IV SA/Gl 163/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Referent – stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2007 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C., działając w oparciu o art. 104 §1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. nr 90, poz. 575 ze zm.) nie stwierdził u W. S. choroby zawodowej [...] spowodowanej nadmiernym wysiłkiem [...], wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu organ administracyjny wskazał, że na podstawie orzeczenia lekarskiego Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nr [...] z dnia [...] r. oraz w oparciu o ocenę narażenia zawodowego ustalono, iż skarżąca podczas zatrudnienia w charakterze [...] w: - [...] nr [...] w C. od [...] r. do [...] r., - [...] w C. od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r., - [...] nr [...] w B. od [...] r. do [...] r. - [...] nr [...] w C. od [...] r. do [...] r. a następnie w niepełnym wymiarze czasu pracy od [...] r. do chwili obecnej, wykonywała pracę wymagającą nadmiernego wysiłku [...]. Podkreślił jednak, że mocą przywołanego wyżej orzeczenia lekarskiego jak również wcześniejszym orzeczeniem nr [...], wydanym przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. w dniu [...] r. nie rozpoznano u wyżej wymienionej choroby zawodowej stwierdzając, iż zdiagnozowana jednostka chorobowa, to jest [...] oraz stan po [...] nie przedstawia klinicznych cech zawodowej patologii narządu [...]. W odwołaniu do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. W. S. wniosła o uchylenie decyzji zapadłej w I instancji, która została jej zdaniem podjęta w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Podkreśliła bowiem, że Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie przekazała Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w C. całości dokumentacji medycznej obrazującej jej rzeczywisty stan zdrowia. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach swego rozstrzygnięcia podniósł, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz związek przyczynowy pomiędzy środowiskiem pracy, a rozpoznaną chorobą zawodową, to jest wykazanie, iż narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie istniało w czasie i miejscu pracy, w związku z wykonywanym zawodem. Mając na względzie powyższe organ odwoławczy przyznał, że przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż skarżąca pracując jako [...] w różnych [...] od roku [...] do chwili obecnej była narażona na wysiłek [...] a tym samym wykonywała pracę w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłej choroby zawodowej narządu [...]. Podkreślił jednak, iż lekarze specjaliści kompetentnych placówek diagnostycznych I i II szczebla po przeprowadzeniu stosownych badań wydali orzeczenia, mocą których wykluczyli istnienie u wyżej wymienionej choroby zawodowej. Określili bowiem, że charakter stwierdzonych u W. S. zmian nie ma cech organicznej patologii związanej z nadmiernym wysiłkiem [...] a w rezultacie nie można zakwalifikować rozpoznanego schorzenia do pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia, o którym mowa wyżej. W tym miejscu organ II instancji wskazał, że w związku z uwzględnieniem wniosku skarżącej o dopuszczenie nowych dowodów a mianowicie dokumentacji medycznej z Poradni [...] Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego nr [...] im. Św. [...] w S., lekarze orzecznicy Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. dokonali ponownej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W wyniku tej oceny oraz na podstawie badań, które zostały przeprowadzone w rzeczonej placówce w dniach: [...] r., [...] r. i [...] r. lekarze ci nie znaleźli jednak podstaw do zmiany swego orzeczenia z dnia [....] r. W konsekwencji organ odwoławczy wywiódł, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uchylenia ani zmiany aktu zapadłego w I instancji. Wskazał bowiem, że jakkolwiek narażenie zawodowe ma zasadnicze znaczenie przy rozpoznawaniu choroby zawodowej narządu [...], to jednak brak istnienia określonych skutków zdrowotnych tego narażenia takich jak [...], [...] czy [...] uniemożliwia rozstrzygnięcie stwierdzające istnienie takiej choroby. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach W. S. dała wyraz swemu niezadowoleniu z decyzji wydanej przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. i wniosła o jej uchylenie oraz o przeprowadzenie stosownych badań lekarskich w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Podkreśliła bowiem, że w toku przeprowadzonego postępowania pominięto rozpoznanie wynikające z dokumentacji medycznej Poradni [...] Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego nr [...] im. Św. [...] w S., która potwierdza w sposób jednoznaczny, że charakter jej schorzenia ma cechy utrwalonej patologii narządu [...] spowodowanej nadmiernym wysiłkiem [...] ([...]). Zdaniem strony, powyższe wskazuje na złą wolę zarówno lekarzy orzeczników jak i organów obydwu instancji w dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz stanowi wyraz braku bezstronności i rzetelności w ocenie jej rzeczywistego stanu zdrowia. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy ponownie wyjaśnił, że brak rozpoznania u W. S. choroby zawodowej przez lekarzy orzeczników kompetentnych placówek służby zdrowia uniemożliwia wydanie decyzji stwierdzającej jej istnienie w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Stosownie przy tym do treści art. 134 §1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 przywołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec wzruszeniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że decyzja ta odpowiada wymogom prawa. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji określone zostały w §2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Zgodnie z cytowanym przepisem, przez choroby zawodowe należy rozumieć schorzenia ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decydują zatem, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, dwie przesłanki: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do przywołanego rozporządzenia oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Należy zaakcentować, że wystąpienie rzeczonych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego zaś ocena działania czynnika szkodliwego powinna zostać dokonana z uwzględnieniem okoliczności wymienionych w §2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Trzeba przy tym zaznaczyć, że nawet pozytywne ustalenie obydwu wskazanych przesłanek nie przesądza jeszcze o istnieniu domniemania związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Szkodliwe czynniki w środowisku pracy bądź sposób jej wykonywania muszą bowiem stanowić bezsporną lub co najmniej wysoce prawdopodobną przyczynę choroby. W świetle przywołanych wyżej uregulowań rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., pod pojęciem choroby zawodowej należy więc rozumieć zachorowanie lub kalectwo, które nie tylko pozostają w związku przyczynowym z pracą, lecz nadto praca ta (jej rodzaj, charakter lub warunki wykonywania), stanowić powinna zasadniczą przyczynę ich wystąpienia. W niniejszym przypadku wskazane wyżej przesłanki nie wystąpiły łącznie. Jakkolwiek bowiem W. S. domagała się stwierdzenia choroby zawodowej narządu [...], to jednak nie została ona u niej zdiagnozowana przez kompetentne placówki służby zdrowia (I i II stopnia). W rozpoznawanej sprawie organy sanitarne obu instancji - w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego - zgodnie przyjęły, że skarżąca w trakcie zatrudnienia w charakterze [...] była narażona na nadmierny wysiłek [...]. Nie jest więc okolicznością sporną fakt świadczenia przez nią pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających potencjalne ryzyko powstania schorzenia określonego pod poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Należy jednak podkreślić, że stosownie do §8 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych..., podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy a w szczególności ocena narażenia zawodowego oraz dane zawarte w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w §5 wskazanego aktu. W związku z powyższym skarżąca była badana w dwóch jednostkach medycznych, to jest w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Z uwagi na charakter schorzenia, lekarze orzecznicy obu placówek diagnostycznych wykluczyli istnienie choroby narządu [...] o charakterze zawodowym. W orzeczeniu drugiej z tych placówek określono natomiast, że wyżej wymieniona uskarża się jedynie na stan po [...] i [...], który nie ma cech organicznej patologii spowodowanej nadmiernym wysiłkiem [...] a w rezultacie nie stanowi choroby zawodowej w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Zasadnie zatem, zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy przyjęły, że okoliczności sprawy nie uzasadniały wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej narządu [...]. Brak było bowiem podstaw do rozstrzygania wbrew wnioskom płynącym z orzeczeń lekarskich, które w sposób jednoznaczny wykluczyły istnienie choroby wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. W tym kontekście argumentacja podniesiona przez stronę w skardze nie mogła odnieść skutku. Należy bowiem podkreślić, że tylko rozpoznanie zawodowego schorzenia przez lekarza specjalistę zatrudnionego w placówce służby zdrowia określonej w §5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. stanowi miarodajną podstawę upoważniającą organy sanitarne obu instancji do stwierdzenia choroby zawodowej. Tymczasem nie budzi wątpliwości, że kryteria te spełniają zarówno Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. jak i Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., czyli placówki, których orzeczenia poprzedziły rozstrzygnięcia podjęte przez organy administracyjne obydwu instancji. Przedmiotowe orzeczenia lekarskie mają tu charakter opinii biegłego stanowiącej zasadniczy dowód w sprawie. O rozstrzygnięciu w kwestii choroby zawodowej nie mogą natomiast decydować ewentualne opinie innych lekarzy. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że czyniąc zadość wnioskowi strony Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. ustosunkowała się do diagnozy postawionej przez lekarza Poradni [...] Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego nr [...] im. Św. [...] w S. i po ponownym przeanalizowaniu całości materiału dowodowego podtrzymała pogląd wyrażony w swoim orzeczeniu. Także zdaniem Sądu w sprawie brak jest okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do zakwestionowania stanowiska zajętego przez kompetentne placówki orzecznicze I i II stopnia. W szczególności okolicznością taką nie jest odmienne rozpoznanie wynikające z zaświadczenia wydanego przez lekarza zatrudnionego w poradni, która nie należy do instytucji wymienionych w §5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Ustosunkowując się natomiast do zawartego w skardze wniosku o przeprowadzenie stosownych badań w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. należy wyjaśnić, że kierowanie na takie badania nie leży w kompetencjach sądu administracyjnego. Nadto trzeba podkreślić, że przeprowadzone wobec skarżącej badania lekarskie dokonane zostały zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. określającymi procedurę diagnostyczną w sprawach o stwierdzenie choroby zawodowej. Wskazane uregulowania przewidują bowiem możliwość przeprowadzenia badań lekarskich przed placówkami orzeczniczymi I i II stopnia (co miało miejsce w niniejszej sprawie) i nie dopuszczają możliwości ubiegania się o skierowanie na badania do kolejnych instytucji. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem obowiązującym w dacie jej podjęcia i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.