IV SA/Gl 164/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi T.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z dnia [...] r., po rozpoznaniu odwołania B., na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta B. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego w formie biletu socjalnego i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji odmówił przyznania przedmiotowej pomocy z powodu wystąpienia okoliczności wymienionej w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy podkreślił, że okolicznością stanowiącą podstawę odmowy wnioskowanego wsparcia w przedmiotowej sprawie było niedotrzymanie przez skarżącego warunków kontraktu socjalnego, tj. niezachowanie przez niego trzeźwości. Ponadto w ramach kontraktu skarżący był zobowiązany do zgłaszania się do pracownika socjalnego Zespołu Profilaktyki Rozwiązywania Problemów Uzależnień i Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie, a także do realizacji zaleceń Zespołu Profilaktyki Rozwiązywania Problemów Uzależnień i Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie MOPS w B. Jednakże nie dotrzymał ustalonych terminów spotkań z pracownikiem socjalnym, w związku z tym zawarty kontrakt uznano za niezrealizowany. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podniósł, że zastosowanie przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej jest fakultatywne, co oznacza, że organ pomocy społecznej może go zastosować, ale nie ma takiego obowiązku. Podkreślił, że uznanie administracyjne polega na uwzględnieniu indywidualnych warunków każdego przypadku. Działanie organu administracji musi być jednak uzasadnione i podlega kontroli. Następnie organ odwoławczy dodał, że obowiązek współdziałania strony powinien być interpretowany z uwzględnieniem zasad i celów pomocy społecznej, a zatem z dostosowaniem do konkretnej sytuacji i osoby, a więc indywidualnie. Podniósł, że przepis art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie nakazuje zastosowania najsurowszego ustawowego rozwiązania, jakim jest odmowa przyznania pomocy, w razie wystąpienia negatywnego zachowania beneficjenta pomocy. W związku z tym wskazał, że należy rozważyć możliwość przyznania skarżącemu wnioskowanego wsparcia, np. w formie niepieniężnej. Podkreślił, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego. Organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzając ponownie postępowanie należy uwzględnić sytuację zdrowotną, dochodową i życiową skarżącego, a także charakter zgłoszonej potrzeby. Ponadto dodał, że skarżący zgłaszał się kilkakrotnie na spotkania z pracownikiem ZPU, co może świadczyć o zamiarze wywiązywania się z ustaleń dokonanych z pracownikiem socjalnym. Organ podkreślił, że w zależności od ustaleń należy wydać rozstrzygnięcie, uzasadniając je zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Wskazał, że rozstrzyganie spraw w ramach uznania administracyjnego wymaga nie tylko dokonania ustaleń na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 §1 Kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ale także załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela (art.7 Kpa). W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, T.H. nie podniósł zarzutów wobec decyzji organu odwoławczego. Przedstawił natomiast swoją sytuację materialną oraz zdrowotną. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji – w zakresie i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia [...]r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej w formie biletu socjalnego i przekazał sprawę wymienionemu organowi do ponownego rozpoznania. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, według którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wskazaną przez organ pierwszej instancji podstawę odmowy przyznania skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej stanowiły przesłanki wymienione w art. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 175 z 2009 r. poz. 1362), tj. niedotrzymanie przez skarżącego warunków kontraktu z dnia 27 czerwca 2011 r. poprzez niezachowanie przez niego trzeźwości i brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pomocy społecznej stwierdził bowiem, że skarżący spełnia kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczeń, jednakże wykazuje brak współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a mianowicie nie zgłasza się do pracownika socjalnego Zespołu Profilaktyki Rozwiązywania Problemów Uzależnień i Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie, pomimo, że został do tego zobowiązany w ramach kontraktu socjalnego. Jednakże organ pierwszej instancji nie wskazał, na jakiej podstawie stwierdził, że wymienione wyżej okoliczności wystąpiły w rozpoznawanej sprawie. Organ pominął zatem całkowicie wskazanie dowodów, będących podstawą dokonania powyższych ustaleń. Tymczasem wymienione wyżej okoliczności miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, gdyż uzasadniały stwierdzenie, że wystąpiły przesłanki określone w art. 11 ustawy o pomocy społecznej, tj. brak współdziałania skarżącego w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej oraz niedotrzymanie przez niego warunków kontraktu socjalnego. Wobec tego naruszone zostały przez organ pierwszej instancji przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy poszczególne okoliczności zostały udowodnione. W związku ze stwierdzonym wyżej naruszeniem przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji - jako zgodną z prawem ocenić należało zaskarżoną decyzję - uchylającą rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Ponadto trafnie organ odwoławczy podniósł, że przepis art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie nakazuje zastosowania najsurowszego ustawowego rozwiązania, jakim jest odmowa przyznania pomocy, w razie wystąpienia negatywnego zachowania beneficjenta pomocy oraz, że w związku z tym należy rozważyć możliwość przyznania skarżącemu wsparcia, np. w formie niepieniężnej. Wobec tego stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia było bowiem wynikiem stwierdzenia, że organ I instancji naruszył wymienione wyżej przepisy postępowania i przez to pominął w decyzji istotne wskazania – tj. co do określonych wyżej okoliczności mających kluczowe znaczenie dla rozpoznania sprawy. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd – na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi – stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W związku z tym - na podstawie art. 151 P.p.s.a. - skargę powyższą należało oddalić.