IV SA/Gl 164/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 r. sprawy ze skargi I. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Po rozpoznaniu wniosku I. M. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta R., decyzją z dnia [...] r., nr [...] odmówił przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla małoletnich dzieci M. M. i S. M. Decyzja ta została doręczona I. M., matce w/w małoletnich, 23 sierpnia 2010 r. W dniu 7 września 2010 r. I. M. złożyła w kancelarii Ośrodka Pomocy Społecznej w R. odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że brak jest podstaw do odmowy przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to zostało doręczone I. M. 2 listopada 2011 r. W piśmie z dnia 9 listopada 2010 r. I. M. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wskazując w uzasadnieniu na brak dokładnej wiedzy o dacie doręczenia jej zaskarżonej decyzji, nałożenie się w tym czasie kilku spraw o podobnym charakterze oraz niedysponowanie fachową wiedzą prawniczą. Postanowieniem z dnia [...]r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z 2000 r. Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej zwanej Kpa, wnoszący podanie musi uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, czyli wystąpiły okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w ustawowym terminie. Powołując się na szereg orzeczeń sądów administracyjnych Kolegium zwróciło uwagę, że powyższy przepis dotyczy sytuacji, w których uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Okolicznościami takimi są m.in. nieprawidłowe doręczenie pisma, obłożna choroba uniemożliwiająca stronie działającej osobiście wniesienie odwołania, przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Tymczasem istnienie po stronie wnioskodawcy chociażby niedbalstwa powoduje niemożność przywrócenia terminu. Kolegium wskazało również, że kolejnym ustawowym warunkiem przywrócenia terminu jest dokonanie uchybionej czynności, przy czym wniosek musi zostać złożony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Kolegium podniosło, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] r. zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie złożenia odwołania. I. M. nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem I. M. odnośnie braku po jej stronie wiedzy o dacie doręczenia decyzji, albowiem jak wskazuje znajdujący się w aktach sprawy dowód doręczenia tej decyzji własnoręcznie potwierdziła jej odbiór. I. M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., wnosząc o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia przez organ art. 58 Kpa przez uznanie, że nie uprawdopodobniła w sposób wskazany w tym przepisie brak winy w uchybieniu terminu. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że o nieterminowym dokonaniu przedmiotowej czynności dowiedziała się dopiero z treści postanowienia Kolegium z dnia [...] r. Skarżąca zaakcentowała, że nie posiada wiedzy prawniczej, a w momencie, w którym otrzymała decyzję organu pierwszej instancji toczyło się z jej udziałem kilka podobnych spraw, co miało wpływ na niemożność precyzyjnego określenia daty odbioru w/w decyzji, gdyż odbiór korespondencji w domu potwierdzają różne osoby. Dodatkowo wskazała, że w okresie, w którym upłynął termin do wniesienia odwołania miała dolegliwości zdrowotne i musiała pełnić jednocześnie obowiązki rodzinne jako matka. Udzielając odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 r. skarżąca wyjaśniła, że w okresie, w którym doręczono jej decyzję organu pierwszej instancji, toczyła się sprawa u komornika, a także sprawa przez Sądem Najwyższym. Nadto oświadczyła, że trudno jej określić ilość korespondencji, jaką otrzymała w tamtym okresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że stosownie to treści art. 129 § 2 Kpa odwołanie od decyzji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej stronie. Termin ten jest terminem ustawowym, co oznacza, że jego przekroczenie skutkuje, zgodnie z treścią art. 134 Kpa, wydaniem przez organ odwoławczy postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Czynność dokonana po terminie nie może bowiem wywołać zamierzonego przez stronę skutku procesowego. Jednakże w razie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego ustawodawca przewidział możliwość przywrócenia tego terminu. Zgodnie z art. 58 Kpa przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony. Jednocześnie strona obowiązana jest dokonać uchybionej czynności, a prośbę o przywrócenie terminu strona winna wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Łączne spełnienie powyższych przesłanek umożliwia organowi przywrócenie uchybionego przez stronę terminu. Przesłanka braku winy w uchybieniu terminu wiąże się, jak trafnie zauważyło Kolegium, z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Przesłanka ta zostanie zatem spełniona, jeżeli dopełnienie czynności było niemożliwe na skutek przeszkody nie do przezwyciężenia. Strona winna zatem uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli uwiarygodnić w sposób graniczący z pewnością zachowanie staranności w dokonaniu czynności i wykazać, że przeszkoda, która spowodowała uchybienie była od niej niezależna i istniała cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu, w świetle wyjaśnień zaprezentowanych na wstępie odnośnie przesłanek przywrócenia terminu, podzielić należy stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazujące na brak podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z treści wniosku nie wynika bowiem, że dopełnienie obowiązku terminowego wniesienia odwołania było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Jak trafnie wskazało Kolegium, czego nie kwestionuje skarżąca, decyzja organu pierwszej instancji, skutecznie doręczona w dniu 23 sierpnia 2010 r., zawierała prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia, w tym o konieczności wniesienia odwołania w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. O braku winy nie świadczy przywołana przez skarżącą niemożność precyzyjnego określenia daty odbioru decyzji z uwagi na toczące się postępowania w innych sprawach (w świetle wyjaśnień złożonych na rozprawie m.in. w sprawie egzekucyjnej przed komornikiem oraz przed Sądem Najwyższym) oraz odbiór korespondencji w mieszkaniu przez rożne osoby. Jak słusznie zauważyło Kolegium decyzja z dnia [...] r. została doręczona do rąk skarżącej, co potwierdza jej własnoręczny podpis na pocztowym pokwitowaniu odbioru. W razie powstania jakichkolwiek wątpliwości w tym względzie istniała wszak możliwość wystąpienia w każdym czasie do organu (osobiście, pisemnie, telefonicznie) o udzielenie precyzyjnej informacji. Skarżąca nie starała się wykazać, jak liczną korespondencję w tamtym okresie czasu otrzymała w tym znaczeniu, że jej znaczna ilość mogła spowodować utratę wiedzy co do daty otrzymania poszczególnych pism. Zwrócić należy uwagę, że skarżąca nie utrzymuje, by pozostawała w mylnym przekonaniu o innej dacie doręczenia jej decyzji organu pierwszej instancji. Przeszkody do terminowego wniesienia odwołania nie stanowi niewątpliwie akcentowany przez skarżącą brak wiedzy prawniczej, skoro odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia; wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji (art. 128 Kpa). Zresztą skarżąca nie twierdzi, by miała kłopoty w opracowaniu pisma stanowiącego odwołanie, czego dowodem jest treść jej osobistego odwołania z dnia 7 września 2010 r., w którym w sposób zwięzły przedstawiła swoje racje i wyraziła niezadowolenie z wydanej decyzji. Od strony należycie dbającej o swe interesy można i należy oczekiwać zachowania minimum staranności w prowadzeniu swoich spraw. Takiego miernika staranności skarżąca nie zachowała. Dalsze okoliczności przywołane w skardze, a dotyczące dolegliwości zdrowotnych i obowiązków rodzinnych nie zostały podniesione we wniosku o przywrócenie terminu, stąd nie stanowiły przedmiotu oceny organu odwoławczego. Tym niemniej należy zauważyć, że także w tym przypadku skarżąca ograniczyła się do przywołania tych okoliczności nie podejmując próby uprawdopodobnienia twierdzenia stosowną argumentacją czy też poprzez złożenie dokumentów. Natomiast pośrednio wywodzone zarzuty przeciwko braku podstaw do wydania decyzji o odmowie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie mogą być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, gdyż nie jest to przesłanka przywrócenia terminu. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie przyjęło, iż skarżąca nie wykazała istnienia przesłanki koniecznej do przywrócenia terminu, tj. nie uprawdopodobniła braku winy w jego uchybieniu. Tym samym bezzasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 58 Kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł więc o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).