IV SA/Gl 17/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2008 r . na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 1-4 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.), odmówiono B. K. przyznania uprawnień kombatanckich. Odnosząc się do żądania strony organ wskazał, iż nie spełnia on warunków, o których mowa w art. 21 wyżej wymienionej ustawy, gdyż okoliczności podniesione we wniosku, a to wysiedlenie w [...]r. z rodzinnej miejscowości S. do Generalnej Guberni nie stanowi represji, czy działalności kombatanckiej stanowiącej podstawę przyznania uprawnień kombatanckich. B. K. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy powołując się na przedstawioną wraz z wnioskiem dokumentację wykazująca w jego opinii, wbrew twierdzeniom organu, doznanie represji ze strony okupanta i reżimu komunistycznego. Podniósł, iż został wysiedlony wraz z rodzicami z S. w W. do Generalnej Gubernii i tam zmuszony był on i rodzina pracować niewolniczo. Jak twierdził, jego rodzice zostali ciężko pobici przez Niemców, a nadto udzielali schronienia i pomocy partyzantom i żydom pod groźbą kary śmierci. W okresie powojennym natomiast, jako represje uznał odwołujący więzienie i katowanie przez pracowników Urzędu Bezpieczeństwa jego ojca, zmuszenie do oddania gospodarstwa do spółdzielni produkcyjnej , oddawanie bez należytej rekompensaty płodów rolnych. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją Nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 – 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzje własną, której zmiany domagał się B. K. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, iż odwołujący we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie powołał żadnych nowych okoliczności , a jedynie podtrzymał twierdzenia zawarte w swoim pierwotnym żądaniu. Zdaniem organu opisane przez stronę zdarzenia, stanowiące bezspornie prześladowania, zasługują na wyrazy współczucia. Jednakże, Kierownik Urzędu, jako organ administracji, mając obowiązek orzekać w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, nie może przyznać uprawnień kombatanckich bez pokrycia w regulacji zawartej w ustawie z dnia 24 stycznia 1991r Normy tam zawarte enumeratywnie wyliczają tytuły, które mogą być uznane za działalność kombatancką lub za działalność z nią równoważną. Powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego ( wyrok z dnia 29 maja 2002r. sygn akt V SA 2728/01 czy wyrok z dnia 8 listopada 2001r. sygn akt V SA 507/01 Kierownik Urzędu uznał, iż nie każdy rodzaj represji został objęty ustawą dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Odnosząc się do zdarzeń wskazanych przez B. K., które jego zdaniem uzasadniać miały przyznanie mu uprawnień kombatanckich organ zauważył, iż okres ukrywania się przed prześladowaniem przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych czy rasowych nie jest represją w rozumieniu wskazanej ustawy. Natomiast zdaniem organu popartym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego ( wyrok z dnia 17 kwietnia 2002r.sygn. akt V SA 2221/01) udzielanie schronienia osobom narodowości żydowskiej, co według wnioskodawcy czynić mieli jego rodzice, nie mogłoby wpływać na jego uprawnienie. Był on bowiem w tym czasie dzieckiem i nie mógł mieć wpływy na zachowania jego rodziców. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach B. K. argumentując, jak we wniosku o powtórne rozpoznanie sprawy, domagał się przyznania mu uprawnień kombatanckich. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie organ ponowił swoje stanowisko prezentowane w toku postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszym rzędzie należy podnieść, że wedle treści art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). sądy te sprawują kontrolę zgodności z prawem wykonywania administracji publicznej. W świetle natomiast brzmienia art.145§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1270/ zwaną dalej p.p.s.a. sądy te badają czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z tych więc względów nie można było zadośćuczynić żądaniom skargi poprzez merytoryczne rozstrzygniecie sprawy i przyznanie skarżącemu wnioskowanych świadczeń. Takie rozstrzygnięcie bowiem nie należy do kompetencji sądów administracyjnych. Przeprowadzając natomiast, w ramach swoich kompetencji ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem zarówno materialnym jak i procesowym Wojewódzki Sąd Administracyjny korzystają z uprawnień nadanych mu art.134§1 tej ustawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniając legalność decyzji również z urzędu, doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy zwrócić uwagę, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Z przepisu art. 7 k.p.a. regulującego te materię, wynika obowiązek organu administracji państwowej, jakim jest również Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zbadania nie tylko wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą ale także do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 6 k.p.a nakłada natomiast na organu administracji obowiązek rozstrzygania spraw na podstawie obowiązującego prawa, co oznacza nie tylko obowiązek zastosowanie właściwej normy prawnej do ustalonego stanu faktycznego ale także obowiązek właściwego zinterpretowania stosowanej normy . Przebieg procesu interpretacyjnego musi natomiast znaleźć odbicie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia (art. 107 w 3 k.p.a.). Biorąc pod uwagę dotychczasowe stanowisko judykatury odnoszące się do zastosowanego jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji przepisu art. 2 pkt 31) ustawy z dnia 21 kwietnia 1991r. ,zauważyć należy, iż nie jest ono zbieżne. Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych poprzestał na zacytowaniu fragmentu jednego z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego uznając tam prezentowany pogląd za swój. Nie odniósł się natomiast do poglądu przeciwnego, pozwalającego na znacznie szersze potraktowanie sprawy skarżącego. Jak wynika bowiem z treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2004 r.sygn akt II SA/Wr 873/2001 publ. ONSAiWSA 2005/6/126 dziecku, którego rodzice udzielili schronienia osobom wymienionym w art. 2 pkt 31 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), przysługuje z tego tytułu uprawnienie określone w ustawie. Trzeba tym samym uznać, iż rozpoznający sprawę organ nie dokonał pełnych rozważań interpretacyjnych zastosowanej przez siebie normy prawne, co obciąża go nie tylko z tytułu wskazanej wyżej zasady praworządności, czy zasady obiektywizmu ale także z tytułu obowiązku przedstawiania swego ratio w uzasadnieniu wydanego orzeczenia . Zdaniem Sądu, Kierownik do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przy ponownym rozpoznawaniu sprawy winien rozważyć i uzasadnić szczegółowo , jak nakazuje przepis art. 107 § 3 k.p.a , z jakich względów , jego zdaniem "dawać schronienie" w rozumieniu art. 2 pkt 31 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego mogły wyłącznie osoby dorosłe , a nie jak w rozważanej sprawie – rodziny, mimo że dzieciom zaangażowanym z woli rodziców w tę działalność groziły takie same surowe konsekwencje jak osobom dorosłym. W przypadku zmiany swego poglądu, organ zobowiązany byłby zgodnie z zasada oficjalności, z własnej inicjatywy zgromadzić dowody służące prawidłowemu rozpoznaniu sprawy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie nie jest bowiem wystarczający, by móc należycie ocenić przesłanki, o których mowa w treści wskazanej wyżej normy prawnej. Zgodnie przeto z przywołanymi wcześniej uwagami, organ administracji podejmie dalsze, zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy kroki . W świetle dostrzeżonych , mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy uchybień procesowych organu, a zwłaszcza wobec uznania, iż dotychczasowo przeprowadzone postępowanie nie pozwoliło na wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia w zakresie żądania skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w trybie art. 119 pkt 2 p.p.s.a uznał za słuszne uchylić zaskarżoną decyzję na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c przywołanej ustawy.