IV SA/Gl 1611/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta T. z dnia [...] r., nr [...]. Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta T. odmówił przyznania G. P. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad teściową F. C. Rozstrzygnięcie to oparto na stwierdzeniu, że na wnioskodawczyni nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec teściowej. Z tego samego powodu wskazana decyzja została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]. W sierpniu 2011 r. G. P. złożyła ponowny wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad teściową. Decyzją z dnia [...] Burmistrz T. nie przyznał wnioskodawczyni żądanego świadczenia. Przytaczając w uzasadnieniu treść art. 17 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 992 ze zm.) organ orzekający podniósł, że strona nie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, w związku z czym nie ma podstaw do przyznania jej przedmiotowego świadczenia. W odwołaniu wnioskodawczyni zarzuciła, że jest jedyną osobą w rodzinie mogącą sprawować opiekę nad obłożnie chorą teściową. Powołując się na oświadczenia członków rodziny teściowej podniosła, że zaszły nowe okoliczności do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, potwierdzając wyrażone w niej stanowisko, że na wnioskodawczyni nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem teściowej, a tym samym nie zostały spełnione wymogi z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. P. nie zgodziła się z treścią zaskarżonej decyzji uważając, że spełnia warunki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego. Powołała się na przykłady innych gmin, w których wypłaca się świadczenia pielęgnacyjne osobom sprawującym opiekę nad teściową. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argument, że ustawodawca nie przewidział świadczenia pielęgnacyjnego dla powinowatych, gdyż nie ciąży na nich obowiązek alimentacyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Decyzje obu instancji muszą być wyeliminowane z obrotu prawnego, bowiem zostały wydane w warunkach objętych przepisem art. 156 § 1 pkt 3 kpa, według którego nieważna jest decyzja dotycząca sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Jest to przepis gwarancyjny w stosunku do określonej w art. 16 kpa zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Dotyczy on sytuacji, gdy kolejno po sobie wydane zostały dwie decyzje załatwiające sprawę co do istoty, z których pierwsza ma charakter ostateczny, a więc gdy zachodzi powaga rzeczy osądzonej (res iudicata). Stwierdzenie takiej sytuacji w danej sprawie wymaga ustalenia tożsamości sprawy pod względem podmiotowym i przedmiotowym. W rozpatrywanym przypadku taka tożsamość występuje między sprawami, w których wydane zostały obecnie kontrolowane decyzje, a sprawą zakończoną decyzją Kolegium z dnia [...]. Identyczność podmiotowa w obu tych sprawach jest oczywista, skoro stroną w obu postępowaniach była wyłącznie skarżąca. Natomiast tożsamość przedmiotowa winna obejmować zarówno podstawę prawną jak i stan faktyczny, ale z ograniczeniem do faktów prawotwórczych, mających znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 17.07I.2008 r., sygn. akt II SA/Rz 76/08). Tymczasem w tych dwóch aspektach od czasu wydania ostatecznej decyzji w pierwszej sprawie nic się nie zmieniło. Mianowicie w obu sprawach organy oparły swoje rozstrzygnięcie na ustaleniu, że skarżąca jest synową osoby wymagającej opieki i na stwierdzeniu, że art. 17 ust. 1 przewiduje świadczenie pielęgnacyjne tylko dla osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym, do których synowa się nie zalicza. Mimo nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) w powyższym zakresie art. 17 ust. 1 nie został zmieniony, tak więc rozstrzygnięcia w obu sprawach oparte były na identycznej podstawie prawnej. Poza ustaleniem powinowactwa dla wyniku obu tych spraw nie miały zatem znaczenia żadne inne elementy stanu faktycznego, w tym odnoszące się do możliwości i sposobu sprawowania opieki nad teściową skarżącej. Dlatego też ponowne merytoryczne załatwienie sprawy mogłoby nastąpić tylko wówczas, gdyby ustawowy krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego został poszerzony w drodze zmiany legislacyjnej. Natomiast po stwierdzeniu braku takiej zmiany organ, do którego wpłynął nowy wniosek skarżącej, zobligowany był do umorzenia postępowania administracyjnego wywołanego tym wnioskiem z powodu powagi rzeczy osądzonej. Sama skarżąca wskazała przy tym, że chodzi o nowy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a nie o uruchomienie jakiegoś trybu nadzwyczajnego. Natomiast w fazie postępowania odwoławczego umorzenie postępowania winno było nastąpić w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Ponieważ wystąpiła przyczyna określona w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, dotykająca decyzje obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. z 2012 r., poz. 270) orzeczono, jak w sentencji. sw