi rozważenie zawarcia ze stroną kontraktu socjalnego, celem zobligowania strony do współpracy z organem. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił M.D. przyznania świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na zakup posiłków lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W motywach rozstrzygnięcia organ ten podkreślił, że strona nie wywiązała się z obowiązków, jakie zostały na nią nałożone, ponieważ nie podjęła działań zmierzających do uzyskania świadczenia w ramach ubezpieczeń społecznych. Na osobie ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej ciąży obowiązek wykorzystania wpierw uprawnień z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Nadto organ podkreślił, że strona odmówiła zawarcia kontraktu socjalnego. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniósł M.D., który wyraził w nim swoje niezadowolenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżył unormowania prawne regulujące kwestie związane z przyznawaniem świadczeń z pomocy społecznej, a w szczególności zasiłku celowego. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przywołał argumentację, którą kierował się organ pierwszej instancji przy podejmowaniu swojego rozstrzygnięcia, odnosząc się do tego zagadnienia zauważono, że brak jest w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji rozważań dotyczących spełniania przez stronę wymogów do otrzymania zasiłku celowego, w konsekwencji uznano, że organ ten dopuścił się naruszenia postanowień art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślono, że w trakcie tego postępowania nie zapewniono stronie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, a znalazło to odzwierciedlenie w braku pisma informującego o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, iż uzasadnienie kontrolowanej decyzji sprowadza się do uzasadnienia faktycznego, natomiast brak jest w nim uzasadnienia prawnego. We wskazaniach dotyczących ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy nakazał organowi pierwszej instancji usunięcie stwierdzonych uchybień, jak również nakazał, aby w uzasadnieniu nowego rozstrzygnięcia wskazać motywy, którymi się kierowano. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 12 ustawy o pomocy społecznej i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił M.D. przyznania pomocy w postaci świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" od września 2010 r. do czerwca 2011 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ ten stwierdził, że rzeczywisty dochód strony w poszczególnych miesiącach 2010 i 2011 roku przekraczał 150% kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania wnioskowanej pomocy. Podkreślono, że przy ustalaniu wysokości dochodu uwzględniono zasiłek pielęgnacyjny, dodatek mieszkaniowy oraz inwalidzką rentę, do pobierania której strona jest uprawniona od [...] do nadal. Podkreślono, że od [...] do dzisiaj wypłaty są dokonywane za pośrednictwem filii funduszu w N. Z informacji przekazanej przez Ambasadę Republiki [...] w miesiącu [...] o wypłatę świadczenia w Polsce strona może zwrócić się do filii w N. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji wskazał, że strona w [...] i [...] otrzymała nadpłatę zasiłku pielęgnacyjnego, a we [...] strona otrzymała nadpłatę dodatku mieszkaniowego za okres od [...] do [...], a w [...] za okres od [...] do [...]. Dodatkowo uzyskane dochody zaliczone zostały do dochodu we wskazanych w decyzji miesiącach. Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. wniósł M.D. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i decyzji tej zarzucił naruszenie art. 7 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem zasady prawdy obiektywnej i przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodów poprzez przyjęcie błędnego wniosku, że dochód można ustalać z innego miesiąca niż z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie świadczenia. Nadto strona zarzuciła organowi pierwszej instancji wykorzystanie dowodu, już nieaktualnego, a mianowicie kserokopię decyzji [...] organu emerytalnego pochodzącą sprzed 6 czy 7 lat. Zdaniem odwołującego się organ pierwszej instancji zobowiązany był ustalić jej faktyczny dochód za [...]. Dodatkowo strona zarzuciła powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie treści art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej sprowadzającą się do wadliwej jego interpretacji. Wadliwość ta sprowadza się do nieprawidłowego doliczenia do dochodu nadpłaty otrzymanego zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku mieszkaniowego. W dalszej części odwołania zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie postanowień art. 8 ust. 12 wyżej wymienionej ustawy sprowadzające się do wadliwego ustalenia wysokości świadczenia rentowego przyznanego w [...], ponieważ waluta tego kraju nie jest wymienialna i nie znajduje się w oficjalnym katalogu walut Narodowego Banku Polskiego. W dalszej części odwołania strona zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności postanowień ustawy o ustanowieniu wieloletniego programu państwa w zakresie dożywiania. Obok powyższych zarzutów strona podniosła, że z żadnego dokumentu nie wynika, aby w [...] powyższe dochody jej przysługiwały. W świetle powyższego, jego dochód został ustalony w sposób nieprawidłowy i nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Ponownie podkreślił, że nie otrzymuje świadczenia rentowego z [...] i nie zachodzi podstawa do jego wliczania do wysokości dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołało przepisy ustawy o pomocy społecznej normujące zasady obliczania wysokości dochodu osoby lub rodziny ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. Organ ten przypomniał, że strona wniosek o przyznanie świadczenia złożyła [...], a w dniu [...] przeprowadzony został wywiad środowiskowy. Z informacji zamieszczonych w tym wywiadzie wynika, że strona jest całkowicie niezdolna do pracy i utrzymuje się z zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł. Podkreślono również, że z pisma Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki [...] z dnia [...] wynika, że renta inwalidzka została stronie przyznana na stałe. Proporcjonalna część renty inwalidzkiej ostatni raz była obliczona na dzień [...], a wypłata proporcjonalnej części renty w okresie od [...] do [...] dokonywana była w Polsce, natomiast od [...] do dzisiaj wypłaty dokonywane są w Republice [...] za pośrednictwem filii funduszu w N. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał na wymogi jakie musi spełniać prawidłowe uzasadnienie i podniósł, że organ pierwszej instancji winien w sposób konkretny wskazać jakie kwoty składają się na dochód w danym miesiącu. Jednocześnie organ odwoławczy zaakcentował, że w przedłożonych aktach znajdują się sprzeczne informacje dotyczące renty [...] i organ ten winien wskazać przyczyny, dla których jednym dowodom przyznał moc dowodową a innym takiej mocy odmówił. Dodatkowo zalecono organowi pierwszej instancji wyjaśnienie, czy strona była ostatnio w [...], a jeżeli tak to jakim dokumentem się posługiwała, jak również należy wyjaśnić, czy strona nie udzieliła komuś pełnomocnictw do dysponowania dochodem uzyskiwanym w [...]. W konkluzji organ ten zaznaczył, że zakres postępowania dowodowego pozostawiony zostanie uznaniu organu pierwszej instancji i winien on uwzględniać okoliczności sprawy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł M.D., który wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W skardze swojej domaga się wydania rozstrzygnięcia reformacyjnego a nie kasacyjnego. W skardze tej zarzucił przedmiotowej decyzji naruszenie przepisów postępowania poprzez przyjęcie przez organ odwoławczy błędnego wniosku, że zamiast rozstrzygnięcia sprawy w sposób merytoryczny wydał decyzję kasacyjną, w sytuacji gdy nie zaistniały przesłanki uzasadniające jej podjęcie. Zdaniem skarżącego organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób pełny i wyjaśniający wszystkie okoliczności sprawy oraz nie naruszył żadnego przepisu postępowania w stopniu uzasadniającym uwzględnienie odwołania. Okoliczności te nie miały wpływu na nie przyznanie wnioskowanego świadczenia, nadto zdaniem skarżącego organ odwoławczy dopuścił się naruszenia postanowień art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ we własnym zakresie nie uzupełnił prowadzonego postępowania dowodowego. W motywach skargi podkreślił, że jako powód uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia podano art. 138 § 2 wyżej wymienionego Kodeksu, natomiast w uzasadnieniu decyzji wskazano na naruszenie art. 107 § 3 wspomnianego aktu. Zdaniem skarżącego z takim rozstrzygnięciem nie można się zgodzić, ponieważ organ odwoławczy uciekł od merytorycznego rozpatrzenia sprawy i wydał decyzję o charakterze kasacyjnym. W rozstrzygnięciu tym organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów zamieszczonych w odwołaniu, a w szczególności związanego z naruszeniem art. 7 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nadto organ ten nie odniósł się do kolejnych zarzutów związanych z zasadą ustalania dochodu strony w dniu złożenia wniosku. Sygnalizowane uchybienia uzasadniają uwzględnienie skargi nawet w przypadku, gdyby rozstrzygnięcie organu odwoławczego było prawidłowe, co znajduje umocowanie w licznym orzecznictwie sadów administracyjnych. Według skarżącego organ odwoławczy winien odnieść się do podniesionych przez niego zarzutów i wydać decyzję przyznającą jej stosowne świadczenie w łącznej wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami. W konkluzji skargi skarżący podtrzymał stanowisko, iż organ pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia żadnego przepisu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, jak również nie podzielono stanowiska skarżącego prezentowanego w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy uwzględnił odwołanie skarżącego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W świetle takiego rozstrzygnięcia przyjdzie w pierwszej kolejności przywołać treść art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ przepis ten legł u podstaw wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia. Stosownie do postanowień tego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Na wstępie przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, iż przepis ten obowiązuje od 11 kwietnia 2011 r., a zatem organ odwoławczy podejmując przedmiotowe rozstrzygnięcie obowiązany był do jego zastosowania. Istota przywołanego unormowania sprowadza się do tego, że organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia w sytuacji zaistnienia przesłanek w nim wskazanych. Dla podjęcia tego typu rozstrzygnięcia niezbędne jest stwierdzenie przez organ odwoławczy, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a organ pierwszej instancji podejmując własne rozstrzygnięcie nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, przy czym okoliczności te muszą mieć znaczenie dla podejmowanej decyzji. Nadto z unormowania powyższego wynika, że organ odwoławczy obowiązany jest wskazać okoliczności, które należy wziąć pod uwagę przy ponownym jej rozpatrywaniu. Podkreślić należy, że organ pierwszej instancji jest związany tymi wskazaniami, jak również będą one wiążące dla organu odwoławczego w przypadku rozpatrywania ewentualnego odwołania od nowo wydanej decyzji organu pierwszej instancji. Przedstawione unormowania procesowe w rozpatrywanej sprawie odgrywają kluczową rolę, jednakże rozpatrzenia wymagają również unormowania materialnoprawne, ponieważ posiadają one wpływ na ocenę prawidłowości działań organów administracji. W tym zakresie organy prowadziły postępowanie w oparciu o postanowienia art. 1, art. 3, art. 5 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.). W szczególności uwagę należy zwrócić na treść art. 7 tej ustawy, ponieważ zgodnie z nim do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń. Rozwiązanie takie oznacza, że w tym zakresie wykorzystuje się postanowienia ustawy o pomocy społecznej, a jedyne odstępstwa od zasad przewidzianych tym aktem prawnym mogą wynikać z postanowień przywoływanej powyżej ustawy z 2005 r. Odesłanie do unormowań zamieszczonych w ustawie o pomocy społecznej posiada określony skutek, ponieważ narzuca osobie korzystającej z tej formy wsparcia ze strony administracji publicznej obowiązek aktywnego uczestniczenia w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, jak również podejmowanie działań zmierzających do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Równocześnie przepisy te nakładają na organ prowadzący postępowanie dopełnienie szeregu wymogów związanych z prowadzeniem postępowania dowodowego, a w szczególności organy muszą przeprowadzić wywiad środowiskowy, jak również w sposób kompleksowy wyjaśnić sytuację osobistą i dochodową osoby czy rodziny ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. Przedstawione unormowania prawne odnieść należy do stanu faktycznego występującego w przedmiotowej sprawie. Na wstępie przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że postępowanie w sprawie tej uruchomione zostało wnioskiem skarżącego z dnia [...], w którym wystąpił o udzielenie pomocy na zakup żywności lub posiłków. Tak sformułowane żądanie skarżącego zostało doprecyzowane jako ubieganie się o przyznanie świadczenia w ramach wieloletniego programu w zakresie dożywiania. W tym miejscu dostrzec należy, iż z przedłożonych przez organy administracji akt administracyjnych nie wynika o jaką wysokość świadczenia ubiega się skarżący, jak również przez jaki okres czasu oczekuje przyznania wnioskowanej formy pomocy. Dopiero z końcowych pism skarżącego wynika, że oczekuje on przyznania wnioskowanego świadczenia przez okres [...] w kwocie po [...] zł, co łącznie daje kwotę [...] zł. Nadto skarżący akcentuje, że wysokość oczekiwanego przez niego wsparcia odpowiada wysokości przyznawanej pomocy przez gminę B. wynikającą z jej trudnej sytuacji materialnej. Brak doprecyzowania wysokości żądania kierowanego przez skarżącego do organów pomocy społecznej uznać należy za przejaw działania niewłaściwego ze strony organów pomocy społecznej, jednocześnie dostrzec należy, że organ odwoławczy w swoich decyzjach nie podnosił tego elementu i nie nakazał organowi pierwszej instancji ustalenie tej okoliczności. Występujące po stronie organów administracji obu instancji uchybienie, zdaniem składu orzekającego w tej konkretnej sprawie nie daje podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi, ponieważ organ pierwszej instancji w następstwie niniejszych rozważań będzie mógł skorygować zakres prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wyższego stopnia uznał kontrolowane przez siebie uzasadnienie Prezydenta Miasta B. za nie odpowiadające wymogom wynikającym z postanowień art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, nadto organ ten dostrzegł konieczność wyjaśnienia szeregu okoliczności związanych z ustaleniem sytuacji osobistej i majątkowej skarżącego, a zwłaszcza związanej z przyznaną skarżącemu rentą w jego macierzystym kraju czyli w [...]. W tym miejscu dostrzec należy, że skarżący w swoich pismach procesowych kierowanych do organu wyższego stopnia oraz do tutejszego Sądu w sposób rozbieżny ocenił zgromadzony materiał dowodowy. W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. skarżący akcentował, że postępowanie dowodowe jest wadliwie przeprowadzone i wymaga znacznego uzupełnienia, natomiast w skardze do tutejszego Sądu w odniesieniu do tegoż samego materiału dowodowego prezentował zgoła odmienne stanowisko, sprowadzające się do tego, że organ odwoławczy obowiązany był podjąć decyzję merytoryczną przyznającą mu świadczenie, a nie wydawać decyzji przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podkreślić należy, że skarżący może w odmienny sposób oceniać zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jednakże zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie podzielić należy stanowisko zajęte przez organ odwoławczy, iż w sprawie tej zachodzi konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, a mając na uwadze podniesioną powyżej okoliczność sprowadzającą się do konieczności ustalenia ze skarżącym zakresu oczekiwanej pomocy oraz mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności niezbędnym było uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a zatem decyzję organu odwoławczego uznać należy za prawidłową w zastanym stanie faktycznym. Przeprowadzone powyżej rozważania pozwalają stwierdzić, że stawiane zaskarżonej decyzji zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego wynikają z niezrozumienia istoty decyzji wydanej przez organ odwoławczy. Wskazany organ uwzględnił odwołanie skarżącego właśnie z tego powodu, że w jego ocenie organ pierwszej instancji dopuścił się obrazy przywołanych przepisów. W takim ujęciu organ odwoławczy nakazujący ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego nie może dopuścić się ich naruszenia. W świetle przeprowadzonej analizy przedłożonych akt administracyjnych przyjdzie podzielić stanowisko organu odwoławczego o zachodzącej w sprawie konieczności przeprowadzenia ponownego postępowania dowodowego i wypowiedzenia się przez organ pierwszej instancji. Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, iż analiza przedmiotowych akt pozawala uznać, iż skarżący uczynił ze świadczeń pomocy społecznej stałe źródło dochodów. Podkreślić należy, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej nie jest celem działania organów pomocy społecznej, ponieważ zadaniem tychże organów jest doprowadzenie osoby czy rodziny do usamodzielnienia, a zatem do takiej sytuacji, że nie będzie musiała już korzystać ze środków publicznych, aby mogła się samodzielnie utrzymywać i zaspokajać własne potrzeby oraz żyć w warunkach odpowiadających godności człowieka. Wyprowadzenie osoby czy rodziny z systemu pomocy społecznej nie może odbyć się bez aktywnej postawy osoby czy rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, ponieważ to tej rodzinie w pierwszej kolejności powinno zależeć na tym, aby jej sytuacja uległa poprawie. Z tego też powodu winna ona korzystać z działań przeprowadzanych przez pracowników pomocy społecznej i aktywnie w nich uczestniczyć, a w szczególności w opracowaniu kontraktu socjalnego. Podkreślić trzeba, że w rozpatrywanej sprawie brak jest takiego dokumentu, w którym zamieszczono by działania organu i strony zmierzające do wyprowadzenia jej z trudnej sytuacji życiowej. Nadto analizowane świadczenie winno się znaleźć wśród wszelkich form wsparcia udzielanych przez organ pierwszej instancji skarżącemu, przy czym nie jest to równoznaczne z niezbędnością przyznania tegoż świadczenia, ponieważ zależne to będzie od wyników uzyskanych w ramach przeprowadzonego postępowania dowodowego. Powyższe rozważania mają na celu uświadomienie skarżącemu tego, że w znacznym stopniu, własnym postępowaniem przyczynia się do tego, że postępowanie w przedmiotowej sprawie tak długo trwa i nie może znaleźć końcowego rozstrzygnięcia. Jednocześnie organy administracji muszą mieć świadomość tego, że postępowanie w tej sprawie prowadzone jest w sposób, który narusza istotę zasady szybkości postępowania administracyjnego, jak również pozostaje w sprzeczności z celami pomocy społecznej. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 wyżej wymienionej ustawy należało skargę oddalić. mw