IV SA/Gl 165/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi T.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z dnia [...]r., po rozpoznaniu odwołania T.H., na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. w przedmiocie zmiany decyzji [...] z dnia [...]r. w sprawie przyznania zasiłku stałego i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji dokonał zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały poprzez orzeczenie, że zasiłek stały wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne przysługuje do 31 października 2011 r. z powodu zmiany sytuacji, tj. w związku z brakiem współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym w celu przezwyciężenia jego trudnej sytuacji życiowej. Następnie wskazał, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody – m.in., jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11 ustawy o pomocy społecznej. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji dokonał zmiany swojej wcześniejszej decyzji z uwagi na wystąpienie okoliczności uregulowanej w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. z powodu niedotrzymania przez skarżącego warunków kontraktu socjalnego - niezachowania przez niego trzeźwości. Ponadto w ramach kontraktu skarżący był zobowiązany do zgłaszania się do pracownika socjalnego Zespołu Profilaktyki Rozwiązywania Problemów Uzależnień i Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie, a także do realizacji zaleceń Zespołu Profilaktyki Rozwiązywania Problemów Uzależnień i Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie MOPS w B. Jednakże nie dotrzymał ustalonych terminów spotkań z pracownikiem socjalnym, w związku z tym zawarty kontrakt uznano za niezrealizowany. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podniósł, że zastosowanie przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej jest fakultatywne, co oznacza, że organ pomocy społecznej może go zastosować, ale nie ma takiego obowiązku. Podkreślił, że uznanie administracyjne polega na uwzględnieniu indywidualnych warunków każdego przypadku. Działanie organu administracji musi być jednak uzasadnione i podlega kontroli. Następnie organ odwoławczy dodał, że obowiązek współdziałania strony powinien być interpretowany z uwzględnieniem zasad i celów pomocy społecznej, a zatem z dostosowaniem do konkretnej sytuacji i osoby, a więc indywidualnie. Podniósł, że przepis art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie nakazuje zastosowania najsurowszego ustawowego rozwiązania, jakim jest odmowa przyznania pomocy, w razie wystąpienia negatywnego zachowania beneficjenta pomocy. W związku z tym wskazał, że przeprowadzając ponownie postępowanie należy uwzględnić cele pomocy społecznej, sytuację zdrowotną, dochodową i życiową skarżącego, okoliczność, że ma orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ważne do dnia 31 stycznia 2013 r. W tym zakresie organ odwoławczy podkreślił, że należy mieć na uwadze, iż zmiana terminu przysługiwania zasiłku stałego – do dnia 31 października 2011 r. - spowoduje nie tylko utratę źródła utrzymania strony, ale także utratę składki na ubezpieczenie zdrowotne – czyli możliwość korzystania z bezpłatnej opieki medycznej. Ponadto dodał, że skarżący zgłaszał się kilkakrotnie na spotkania z pracownikiem ZPU, co może świadczyć o zamiarze wywiązywania się z ustaleń dokonanych z pracownikiem socjalnym. Organ podkreślił, że w zależności od ustaleń należy wydać rozstrzygnięcie, uzasadniając je zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Wskazał, że rozstrzyganie spraw w ramach uznania administracyjnego wymaga nie tylko dokonania ustaleń na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 §1 Kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ale także załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela (art.7 Kpa). W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, T.H. nie podniósł zarzutów wobec decyzji organu odwoławczego. Przedstawił natomiast swoją sytuację materialną oraz zdrowotną. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji – w zakresie i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia [...]r. w przedmiocie zmiany decyzji [...] z dnia [...]r. w sprawie przyznania zasiłku stałego i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, według którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wskazaną przez organ pierwszej instancji podstawę zmiany decyzji z dnia [...]r. w sprawie przyznania skarżącemu zasiłku stałego stanowiły przesłanki wymienione w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 175 z 2009 r. poz. 1362), tj. niedotrzymanie przez skarżącego warunków kontraktu z dnia 27 czerwca 2011 r. poprzez niezachowanie przez niego trzeźwości i brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pomocy społecznej stwierdził bowiem przede wszystkim, że skarżący spełnia kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczeń, jednakże wykazuje brak współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a mianowicie nie zgłasza się do pracownika socjalnego Zespołu Profilaktyki Rozwiązywania Problemów Uzależnień i Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i nie realizuje zaleceń tego Zespołu pomimo, że został do tego zobowiązany w ramach kontraktu socjalnego. Jednakże organ pierwszej instancji nie wskazał, na jakiej podstawie stwierdził, że wymienione wyżej okoliczności wystąpiły w rozpoznawanej sprawie. Organ pominął zatem całkowicie wskazanie dowodów, będących podstawą dokonania powyższych ustaleń. Tymczasem wymienione wyżej okoliczności miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, gdyż uzasadniały stwierdzenie, że wystąpiły przesłanki określone w art. 11 ustawy o pomocy społecznej, tj. brak współdziałania skarżącego w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej oraz niedotrzymanie przez niego warunków kontraktu socjalnego. Ponadto – jak trafnie podkreślił organ odwoławczy – obowiązek współdziałania strony musi być interpretowany z uwzględnieniem zasad i celów pomocy społecznej, a zatem z dostosowaniem do konkretnej sytuacji i osoby, a więc indywidualnie. Z powyższych wskazań organu wynika obowiązek uwzględnienia przez organ I instancji, m.in. stanu zdrowia strony. W podsumowaniu stwierdzić należało, że naruszone zostały przez organ pierwszej instancji przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy poszczególne okoliczności zostały udowodnione. W związku z przedstawionym wyżej naruszeniem przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji - jako zgodną z prawem ocenić należało zaskarżoną decyzję - uchylającą rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Wobec tego stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia było bowiem wynikiem stwierdzenia, że organ I instancji naruszył wymienione wyżej przepisy postępowania i przez to pominął w decyzji istotne wskazania – tj. co do określonych wyżej okoliczności mających kluczowe znaczenie dla rozpoznania sprawy. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd – na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi – stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W związku z tym - na podstawie art. 151 P.p.s.a. - skargę powyższą należało oddalić.