IV SA/Gl 18/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys, Sędziowie: NSA Tadeusz Michalik, WSA del.Barbara Rymaszewska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita, po rozpoznaniu w dniu 02 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego zwrotnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta T. na podstawie art. 104 k.p.a. w związku z art. 8, art. 41 pkt 2 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) odmówił H. O. przyznania zasiłku celowego zwrotnego na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków, dopłatę do dodatku mieszkaniowego, montaż licznika przedpłatowego oraz zakup butli gazowej. Przedmiotowa decyzja została wydana w wyniku złożenia przez H. O. pisma z dnia [...] r., w którym to odnosiła się do pisma pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Z notatki sporządzonej na piśmie przez pracownika socjalnego wynika, że uzgodniono, iż pismo to dotyczy wniosku o zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków, dopłatę do dodatku mieszkaniowego, montaż licznika przedpłatowego oraz zakup butli gazowej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przyznanie takiego zasiłku może mieć miejsce, gdy w sytuacji wnioskodawcy występują szczególne okoliczności przemawiające za potrzebą przyznania nadzwyczajnej pomocy. Organ nie uwzględnił prośby o zasiłek celowy zwrotny ze względu na brak szczególnie uzasadnionego przypadku. Za przypadek szczególny uważa się wyjątkowe okoliczności życiowe, z którymi wiążą się znaczne wydatki obciążające budżet rodzinny jak np. długotrwała choroba pociągająca za sobą znaczne wydatki na leki udokumentowane wycenionymi receptami lub imiennymi rachunkami z apteki. W odwołaniu sporządzonym [...] r., a złożonym osobiście przez H. O. w dniu [...] r., skarżąca stwierdziła, że wnioskowane świadczenie powinno być jej przyznane, albowiem znajduje się w trakcie długotrwałego leczenia. H.O. wyjaśniła też, iż nie wnosiła o zasiłek za zwrot wydatków na montaż licznika i zakup butli gazowej W aktach brak dowodu doręczenia wnioskodawczyni decyzji organu I instancji. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uznał, że dochód rodziny strony przekracza kryterium dochodowe, a z wniosku strony ani z akt sprawy nie wynika, iż wystąpił przypadek szczególny wskazujący na potrzebę przyznania pomocy w formie zasiłku celowego zwrotnego. W dniu [...] r. na powyższą decyzję H. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W obszernym uzasadnieniu skargi H. O. podnosi zarzut nieprawidłowego odczytania jej żądań stwierdzając m.in., iż w piśmie z dnia [...] r. nie wnosiła o zasiłek na pokrycie kosztów montażu licznika i zakupu butli gazowej. Skarżąca kwestionuje równie z ustalenia organów obydwu instancji, iż niw znajduje się w szczególnej sytuacji życiowej i tym samym nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia w trybie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżąca dodatkowo podniosła zarzut, iż organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami, dalej w skrócie ustawa o p.s.a.) sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1 uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Rozpatrując skargę w ramach tak określonej kognicji sądu administracyjnego stwierdzić trzeba, iż skarga jest uzasadniona. Przede wszystkim postępowanie odwoławcze jest dotknięte uchybieniami procesowymi, które powodują, iż zaskarżona decyzja nie może się ostać. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ustaliło, czy skarżąca zachowała termin do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 129 §2 k.p.a odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin czternastodniowy liczy się od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie. Przez doręczenie (ogłoszenie) decyzji należy rozumieć doręczenie lub ogłoszenie w sposób unormowany w art. 39-40 k.p.a. Przy obliczaniu czternastodniowego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym doręczono (ogłoszono) decyzję (art. 57 §1). Zachowanie ustawowego terminu do wniesienia odwołania jest warunkiem skuteczności tej czynności procesowej. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości na podstawie art. 16 § 1 kpa. W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie wyjaśnił, kiedy została doręczona skarżącej decyzja Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. W aktach administracyjnych sprawy nie ma bowiem zwrotnego poświadczenia doręczenia przez pocztę tej decyzji. Z odwołania H. O. wynika, że wpłynęło ono do Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. w dniu [...] r. Skarżąca wprawdzie pisze w odwołaniu, iż w dniu [...] r. zastała w drzwiach zawiadomienie w sprawie odbioru czterech decyzji z dnia [...] Jednak ani organ, ani sąd nie może domniemywać daty doręczenia decyzji, czy też daty wniesienia odwołania, te okoliczności powinny być w sposób niewątpliwy ustalone przez orzekające w sprawie organy. Nieustalenie powyższego powoduje, że decyzja organu drugiej instancji wydana została z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Skutkuje to koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art.145 §1 pkt 1c ustawy o p.s.a. Niezależnie od powyższych przyczyn uchylenia decyzji organu odwoławczego trafny jest wynikający zarówno z odwołania jak i skargi zarzut niewyjaśnienia okoliczności stanowiących przesłanki przyznania wnioskowanych świadczeń. Organy rozpatrywały wniosek H.O. na podstawie art. 41pkt.2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz.593 ze zmianami). Zgodnie z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek celowy, pod warunkiem zwrotu jego części lub całości. Jest to zatem świadczenie przyznawane uznaniowo, co nie zwalnia organu z obowiązku wyjaśnienia, czy istotnie w sprawie występują wskazane przez stronę szczególne okoliczności w rozumieniu powołanego przepisu, w czym się one przejawiają a także w razie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia, wyczerpującego uzasadnienia przyczyn odmowy. Organ I instancji w wyjątkowo lapidarnym uzasadnieniu decyzji nie wyjaśnił tej okoliczności. Nie stanowi wyjaśnienia stwierdzenie, iż brak jest szczególnie uzasadnionego przypadku w tej sprawie. Organ sam wskazuje jako przykład owej szczególnej sytuacji długotrwałą chorobę wnioskodawczyni, z którą wiążą się wydatki nadmiernie obciążające budżet rodzinny. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r., podpisane przez lekarza B. W. –W., stwierdzające, iż skarżąca od [...] r. cierpi na pogłębiające się dolegliwości, a stan zdrowia w tym czasie uległ znacznemu pogorszeniu m.in., ze względu na sytuację materialną chorej, uniemożliwiającą wykupienie i stosowanie zaleconych leków. Organ I instancji w ogóle się do tego dowodu nie odniósł. Tak sporządzone uzasadnienie nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 k.p.a. i stanowi istotne uchybienie procesowe. Organ odwoławczy zauważa wprawdzie w swoich ustaleniach wyżej powołane zaświadczenie, jednak stwierdza, iż skarżąca nie udokumentowała wydatków, nie złożyła recept. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołuje się przy tym na pouczenie skarżącej o obowiązku przedłożenia recept podczas wywiadu sporządzanego w [...] r.. Pouczenia tego jednak brak w aktach niniejszej sprawy. Ponadto zważywszy ogólny stan zdrowia skarżącej organ winien był rozważyć przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego niezależnie d dokumentów składanych przez zainteresowaną. Z powyższych względów za trafny należy uznać zarzut, iż organy nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co stanowi naruszenie zasad określonych w przepisach art. 7, 77 i 80 k.p.a. i skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy o p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy w pierwszej kolejności zatem obowiązany jest wyjaśnić, czy w sprawie złożono odwołanie w terminie i w zależności od wyników tego postępowania podjąć decyzję o charakterze procesowym bądź decyzję merytoryczną po uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego. W związku z uwagami skarżącej podnoszonymi w odwołaniu i skardze należy również przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustalić, jakich świadczeń w istocie się domaga. Z uwagi na powyższe sąd orzekł, jak w sentencji.