IV SA/Gl 156/12

WyrokWSA w Gliwicach2012-12-03

Skład orzekający: Wiesław Morys, Beata Kalaga - Gajewska, Małgorzata Walentek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wznowienia wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w sytuacji gdy strona skarżąca nie przedłożyła dokumentów dotyczących dochodów ojca jej drugiego syna, mimo że organ uznał, iż ojciec ten uczestniczy w wychowaniu dziecka?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły wznowienia wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kluczowe było ustalenie, że ojciec drugiego syna skarżącej, mimo braku wspólnego zamieszkania, uczestniczył w jego wychowaniu i jego dochody powinny być uwzględnione przy ustalaniu dochodu rodziny. Skarżąca nie przedłożyła wymaganych dokumentów dochodowych, co zgodnie z przepisami uzasadniało wstrzymanie wypłaty świadczeń.
Stan faktyczny
A. R. wniosła o wznowienie wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz córki D. R., które zostały wstrzymane z powodu braku złożenia przez A. R. wyjaśnień dotyczących jej sytuacji rodzinnej po urodzeniu drugiego syna, M. J. S. Organy uznały, że ojciec M. J. S. uczestniczy w jego wychowaniu, a jego dochody powinny być uwzględnione przy ustalaniu dochodu rodziny. Skarżąca nie przedłożyła wymaganych dokumentów dochodowych, co skutkowało odmową wznowienia wypłaty świadczeń.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr[...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Ż. Kierownik Referatu Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miasta w Ż., po rozpatrzeniu wniosku A. R. z dnia 4 maja 2011 r., odmówił wznowienia wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych na rzecz osoby uprawnionej D. R. w okresie świadczeniowym 2010/2011, wstrzymanych od dnia 1 kwietnia 2011 r. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Ż. nr [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że A. R. jako przedstawicielce ustawowej D. R. decyzją z dnia [...] nr [...] przyznano prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w powyższym okresie począwszy od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r. w wysokości po 450,- zł. miesięcznie. Następnie decyzją z dnia [...] wstrzymano wypłatę tych świadczeń z dniem 1 kwietnia 2011 r. wobec braku złożenia przez A. R., w wyznaczonym terminie, wyjaśnień na okoliczność aktualnego stanu jej rodziny, w skład której wszedł jej drugi syn – M. J. S., urodzony w dniu [...]. W odwołaniu złożonym od tej decyzji A. R. zawarła wniosek o przywrócenie wypłaty tych świadczeń, z tego powodu organ pierwszej instancji po jego rozpatrzeniu był zobowiązany wydać przedmiotową decyzję. Zdaniem organu, zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż A. R. wychowuje drugiego syna – M. J. S. wspólnie z jego ojcem,, M. P. S. W toku postępowania administracyjnego, stronę wezwano do przedłożenia dokumentów pozwalających ustalić aktualny dochód jej rodziny przy uwzględnieniu dochodów ojca najmłodszego syna, jednak w zakreślonym terminie strona nie przedstawiła żądanych dokumentów. Z tego powodu organ nie miał możliwości zbadania sytuacji dochodowej jej rodziny i był zmuszony odmówić wznowienia wypłaty świadczeń przyznanych na rzecz D. R. w okresie świadczeniowym 2010/2011. Organ podkreślił, iż przed wydaniem decyzji strona skorzystała z przysługującego jej prawa do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego i w dniu 22 lipca 2011 r. złożyła oświadczenie, z którego wynika, iż przeprowadzony z jej sąsiadami w dniu 1 lipca 2011 r. wywiad jest "nieprawdziwy" (cytat). Dodatkowo, wykonując wezwanie organu z dnia 25 lipca 2011r., A. R. w dniu 28 lipca 2011 r. poinformowała, iż jest na urlopie wychowawczym i nie ma z czego żyć, a ojciec jej drugiego młodszego syna nie jest pozbawiony praw rodzicielskich i ma prawo odwiedzać syna, co robi bardzo rzadko, jak też nigdy nie był z nim na spacerze, zatem nie bierze udziału w wychowaniu syna. Organ przyznał jednak moc dowodową oświadczeniom złożonym przez sąsiadów w wywiadzie środowiskowym przeprowadzony w dniu 1 lipca 2011 r. i uznał, iż ten wywiad nie potwierdził powyższych, podnoszonych przez A. R. okoliczności, bowiem ojciec dziecka uczestniczy i pomaga w wychowaniu syna (opiekuje się synem podczas wizyt, przewija, chodzi na spacery, łoży na utrzymanie kwotę 200,- zł. miesięcznie i opłaca koszty mieszkania), zatem najmłodszy syn jest wychowywany przez oboje rodziców. Jednocześnie, w zakreślonym przez organ terminie 30 dni, A. R. nie przedłożyła dokumentów pozwalających ustalić aktualny dochód jej rodziny. W tych okolicznościach organ nie miał możliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie, czy osoba uprawniona, tj. D. R. w dalszym ciągu spełnia warunki i ma prawo do otrzymywania wstrzymanych decyzją z dnia [...] świadczeń z funduszu alimentacyjnego, na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2009 r. nr 1, poz. 7 z późn. zm.) w związku z § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2010 r. nr 123, poz. 836). Od powyższej decyzji A. R. wniosła odwołanie, w którym zaznaczyła, iż samotnie wychowuje dwoje dzieci, a ojciec drugiego młodszego syna odwiedza ją okazjonalnie i nie wychowuje razem z nią dziecka, dlatego w skład jej rodziny wchodzi ona sama oraz dwójka jej dzieci (D. R. i M. J. S.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr[...], utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podzieliło argumentację prawną i ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji oraz powołało się na treść art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zauważyło, iż poprzez rodzinę na gruncie omawianej ustawy należy rozumieć: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.), a także osobę uprawnioną. Do rodziny nie zalicza się natomiast: a) dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, b) dziecka pozostającego w związku małżeńskim, c) pełnoletniego dziecka posiadającego dziecko, d) rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz (art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). W niniejszej sprawie osobą uprawnioną jest D. R., którego rodzicami są A. R. i A. Z.. Odwołująca wychowuje również drugie, młodsze dziecko M. J. S., którego ojcem jest M. P. S. Zdaniem organu, zakres pojęcia wspólnego wychowywania należy tłumaczyć poprzez pryzmat słowa wychowanie, które oznacza zgodnie z ogólnym duchem kodeksu rodzinnego całokształt działań zmierzających do takiego kształtowania osobowości dziecka, aby wyrosło ono na prawego i zdrowego człowieka oraz dobrego obywatela państwa. Środki, jakie stosują rodzice dziecka dla osiągnięcia tych celów oraz ich natężenie i częstotliwość to każdorazowo sprawa indywidualna. Jednak w niniejszej sprawie, zdaniem Kolegium należy stwierdzić, iż ojciec dziecka posiada wpływ na kształtowanie postawy swojego dziecka (stały kontakt z dzieckiem, wsparcie w sprawach opiekuńczo-wychowawczych), zatem posiada udział w wychowaniu swojego dziecka. Fakt, iż ojciec nie zamieszkuje z dzieckiem nie stanowi przesłanki, która mogłaby wykluczać jego wspólne wychowywanie z matką dziecka. Zgodnie z oświadczeniem ojca dziecka M. P. S. z dnia 18 lipca 2011 r. odwiedza on syna, co najmniej raz w tygodniu, kupuje środki czystości, wspiera materialnie rodzinę i pokrywa koszty utrzymania mieszkania. Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 25 lipca 2011 r., organ pierwszej instancji wezwał odwołującą do przedłożenia dokumentów pozwalających ustalić aktualny dochód jej rodziny uwzględniając w jej składzie M. P. S., ale odwołująca nie przedłożyła wymaganych dokumentów, twierdząc w oświadczeniu z dnia 28 lipca 2011 r., iż nie wychowuje syna wspólnie z jego ojcem. Zgodnie art. 19. ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. Co więcej z treści § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynika, iż w przypadku, gdy organ właściwy wierzyciela poweźmie wątpliwość, co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń, powiadamia niezwłocznie osobę pobierającą świadczenia o konieczności złożenia w wyznaczonym terminie, nie dłuższym niż 14 dni, licząc od dnia otrzymania wezwania, wyjaśnień w sprawie lub dostarczenia niezbędnych dokumentów. Natomiast w przypadku nie złożenia w wyznaczonym terminie wyjaśnień w sprawie lub niedostarczenia niezbędnych dokumentów wstrzymuje się wypłatę świadczeń. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uważa, iż brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji organu pierwszej instancji, gdyż została ona wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami, bowiem w wyznaczonym przez organ pierwszej instancji terminie odwołująca nie dostarczyła niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dokumentów. Dodatkowo, w odwołaniu stwierdziła, iż nie przedłoży żadnych dokumentów dotyczących dochodów ojca młodszego syna – M. J. S. W tym stanie rzeczy, zdaniem organu odwoławczego, brak było przesłanek uzasadniających zmianę stanowiska zajętego przez organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...]. W skardze A. R. domagała się zmiany niekorzystnej dla niej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Podniosła kolejny raz, iż samotnie wychowuje dwoje dzieci - syna D. R. i syna M. J. S., którego ojciec odwiedza ją okazjonalnie i nie wychowuje wspólnie z nią dziecka. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 3 grudnia 2012 r. skarżąca podniosła, iż mieszka w mieszkaniu ojca najmłodszego syna M. P. S. i jego żony. Na mocy zawartej ugody ojciec jej syna opłaca alimenty i czynsz za mieszkanie, które wynajmowała od niego już od 2005 r. w zamian za opiekę nad mieszkaniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W punkcie wyjścia podnieść należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r., Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami sprawiedliwości społecznej, słuszności, czy też celowości. Po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie jako p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji, w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się uchybień, które musiały skutkować ich wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Przeprowadzona ocena ich zgodności z prawem wykazała, iż nie naruszają one przepisów zarówno prawa materialnego, jak też przepisów prawa procesowego w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z niespornych okoliczności wynika, że w następstwie wniosku z dnia 4 maja 2011 r., zawartego w treści odwołania od decyzji z dnia [...] A. R. jako przedstawicielka ustawowa osoby uprawnionej D. R., zwróciła się między innymi z prośbą o przywrócenie wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych decyzją z dnia [...] na okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011r., z tego powodu organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia[...] o odmowie wznowienia wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, która została utrzymana w mocy zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. Podstawą takich rozstrzygnięć było ustalenie, że skarżąca w trakcie okresu świadczeniowego urodziła syna, którego wychowuje wraz z jego ojcem, zaliczającym się tym samym do rodziny skarżącej i z tego powodu uzyskiwany przez niego dochód powinien być uwzględniony w dochodach rodziny, w rozumieniu obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisu art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2009 r. nr 1, poz. 7 z późn. zm.). Analiza akt administracyjnych i twierdzeń samej skarżącej prowadzi do wniosku, iż faktycznie wychowuje dwoje dzieci - syna D. R. (ur. [...] r.), będącego wcześniej sobą uprawnioną do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r. oraz syna M. J. S. (ur. [...]r.). Jednakże kwestią sporną okazała się okoliczność wychowywania dzieci w rodzinie, w rozumieniu mających zastosowanie w sprawie, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stosownie do postanowień wówczas obowiązującego art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów pojęcie rodziny oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25. rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.)), a także osobę uprawnioną; do rodziny nie zalicza się: a) dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, b) dziecka pozostającego w związku małżeńskim, c) pełnoletniego dziecka posiadającego dziecko, d) rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz. W definicji tego pojęcia ustawodawca posłużył się zwrotem "odpowiednio" wskazując na różnych członków rodziny. Zastosowana w rozpoznawanej sprawie definicja pojęcia "rodzina" musi uwzględniać ten zwrot, bowiem ustawodawca świadomie zastosował ten termin i nadał mu takie znaczenie prawne, mające za zadanie ułatwienie "odkodowania" zawartej w tym przepisie normy prawnej. Rodziną w rozumieniu tego przepisu jest m.in. osoba, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko. W związku z tym organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, iż do członków rodziny skarżącej, należy zaliczyć również ojca jej najmłodszego syna, bowiem jest to osoba, z którą rodzic osoby uprawnionej, czyli skarżąca wychowuje wspólne dziecko. Bezspornym jest, iż skarżąca posiada wspólne dziecko z M. P. S., tj. syna M. J. S. Z akt sprawy wynika ponadto, iż ich syn, urodzony w dniu [...] jest wychowywany wspólnie przez skarżącą oraz swojego ojca. Okoliczność tę potwierdza przede wszystkim treść wywiadu przeprowadzonego w dniu 18 lipca 2011 r. (k- 60 akt administracyjnych) i w dniu 5 maja 2011 r. (k- 29 akt administracyjnych) z ojcem dziecka, w którym oświadcza, iż odwiedza syna dwa razy w tygodniu, płaci alimenty, kupuje środki czystości, ponosi koszty utrzymania mieszkania oraz wywiad z najbliższymi sąsiadami z dnia 1 lipca 2011 r. (k-59 akt administracyjnych) i z dnia 18 marca 2011 r. (k-28 akt administracyjnych), który wskazuje na wspólne zamieszkanie skarżącej z ojcem najmłodszego syna, który jest często widywany w miejscu jej zamieszkania i zajmuje się zakupami oraz spacerami z synem. Okoliczności te potwierdza oświadczenie samej skarżącej zawarte w k-61 akt administracyjnych, iż M. P.S. płaci alimenty na rzecz syna, kupuje środki czystości oraz w tygodniu przyjeżdża wieczorami w środę i czasami w piątek. W rzeczywistości potwierdza to fakt, iż w okresie po urodzeniu syna, jego ojciec, co jest istotne dla sprawy, wychowywał razem ze skarżącą ich wspólnego syna, a co za tym idzie stanowił wraz z synem rodzinę skarżącej, w rozumieniu art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W treści skargi skarżąca również przyznaje, iż nadal otrzymuje, co miesiąc alimenty na utrzymanie ich dziecka w kwocie 200,- zł., jak również M. P. S. partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, co stanowi uzupełnienie obowiązku alimentacyjnego wobec syna oraz dwa razy w tygodniu w godzinach wieczornych odwiedza syna (k-5 akt sądowych). Należy zaznaczyć, iż bez wpływu na ustalenie osób zaliczających się do członków rodziny, w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, pozostaje okoliczność, jakoby skarżąca nie zamieszkiwała wspólnie z ojcem drugiego syna, czy też nie prowadziła z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Argumentacja taka nie może świadczyć, iż skarżąca nie wychowuje wraz z nim syna (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 kwietnia 2012 r., o sygn. akt sygn. akt II SA/Ol 108/12, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA). Przede wszystkim należy podkreślić, iż rozłam w relacjach osobistych pomiędzy skarżącą a ojcem najmłodszego syna nie stanowi wystarczającej podstawy by przyjąć, iż przestał on stanowić rodzinę dla syna skarżącej. Wbrew przekonaniu skarżącej jej zamieszkanie pod innym adresem niż ojciec najmłodszego syna nie dowodzi, iż przestał on wspólnie z nią wychowywać ich syna, tym bardziej, że nie zaprzestał on partycypować w kosztach utrzymania dziecka, co potwierdza materiał dowodowy sprawy, a czemu nie zaprzecza sama skarżąca. Ponadto, twierdzenie skarżącej, jakoby samotnie wychowywała dwóch synów jest sprzeczne z oświadczeniami złożonymi przez sąsiadów w wywiadzie środowiskowym przeprowadzony w dniu 1 lipca 2011 r., jak też ojca dziecka, natomiast skarżąca swojego stanowiska w tym zakresie nie poparła żadnymi dowodami. Istotne jest natomiast to, że skarżąca pomimo otrzymania wezwania nie udzieliła w zakreślonym terminie niezbędnych wyjaśnień, co do okoliczności mających wpływ na uznanie, iż osoba uprawniona jest nią nadal w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i czy przysługuje jej świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Ustawodawca w art. 9 ust. 2 ustawy pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uzależnił możliwość przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego od zachowania kryterium dochodowego. Przepis ten stanowi, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725,- zł. Zatem, w sytuacji ujawnienia okoliczności, które wskazywały, iż dochód rodziny skarżącej, będącej przedstawicielką ustawową osoby uprawnionej D. R. - wbrew ustaleniom poprzedzającym wydanie decyzji Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...] przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres 2010/2011 - uległ zmianie w wyniku poszerzenia kręgu osób stanowiących rodzinę skarżącej, w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zasadnym było uwzględnienie wszystkich dochodów osiąganych przez jej rodzinę, celem ustalenia, czy osoba uprawniona (tj. D. R.) nadal spełnienia warunki i ma prawo do dalszego pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Tym samym za chybiony uznać należy zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 2 pkt 12 w związku z art. 2 pkt 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Co więcej skarżąca sama jako przedstawiciel ustawowy, który wcześniej złożył wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu była osobą zoobowiązaną do niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wystąpieniu zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmianach, mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, czego nie uczyniła po urodzeniu najmłodszego syna. Stąd też, w związku z powzięciem wątpliwości odnośnie aktualnego składu rodziny skarżącej, pozostającym w związku z nowym członkiem jej rodziny - najmłodszym synem – M. J. S. urodzonym w dniu [...] organ pierwszej instancji zasadnie w trybie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2010 r. nr 123, poz. 836 z późn. zm.), wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień w zakresie wychowywania syna z jego ojcem (wezwanie z dnia 9 i z dnia 28 marca 20011 r.), a w konsekwencji decyzją z dnia [...] wstrzymał wypłatę tych świadczeń z dniem 1 kwietnia 2011 r. wobec braku złożenia w wyznaczonym terminie wyjaśnień na okoliczność aktualnego stanu rodziny skarżącej. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, iż art. 21 ust.1 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów formułuje obligatoryjny nakaz wstrzymania pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, odmówili udzielenia lub nie udzielili, w wyznaczonym terminie, wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Nie ma przy tym w aktach sprawy żadnych dowodów, które potwierdzałyby lub choćby sugerowały, że skarżący równolegle funkcjonuje w rodzinie ze swoją żoną. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie definiuje pojęcia "dochodu rodziny", lecz odsyła w tym zakresie do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji (art. 2 pkt 5 "- dochodzie rodziny - oznacza to dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych"). Przenosząc powyższe unormowanie na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż rozstrzygając w przedmiocie wznowienia wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres 2010/2011, organ winien ustalić oraz uwzględnić dochód rodziny skarżącej uzyskany po urodzeniu drugiego syna. Do dochodu tego organ zobowiązany był zaliczyć dochód wszystkich osób, które stanowiły rodzinę dla osoby uprawnionej. Tymczasem skarżąca, po złożeniu wniosku z dnia 4 maja 2011 r. o wznowienie wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, pomimo prawidłowych wezwań organu pierwszej instancji z dnia 5 lipca 2011 r. i z dnia 14 lipca 2011 r., nie przedłożyła żadnych dokumentów na okoliczność osiąganego przez ojca najmłodszego syna dochodów. Natomiast ze zgromadzonych w sprawie akt wynika, iż M. P. S. jest emerytem wojskowym, ma żonę i trójkę dzieci oraz jest zameldowany w G., przy czym zajmowane przez skarżącą w Ż. mieszkanie jest jego własnością, jak też w Urzędzie Pocztowym w Ż. posiada skrytkę pocztową. Nie ulega wątpliwości, iż zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego zostały określone w rozdziale 3 i 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a także w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W myśl § 8 powołanego rozporządzenia w przypadku, gdy organ właściwy wierzyciela poweźmie wątpliwość co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń, powiadamia niezwłocznie osobę pobierającą świadczenia o konieczności złożenia w wyznaczonym terminie, nie dłuższym niż 14 dni, licząc od dnia otrzymania wezwania, wyjaśnień w sprawie lub dostarczenia niezbędnych dokumentów, przy czym w przypadku niezłożenia w wyznaczonym terminie wyjaśnień w sprawie lub niedostarczenia niezbędnych dokumentów wstrzymuje się wypłatę świadczeń. Słusznie zatem organ wezwał skarżącą do przedłożenia stosownych dokumentów, a ich nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie upoważniało organ do wydania decyzji zarówno o wstrzymaniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jak i o odmowie wznowienia ich wypłaty. Wyjaśnić przy tym należy, iż wobec tak jednoznacznych zapisów ustawowych argumenty strony skarżącej nie mogą odnieść skutku. Wspieranie przez Państwo osób uprawnionych do alimentów ma charakter pomocniczy, a w związku z tym ustawodawca ma prawo określać warunki, jakie należy spełnić, aby takie wsparcie otrzymać. Przypomnieć jeszcze raz przyjdzie, iż zarzuty dotyczące nieracjonalności przyjętych rozwiązań ustawowych, czy też ich niezgodności z zasadami współżycia społecznego nie mają żadnego wpływu na zakres ich obowiązywania, tym samym na ocenę prawidłowości zastosowania obowiązujących przepisów prawa przez organy orzekające w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, organ pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował sytuację, jaka zaistniała w niniejszej sprawie i zasadnie odmówił wznowienia wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych na rzecz osoby uprawnionej D. R. w okresie świadczeniowym 2010/2011, wstrzymanych od dnia 1 kwietnia 2011 r. decyzją Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...]. Skarżąca w zakreślonym terminie biernie, jak i czynnie odmówiła udzielenia informacji, dotyczących jej sytuacji osobistej i dochodowej, których uzyskanie powinno mieć wpływ na prawo do przyznanego i posiadanego już wcześniej przez osobę uprawnioną świadczenia. Zachowanie skarżącej polegało po pierwsze, na wyrażeniu w sposób czynny stanowiska, iż nie wychowuje najmłodszego syna z jego ojcem (informacja zawarta w wywiadzie k - 61 akt administracyjnych oraz oświadczenie złożone w dniu 28 lipca 2011 r. pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań k - 67 akt administracyjnych). Po drugie, skarżąca przyjęła również bierną postawę, czyli w wyznaczonym terminie 30 dni, liczonym począwszy od dnia 27 lipca 2011 r. (tj. daty odbioru wezwania organu pierwszej instancji z dnia 25 lipca 2011 r., wskazanej własnoręcznym podpisem skarżącej na jego zwrotnym potwierdzeniu odbioru k - 66 akt administracyjnych), nie wypełniła nałożonego na nią obowiązku udzielenia informacji bądź uzyskania dokumentów o dochodach członków jej rodziny (tj. ojca najmłodszego syna), jak również nie podjęła czynności zmierzających do wykazania prawdziwości jej twierdzeń. Brak aktywności skarżącej w tym zakresie skutkował negatywnymi konsekwencjami. Wbrew zarzutom skargi, w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 K.p.a organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wskazać należy, że organ pierwszej instancji, wzywając skarżącą do złożenia wyjaśnień w związku z ujawnieniem okoliczności wskazujących na brak uprawnień jej najstarszego syna do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz udzielając jej stosownych pouczeń, co do możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, czy też czynnego udziału w postępowaniu, podjął wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Organy orzekające w sprawie oparły się na zgromadzonych dokumentach urzędowych w formie wywiadu środowiskowego i zawartym w tych dokumentach materiale dowodowym, który jest nie tylko instrumentem postępowania dowodowego, ale również elementem pracy socjalnej z osobą ubiegającą się o wznowienie wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, czyli elementem pozwalającym stwierdzić prawdziwość mającego znaczenie dla rozpatrywanej sprawy faktu przebywania, opiekowania się i wychowywania dziecka przez ojca (oświadczenie z dnia 18 marca i 18 lipca 2011 r. M. P. S. k-29 i k-60 akt administracyjnych). Z tego faktu organ wywiódł ustalenie, oparte również na dowodach w postaci oświadczeń złożonych przez najbliższych sąsiadów, iż ojciec dziecka wychowuje go wraz ze skarżącą. Złożone prze skarżącą w toku postępowania administracyjnego oświadczenia i informacje były przedmiotem oceny organów orzekających w sprawie, zwłaszcza, czy odpowiadają one rzeczywistości i czy są prawdziwe. Zdaniem składu orzekającego istotą złożonych oświadczeń jest aktywność w tym zakresie osoby zainteresowanej a nie tylko samego organu, którego obowiązkiem jest zweryfikowanie złożonych oświadczeń wówczas, gdy istnieją powody pozwalające wątpić w prawdziwość zawartych w oświadczeniu informacji. W rozpatrywanej sprawie oświadczenia złożone przez skarżącą, pouczoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zostały zweryfikowane przez organy, które nie dały im wiary. Natomiast odmowa oświadczenia o dochodach rodziny skarżącej z uwzględnieniem ojca najmłodszego dziecka wyczerpała również przesłankę odmowy wypłaty wstrzymanych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, iż skarżąca była pouczona o konsekwencjach prawnych z tym związanych. Zauważyć w tym miejscu przyjdzie, iż jak to już wcześniej wywiedziono, na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, liczba osób tworzących rodzinę, wysokość dochodów przez nią uzyskanych ma wpływ na spełnienie warunków formalnych do przyznania lub kontynuacji prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej. Treść art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów pozwala uznać, że dla potrzeb tej ustawy definicja rodziny jest unormowana w sposób sztuczny i abstrachuje od sytuacji, która może wystąpić w rzeczywistości. Jednakże dokonanie w tym zakresie wiążących ustaleń i uwzględnienie dochodów osób, które tworzą rodzinę ma ogromne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W konsekwencji tego stanu rzeczy, organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, zaś wnioski, jakie wywiódł z ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów, jaką dysponuje organ w postępowaniu administracyjnym. Również postępowanie organu odwoławczego, w ocenie Sądu, zostało przeprowadzone zgodnie z podstawowymi zasadami wyrażonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji orzeczenia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło