IV SA/Gl 165/10
WyrokWSA w Gliwicach2010-09-21
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Teresa Kurcyusz-Furmanik, Adam Mikusiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracodawca, który ukończył technikum, ale nie posiada świadectwa dojrzałości technikum, spełnia wymóg posiadania kwalifikacji do prowadzenia praktycznej nauki zawodu młodocianego pracownika w celu uzyskania dofinansowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wymóg posiadania świadectwa dojrzałości technikum, wprowadzony w § 10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, jest niezgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą równości wobec prawa (art. 32) i zasadą demokratycznego państwa prawa (art. 2). Ukończenie technikum i uzyskanie kwalifikacji zawodowych powinno być wystarczające do prowadzenia praktycznej nauki zawodu, a wymóg świadectwa dojrzałości nie ma racjonalnego uzasadnienia i dyskryminuje pracodawców posiadających kwalifikacje zawodowe.Stan faktyczny
Skarżący, M.N., ubiegał się o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania dofinansowania, uznając, że skarżący nie spełnia wymogu posiadania kwalifikacji do prowadzenia praktycznej nauki zawodu, ponieważ ukończył technikum, ale nie posiada świadectwa dojrzałości technikum, co było wymogiem wynikającym z § 10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o systemie oświaty, rozporządzenia oraz Konstytucji RP, kwestionując wymóg posiadania świadectwa dojrzałości.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta L. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącego kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędzia NSA Adam Mikusiński Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2010 r. sprawy ze skargi M.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1) uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta L. nr [...] z dnia [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącego kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 70b ust. 6 w związku z art. 70b ust.1-3 i 5-7 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r. Nr 256 poz. 2572 z późn. zm.) Burmistrz Miasta L., po rozpatrzeniu wniosku M.N., odmówił wnioskodawcy przyznania dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika D. Ś.
Jak wynikało z treści uzasadnienia wskazanego rozstrzygnięcia pracodawca kształcący młodocianego pracownika wystąpił z wnioskiem w przewidzianym terminie, a to w ciągu trzech miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu. Organ ustalił, iż zawarł on, zgodnie z treścią art. 70b ust. 7 pkt 2 ustawy o systemie oświaty i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. Nr 60 poz. 278 ze zm.) ze szkolonym pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, a okres kształcenia wynikający z umowy wynosił 36 miesięcy zgodnie z wymaganiami, o których mowa w § 6 ust. 1 wymienionego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów oraz rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2007r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego ( Dz. U. Nr 124 poz. 860 ze zm.).
Organ ustalił, iż pracodawca legitymuje się zaświadczeniem wydanym przez Izbę A w K. potwierdzającym złożenie przez młodocianego pracownika D.Ś. egzaminu [...] z wynikiem pozytywnym.
Dokonując oceny kwalifikacji posiadanych przez pracodawcę po myśli art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty i § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania organ zauważył, iż pracodawca posiadał przygotowanie pedagogiczne potwierdzone zaświadczeniem ukończenia kursu, wydanym przez Zakład A w K., co odpowiadało wymaganiom opisanym w § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu ( Dz. U. Nr 113 poz. 988). Posiadał także wymagany staż pracy potwierdzony wpisem do ewidencji działalności gospodarczej. W chwili podpisywania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego z młodocianym pracownikiem nie legitymował się natomiast wymaganym w przywołanym § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. tytułem mistrza w zawodzie, a tytuł taki uzyskał dopiero w trakcie prowadzenia przygotowania zawodowego D.Ś. Mając ten fakt na względzie, organ wezwał stronę do udokumentowania kwalifikacji wymaganych od pracodawcy w przypadku braku posiadania tytułu mistrza w zawodzie, o czym mowa w treści §10 ust. 5 pkt 1-4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r., a pracodawca dostarczył świadectwo ukończenia Technikum A wydanego przez Technikum A w T.
Zdaniem organu przedstawione przez stronę świadectwo ukończenia Technikum A w T. nie mogło uzasadniać dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Ukończenie technikum organ uznał bowiem za niespełnienie warunków określonych w treści 70b ust 1-7 ustawy o systemie oświaty w zw. z § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r.w sprawie praktycznej nauki zawodu ( Dz. U. Nr 113 poz.988 z późn. zm.). M.N. nie przedstawił bowiem świadectwa dojrzałości, które według Burmistrza Miasta L. dawałoby absolwentowi techniku zawodowego uprawnienie do kształcenia młodocianych pracowników.
W odwołaniu złożonym od opisanej wyżej decyzji M. N. wniósł o jej zmianę i przyznanie mu wnioskowanego dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w celu przygotowania zawodowego z tytułu nauki zawodu.
Zakwestionował dokonaną przez organ interpretację treści przepisu § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r.w sprawie praktycznej nauki zawodu, uznając wymóg posiadania przez niego świadectwa dojrzałości, jako niezgodny z ustawą o systemie oświaty. Wskazał, iż delegacja ustawowa zawarta w art. 70 ust. 4 tego aktu nie daje upoważnienia do wprowadzania w akcie podustawowym, poza określeniem wymagań kwalifikacyjnych, dodatkowych warunków. Powołując się na treść art. 70b ustawy o systemie oświaty podniósł, iż przepis ten wskazuje na konieczność posiadania kwalifikacji określonych w odrębnych przepisach, co według niego, zgodnie z brzmieniem § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 3 lutego 2006r. w sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych (Dz. U. Nr 31 poz. 216) oznacza posiadanie wiadomości i umiejętności niezbędnych do wykonywania zadań zawodowych wynikających z opisu zawodu.
Jego zdaniem warunek posiadania odpowiedniego przygotowania pedagogicznego zawarty w § 10 ust. 5 wskazanego rozporządzenia służy potwierdzeniu posiadania kwalifikacji do nauczania, jak również staż pracy, o którym mowa w jego § 10 ust. 5 pkt 1, przesądza o kwalifikacjach w praktycznym wykonywaniu zawodu. Za niezasadny natomiast uznał warunek posiadania świadectwa dojrzałości, jako, że uzyskanie tego dokumentu w żadnej mierze nie pozostaje w związku z nauką zawodu. Celem nauki zawodu jest przygotowanie praktyczne do jego wykonywania, a świadectwo dojrzałości stanowi o zdaniu egzaminu potwierdzającego wiadomości i umiejętności poziomu wykształcenia ogólnego. Zaznaczył, iż pracodawcy będący instruktorami praktycznej nauki zawodu nie są nauczycielami i nie został w stosunku do nich przewidziany wymóg spełnienia kwalifikacji takich, jak wobec nauczycieli.
Odwołujący wskazał na treść art. 9 ustawy o systemie oświaty, w którym jego zdaniem, ustawodawca wprowadził wyraźne rozróżnienie pomiędzy uzyskaniem kwalifikacji zawodowych, a świadectwem dojrzałości i szczegółowo uregulował tryb ich uzyskania w przepisach podstawowych, a przyznanie uprawnienia do praktycznej nauki zawodu instruktorom posiadającym tytuł mistrza w zawodzie potwierdza, iż uprawnienie to nie jest zależne od posiadania odpowiedniego wykształcenia ogólnego lecz od właściwych kwalifikacji zawodowych. Kwalifikacje takie, w jego opinii, zdobywa się zdając egzamin po ukończeniu technikum, bądź w myśl ustawy o rzemiośle - zdając egzamin na tytuł mistrza. Zauważył także, iż tytuł mistrza może uzyskać zarówno osoba posiadająca wykształcenie średnie, jak też posiadająca wykształcenie zawodowe
Konkludując, odwołujący stwierdził, iż zapis § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia z 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, w zakresie w jakim wprowadza wymóg posiadania świadectwa dojrzałości technikum w stosunku do "instruktorów praktycznej nauki zawodu", którzy uzyskali kwalifikacje zawodowe na skutek ukończenia technikum, stawia ich w nierównej sytuacji w stosunku do innych osób, o których mowa w tym przepisie, jak i określonych w § 10 ust. 4 rozporządzenia pracodawców posiadających tytuł mistrza w zawodzie. Jego zdaniem godzi tym samym w konstytucyjne prawo do równego traktowania określone w art. 32 Konstytucji RP, a przez to stoi w sprzeczności także z art. 2 Konstytucji RP.
Na poparcie swego stanowiska przedstawił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 kwietnia 2009r. sygn. akt II SA/Op 29/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 września 2009r. sygn. akt II SA/Bd 492/09 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim sygn. akt II SA/Go 352/09.
Po rozpoznaniu sprawy, wskutek wniesionego przez stronę odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Dokonawszy analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, organ odwoławczy uznał za słuszną odmowę posiadania kwalifikacji do szkolenia młodocianych pracowników pracodawcy nieposiadającemu świadectwa dojrzałości technikum zawodowego, a tym samym uprawnienia do uzyskania dofinansowania kosztów takiego kształcenia.
Organ wskazał, iż dla uzyskania dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego muszą zachodzić łącznie wszystkie warunki, o jakich mowa w art. 70b ust.1 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty.
Jednym z tych warunków było ukończenie przez młodocianego nauki zawodu i zdania przez niego egzaminu, a warunek ten w sprawie został spełniony.
Wyjaśnienia natomiast, w opinii organu wymagało, czy pracodawca posiadał kwalifikacje określone w odrębnych przepisach, co należało ocenić przez pryzmat uregulowań rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania ( Dz. U. Nr 60 poz. 278 z późn. zm.).
Odnosząc się do sytuacji odwołującego, który nie posiadał tytułu mistrza w zawodzie w chwili podpisywania umowy z młodocianym pracownikiem Kolegium zauważyło, iż oceny jego uprawnień dokonać należało z uwzględnieniem regulacji zawartej w § 10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu. Na poparcie swego stanowiska przytoczył pogląd judykatury, a w tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2007r. sygn. akt II FSK 496/07 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 kwietnia 2009r. sygn. akt II SA/Op 29/09 publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, gdzie stwierdzono, iż podmiot ubiegający się o dofinansowanie winien posiadać uprawnienia do szkolenia uczniów już w chwili rozpoczęcia praktycznej nauki zawodu, a ukończenie technikum nie jest równoznaczne ze świadectwem dojrzałości technikum.
Mając powyższe na względzie Kolegium uznało, iż odwołujący w chwili rozpoczęcia przyuczania młodocianego pracownika do nauki zawodu nie legitymował się uprawnieniami instruktora praktycznej nauki zawodu.
Odpowiadając na zarzutu odwołania, co do niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej regulacji prawnej zawartej w § 10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż organy administracji publicznej związane są całością porządku prawnego i nie mogą odstępować od stosowania przepisów ustawowych ani też przepisów zawartych w aktach wykonawczych, powołując się bezpośrednio na przepisy Konstytucji. Nie są też uprawnione do rozstrzygania w sprawie zgodności przepisów ustaw oraz innych aktów normatywnych i nie mogą odmówić zastosowania w sprawie przepisu ze względu na jego niekonstytucyjność w przeciwieństwie do sądów, które w przytoczonych przez odwołującego wyrokach mogły dokonać badania przepisów aktu wykonawczego z uregulowaniami konstytucyjnymi.
Odnosząc się natomiast do przywołanego w odwołaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 września 2009r. sygn. akt II SA/Bd 492/09 Kolegium nie zgodziło się z dokonanym tam zrównaniem świadectwa ukończenia technikum i świadectwa dojrzałości technikum, gdyż również ustawa z dnia 4 maja 1982r. o szkolnictwie wyższym ( tekst jednolity z 1985r. Dz. U. Nr 42 poz. 201) rozróżniła świadectwo ukończenia szkoły średniej od świadectwa dojrzałości.
W skardze skierowanej od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, M. N., wnosząc o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie, zarzucił naruszenie art. 70b ust. 1 z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r. Nr 256 poz. 2572), § 10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. (Dz. U. z 2002r. Nr 113 poz. 988), § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Nauki z dnia 3 lutego 2006r. w sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych ( Dz. U. Nr 31 poz. 216) oraz art. 2 i 32 Konstytucji RP. Powtórzył zasadniczo argumenty przedstawione w jego odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zakwestionował interpretację treści przepisu § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r.w sprawie praktycznej nauki zawodu, uznając wymóg posiadania przez niego świadectwa dojrzałości, jako niezgodny z ustawą o systemie oświaty, a także z art. 32 i art. 2 Konstytucji RP. W opinii skarżącego wymóg posiadania świadectwa dojrzałości przez pracodawców, którzy uzyskali kwalifikacje zawodowe w związku z ukończeniem technikum narusza zasadę równości albowiem różnicuje w prawie do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje zawodowe w zawodzie stanowiącym przedmiot nauczania praktycznego. W odniesieniu do wskazanej grupy pracodawców uzyskanie świadectwa dojrzałości stanowi dodatkowy wymóg, którego nie przewidziano w odniesieniu do innych grup osób określonych w § 10 ust. 4 i § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, a który to wymóg nie ma żadnego związku z uzyskaniem kwalifikacji zawodowych
Skarżący podniósł także, iż posiadanie świadectwa dojrzałości technikum przez osoby prowadzące przygotowanie zawodowe nie znajduje żadnego racjonalnego uzasadnienia, nie wynika z założeń i celów systemu oświaty w zakresie kształcenia i praktycznej nauki zawodu. Wskazał na treść art. 9 ustawy o systemie oświaty, w którym jego zdaniem, ustawodawca wprowadził wyraźne rozróżnienie pomiędzy uzyskaniem kwalifikacji zawodowych, a świadectwem dojrzałości i szczegółowo uregulował tryb ich uzyskania w przepisach podstawowych, a przyznanie uprawnienia do praktycznej nauki zawodu instruktorom posiadającym tytuł mistrza w zawodzie potwierdza, iż uprawnienie to nie jest zależne od posiadania odpowiedniego wykształcenia ogólnego lecz od właściwych kwalifikacji zawodowych. Kwalifikacje takie, w jego opinii, zdobywa się zdając egzamin po ukończeniu technikum, bądź w myśl ustawy o rzemiośle, zdając egzamin na tytuł mistrza. Zauważył także, iż tytuł mistrza może uzyskać zarówno osoba posiadająca wykształcenie średnie, jak też posiadająca wykształcenie zawodowe.
Tak, jak w odwołaniu, na poparcie swego stanowiska przedstawił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 kwietnia 2009r. sygn. akt II SA/Op 29/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 września 2009r. sygn. akt II SA/Bd 492/09 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim sygn. akt II SA/Go 352/09.
W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ podtrzymał prezentowane w trakcie postępowania administracyjnego stanowisko przytaczając tożsamą, co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem, o czym stanowi przepis art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269).
Powyższe oznacza konieczność przeprowadzania przez sądy administracyjne kontroli zarówno, co do zgodności stanowiska organów administracji przedstawionych w ich rozstrzygnięciach z przepisami prawa materialnego, jak również w zakresie zgodności ze stosowanymi w toku postępowania przepisami postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznawał skargę M.N. mając na względzie wskazane wyżej reguły, a także treść przepisu art. 134 p.p.s.a., przyznający uprawnienia do uwzględnienia skargi również ze względu na inne uchybienia niż te, które przytoczyła strona skarżąca.
Na wstępie wskazać trzeba, iż ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r. Nr 256 poz. 2572 z późn. zm.) uregulowała kwestie związane z praktyczną nauką zawodu. W jej art. 70 ust 1 określono, iż praktyczna nauka zawodu może odbywać się w placówkach kształcenia ustawicznego, placówkach kształcenia praktycznego, warsztatach szkolnych, pracowniach szkolnych, szkolnych gospodarstwach pomocniczych, u pracodawców, a także w indywidualnych gospodarstwach rolnych. Warunki i tryb organizowania praktycznej nauki zawodu, a także kwalifikacje wymagane od osób prowadzących praktyczną naukę zawodu i przysługujące im uprawnienia ustawodawca powierzył regulacji podustawowej.
W wykonaniu powyższej delegacji wydane zostało przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu rozporządzenie z dnia z dnia 1 lipca 2002r.w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. z 2002r. Nr 113 poz. 988). W akcie tym ustalono, iż praktyczna nauka zawodu u pracodawców lub w indywidualnych gospodarstwach rolnych przeprowadzana jest przez instruktorów praktycznej nauki zawodu, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi stanowi podstawowe zajęcie i jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin przewidzianym dla nauczycieli, określonym w odrębnych przepisach, a także instruktorów, których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi nie stanowi podstawowego zajęcia.
Niekwestionowanym w sprawie było, iż skarżący prowadził praktyczną naukę zawodu w swoim zakładzie pracy. Bezspornym było również, iż nie należał on do podmiotów, dla których praca dydaktyczna stanowiła podstawowe zajęcie i była wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin przewidzianym dla nauczycieli. Powinien on zatem posiadać kwalifikacje o których mowa w § 10 ust. 4 lub 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu.
Zgodnie z brzmieniem § 10 ust. 4 rozporządzenia instruktorzy praktycznej nauki zawodu, którymi są pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy albo osoby prowadzące indywidualne gospodarstwa rolne, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi nie stanowi podstawowego zajęcia lub jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin niższym niż przewidziany dla nauczycieli, powinni posiadać kwalifikacje zawodowe co najmniej mistrza w zawodzie oraz przygotowanie pedagogiczne.
Zakres kwalifikacji uznawanych za porównywalne z tytułem mistrza w zawodzie został natomiast ściśle określony w § 10 ust. 5 rozporządzenia i nie wymaga dokonywania zabiegów interpretacyjnych. Wskazano tam bowiem, że instruktorzy praktycznej nauki zawodu bez tytułu mistrza w zawodzie powinni posiadać, poza wymaganym przygotowaniem pedagogicznym i właściwym stażem pracy - świadectwo dojrzałości technikum lub szkoły równorzędnej albo świadectwo ukończenia szkoły policealnej lub dyplom ukończenia szkoły pomaturalnej lub policealnej, względnie świadectwo dojrzałości liceum zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie albo świadectwo dojrzałości liceum ogólnokształcącego, liceum technicznego lub średniego studium zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, względnie dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku odpowiednim dla zawodu, którego będą nauczać.
Jak wykazano w sprawie, w chwili zawierania umowy o pracę z młodocianym w celu nauki zawodu skarżący nie posiadał tytułu mistrza w zawodzie, a tytuł ten uzyskał w trakcie prowadzenia kształcenia młodocianego pracownika.
Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie wskazuje, że wymaganymi kwalifikacjami instruktorów praktycznej nauki zawodu należy legitymować się już w momencie przystąpienia do procesu szkolenia, a nie dopiero w trakcie jego trwania (wyroki NSA z 11 lutego 2000 r., sygn. akt I SA/Lu 1591/98, z 8 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 206/98 oraz z 29 marca 2001 r., I SA/Łu 2414/98).
Z tych względów słusznie zastosowano wobec skarżącego regulację zawartą w § 10 ust 5 rozporządzenie z dnia 1 lipca 2002 w sprawie praktycznej nauki zawodu.
Analiza przytoczonego przepisu wskazuje, iż kwalifikacje zawodowe w postaci tytułu technika w zawodzie legitymującego się wyłącznie świadectwem ukończenia szkoły bez egzaminu dojrzałości nie są wystarczające dla skutecznego ubiegania się o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników. Po myśli art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty obowiązującej od 9 lipca 2004r. pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach. W świetle przedstawionych regulacji, w szczególności § 10 ust. 5 rozporządzenia, wskazać trzeba, że skarżący nie spełnił wymogu posiadania kwalifikacji przewidzianych dla instruktorów prowadzących praktyczną naukę zawodu, a przez to również wynikającej z art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy przesłanki przyznania dofinansowania, a w konsekwencji wyłącznie możliwe było wydanie skarżącemu decyzji odmownej. Organy administracji zobligowane są bowiem do stosowania w swoich rozstrzygnięciach obowiązującego prawa i to zarówno regulacji ustawowych, jak też aktów rangi podstawowej.
Bacząc jednak na postawiony przez skarżącego zarzut niezgodności zastosowanego w sprawie przepisu § 10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu z przepisami Konstytucji RP, Sąd uznał za stosowne rozważyć stan prawny związany z zagadnieniem kwalifikacji osób szkolących młodocianych pracowników w aspekcie norm ustawy zasadniczej, a w konsekwencji powyższego uznał, iż zaskarżone rozstrzygnięcie nie zasługuje na akceptację z uwagi na to, że zastosowano w nim normę prawną, która godzi w wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę demokratycznego państwa prawa, a w tym poszanowanie praw jednostki. Jednym z aspektów realizacji praw jednostki w myśl art. 32 Konstytucji jest zasada równości wobec prawa. Wprowadzenie, w powoływanym rozporządzeniu, wymogu posiadania świadectwa dojrzałości w stosunku do instruktorów praktycznej nauki zawodu, którzy tak jak skarżący, ukończyli technikum uzyskując kwalifikacje zawodowe, nie znajduje uzasadnienia w ratio legis instytucji jaką jest praktyczna nauka zawodu, a tym samym traktując dyskryminująco te grupe pracodawców, narusza również art. 32 Konstytucji.
Celem praktycznej nauki zawodu w ramach przygotowania zawodowego na gruncie ustawy o systemie oświaty jest zdobycie umiejętności i kwalifikacji zawodowych w określonej dziedzinie. Bezsprzecznie szkolenie powinny prowadzić osoby posiadające kwalifikacje w danym zawodzie, co nie oznacza, iż powinny legitymować się świadectwem potwierdzającym zdobycie wiedzy ogólnej. Przyznać należy rację skarżącemu, iż nie istnieje również jakikolwiek związek pomiędzy uzyskaniem świadectwa dojrzałości, a celem i założeniami kształcenia w zakresie praktycznej nauki zawodu. Posiadanie świadectwa dojrzałości technikum przez osoby prowadzące przygotowanie zawodowe nie znajduje żadnego racjonalnego uzasadnienia.
Przepis § 10 ust. 5 pkt 1-4 rozporządzenia, w zakresie w jakim wprowadza wymóg posiadania świadectwa dojrzałości technikum w stosunku do "instruktorów praktycznej nauki zawodu", którzy uzyskali kwalifikacje zawodowe na skutek ukończenia technikum stawia ich nadto w nierównej sytuacji w stosunku do innych osób, o których mowa w tym przepisie, jak i określonych w § 10 ust. 4 rozporządzenia pracodawców posiadających tytuł mistrza w zawodzie. Przypomnieć trzeba, że powyżej zaprezentowane poglądy wyraził już wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 26/10 (dostępny w internecie za pośrednictwem Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Op 29/09 (Lex nr 494330), a także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 lipca 2010r. sygn. akt IV SA/Gl 906/09 i z dnia 31 sierpnia 2010r. sygn. akt IV SA/Gl 164/10. Poglądy te Sąd w składzie tu orzekającym w całości podziela.
Potwierdzeniem prawidłowości stanowiska sądów jest fakt, że z dniem 29 kwietnia 2010 r. § 10 ust. 5 omawianego rozporządzenia został zmieniony przez § 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 24 marca 2010 r. (Dz.U.Nr.61 poz.378). Obecnie instruktorzy praktycznej nauki zawodu, o których mowa w ust. 2 pkt 2, niemający tytułu mistrza w zawodzie, powinni posiadać przygotowanie pedagogiczne lub ukończony kurs pedagogiczny, o których mowa w ust. 4, oraz spełniać warunki określone w § 10 ust. 5 rozporządzenia, gdzie odstąpiono jednakże od wymogu świadectwo dojrzałości technikum.
Z regulacji art. 178 ust. 2 Konstytucji, zgodnie z którą sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom, wynika dla sądu obowiązek odstąpienia od stosowania przepisów rozporządzenia, które uznaje za sprzeczne z ustawą lub z Konstytucją.
W związku z uznaniem, że zastosowany w rozpoznawanej sprawie przepis narusza Konstytucję Sąd odmówił zastosowania przepisu wykonawczego, a dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zgodności z prawem, nie mógł przeto stwierdzić legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wskazania do dalszego postępowania wynikają zaś wprost z wyżej naprowadzonych wywodów Sądu. Dodatkowo organ winien wyjaśnić, czy skarżący posiada wymagany staż pracy w zawodzie, którego nauczał. Ta kwestia, co prawda została przyjęta za udowodnioną w postępowaniu przez organem I instancji, nie mniej jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało ją za wątpliwą. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zatem dokonać stanowczego ustalenia posiadanego przez skarżącego wykształcenia i praktyki w aspekcie przesłanek § 10 ust. 5 pkt 1-4 rozporządzenia przewidującym kryteria, których spełnienie uprawnia do wykonywania funkcji instruktora zawodu. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit.c oraz art. 135 P.p.s.a. a także art. 200 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło