IV SA/Gl 162/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant specjalista Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2016 r. sprawy ze skargi Dyrektora Domu A w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję. Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...]r. nr [...]wydaną na podstawie art. 104, art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 8 ust. 11, art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1, ust. 2 i ust.2a, art. 106 ust. 5 ustawy z 12. 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163) zmienił począwszy od listopada 2015 r. decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...] w ten sposób, że koszt pobytu w domu pomocy społecznej ustala Starosta M. zarządzeniem za dany rok; ustalił częściową odpłatność A. E. reprezentowaną przez opiekuna prawnego T. E.w ten sposób, że od listopada 2015 r. do maja 2016 r. wynosi 1 865,24 zł, a od czerwca 2016 r. wynosi 771,49 zł. Różnicę między całkowitym miesięcznym kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a ustaloną opłatą pokrywała będzie gmina. W uzasadnieniu decyzji zaznaczono, że na konto strony z tytułu sprzedaży gruntów trafiła kwota 18 750 zł. Kwota ta stosownie do postanowień art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej została podzielona na 12 części i dodana do dochodu strony, który stanowi renta. Podwyższenie dochodu strony spowodowało konieczność podwyższenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. wniósł Dyrektor Domu A w P. W odwołaniu tym wystąpiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i o ponowne rozpoznanie sprawy. W motywach odwołania podkreślono, że strona od swojej matki otrzymała kwotę 18 750 zł. stanowiącą cześć wartości sprzedanej nieruchomości. Podkreślono, że jedynym majątkiem A. E. jest jednorazowo otrzymana kwota, która nie przynosi żadnych dochodów. Intencją matki było zabezpieczenie córki na przyszłość, głównie w zakresie uczestniczenia w turnusach rehabilitacyjnych i zaspokajania podstawowych potrzeb. Podkreślono jednorazowość darowizny oraz zaznaczono, że matka strony przebywa w domu pomocy społecznej. Zaznaczono, iż wartość darowizny uległa uszczupleniu o 3000 zł. z uwagi na zakup mebli, jak również w tym przypadku winna zostać zachowana zasada, że wysokość odpłatności ograniczona będzie do 70% otrzymanej darowizny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...]r. Nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść art. 105 wyżej wymienionego Kodeksu i przeprowadził rozważania na okoliczność bezprzedmiotowości postępowania z przyczyn podmiotowych. Następnie odniósł się do treści art. 59 ustawy o pomocy społecznej i wskazał, kto może być adresatem decyzji o odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Organ odwoławczy zaakcentował, iż we wskazanym zakresie stroną postępowania administracyjnego może być wyłącznie T. E. W dalszej kolejności zamieszczono rozważania na temat interesu prawnego i tego, kto może być stroną postępowania administracyjnego, a w konkluzji zamieszczono stwierdzenie, że z przywołanego art. 59 ustawy o pomocy społecznej nie można wywieść interesu prawnego Domu A w P. do wniesienia odwołania, a to oznacza, że dyrektor tej placówki nie legitymuje się pojęciem strony w ramach tego postępowania. Zdaniem organu odwoławczego fakt ten wyczerpuje przesłankę bezprzedmiotowości postępowania Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się Dyrektor Domu A w P. który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, występując o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W skardze tej zarzucił przedmiotowej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności stwierdzono brak informacji dla skarżącego o przysługujących mu prawach i obowiązkach co spowodowało narażenie osoby będącej podopieczną na szkodę, co wyczerpuje naruszenie postanowień art. 9 i art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego dające podstawę dla wznowienia postępowania administracyjnego. W motywach skargi zaznaczono, że podstawą umorzenia był brak legitymacji po stronie wnoszącego odwołanie. Zdaniem skarżącego Dyrektora doszło do naruszenia postanowień art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem organ administracji nie poinformował Dyrektora jak również opiekuna prawnego T. E. o tym, że odwołanie zawiera braki formalne, a dysponował wystarczająco długim okresem czasu, aby podjąć stosowne działania. Zaakcentowano również, że w dniu podejmowania rozstrzygnięcia strona postępowania miała już ustanowionego nowego opiekuna prawnego osobie K. C., zatem oświadczenie złożone przez T. E. nie ma mocy prawnej i winno być uznane za nieważne, albowiem uzyskane zostało w nieformalny sposób. W końcowej części motywów skargi pokreślono, że sprawa dotyczy mieszkańca domu pomocy społecznej, mającego trudności w rozeznaniu spraw życia codziennego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zawarło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718.), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 wyżej wymienionej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga musiała być uwzględniona, jednakże zasadniczo z innych powodów niż przywołane w skardze skierowanej do tutejszego Sądu. W pierwszej kolejności przyjdzie wskazać, że stosownie do postanowień art. 106 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji w sprawach z zakresu pomocy społecznej może wnieść inna osoba za zgodą osoby ubiegającej się o świadczenie. Oznacza to, że na gruncie pomocy społecznej ustawodawca wprowadził odmienne zasady wnoszenia odwołania, albowiem dopuścił możliwość wniesienia takiego odwołania przez inną osobę niż strona pod warunkiem uzyskania od niej zgody. Brak takiej zgody oznacza, że osoba wnosząca nie legitymuje się możliwością wniesienia odwołania, a to z kolei obliguje organ odwoławczy do podjęcia rozstrzygnięcia przewidzianego przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W tym miejscu przyjdzie zwrócić uwagę na następującą okoliczność, otóż inna osoba może wnieść odwołanie od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji w zastępstwie strony z odwołaniem się do jej interesu prawnego, względnie taka inna osoba może wnieść odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z powołaniem się na własny interes prawny. Przywołana powyżej okoliczność odgrywa na gruncie procedury administracyjnej kluczową rolę, ponieważ jeżeli inna osoba wnosi odwołanie w imieniu strony i akcentuje naruszenie jej interesu prawnego winna legitymować się umocowaniem do działania pochodzącym od strony postępowania. Brak takiego umocowania skutkuje tym, że wniesione odwołanie jest niedopuszczalne, a organ wyższego stopnia stosownie do postanowień art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych. Odmiennie sytuacja przedstawia się wówczas, gdy odwołanie od decyzji wnosi osoba, powołująca się na swój interes prawny, a w rzeczywistości status strony jej nie przysługuje, ponieważ w takim przypadku organ wyższego stopnia stosownie do postanowień art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego umarza postępowanie odwoławcze. W rozpoznawanej sprawie odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniósł Dyrektor Domu A w P. W odwołaniu tym akcentował, że sytuacja strony postępowania jest trudna, a kwestionowana przez niego decyzja narusza prawa strony tego postępowania, czyli A. E. W treści przywołanego odwołania w żadnym stopniu Dyrektor Domu nie wskazywał na naruszenie praw Domu i nie występował w imieniu domu oraz nie uznawał, aby przysługiwał mu status strony w tym postępowania. Taka ocena treści odwołania znajduje potwierdzenie w motywach skargi skierowanej do tutejszego Sądu, w której akcentowano iż stronie tego postępowania A. E. reprezentowanej przez opiekuna prawnego T. E. nie zapewniono czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, jak również zaznaczono, że dopiero z dniem 17 grudnia 2015 r. ustanowiono dla A.E. nowego opiekuna prawnego w osobie K. C.. W świetle powyższego przyjdzie uznać, że Dyrektor Domu A w P. wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji w imieniu strony nie legitymując się stosownym upoważnieniem do działania w jej imieniu, jak również nie dysponując jej zgodą na dokonanie takiej czynności procesowej. Przedstawiony powyżej stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie pozwala stwierdzić, że wyczerpuje on przesłanki podmiotowe niedopuszczalności odwołania, a to oznacza, że organ odwoławczy obowiązany był podjąć rozstrzygnięcie przewidziane treścią art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli w drodze postanowienia stwierdzić niedopuszczalność odwołania, a nie jak to uczynił umorzyć postępowanie odwoławcze. Dostrzeżona wadliwość rozstrzygnięcia zdaniem składu orzekającego wyczerpuje przesłankę uwzględnienia skargi przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a zatem uchybienie przepisom prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym uzasadnia uwzględnienie wniesionej skargi. Na marginesie prowadzonych rozważań odnieść należy się do zarzutów podniesionych w skardze do tutejszego Sądu, ponieważ jak to zaznaczono, została ona uwzględniona z innych powodów niż podniesione w samej skardze. Podkreślić należy, że wbrew formułowanym zarzutom, organy administracji w prowadzonym postępowaniu administracyjnym zapewniły stronie czynny udział w prowadzonym postępowaniu administracyjnym co znalazło wyraz w zawiadomieniu opiekuna prawnego strony o jego wszczęciu jak również doręczenie decyzji do jego rąk. Wątpliwości wzbudza jedynie sytuacja odnosząca się do oświadczenia opiekuna prawnego z dnia 21 grudnia 2015 r., albowiem w dniu tym T.E. nie pełniła już tej funkcji, a tym samym jej oświadczenie z punktu widzenia formalnego nie miało już znaczenia. Rozpatrując sprawę na tym etapie organ obowiązany był uzyskać stanowisko opiekuna prawnego strony ustanowionego w dniu 17 grudnia 2015 r. czyli K. C., który winien wypowiedzieć się co do losów odwołania wniesionego przez Dyrektora Domu A w P.. Zaniechania w tym zakresie w połączeniu z treścią art. 106 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej wyczerpuje wyżej wymienioną przesłankę uwzględnienia wniesionej skargi. Następstwem niniejszego wyroku jest powrót sprawy na etap postępowania odwoławczego prowadzonego przez organ odwoławczy, który kierując się wskazaniami zamieszczonymi w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia winien podjąć przewidziane przepisami ustawy o pomocy społecznej działania zmierzające do ustalenia skuteczności wniesienia odwołania przez inną osobę od decyzji organu pomocy społecznej, a następnie do podjęcia rozstrzygnięcia przewidzianego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego uwzględniającymi sytuację występującą w rozpoznawanej sprawie. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję.