IV SA/Gl 182/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi T. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia [...] r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez T. J. odwołania od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] r. znak [...] w przedmiocie nakazania zwrotu zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazano, iż zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie, zaś odwołanie wniesione po upływie tego terminu jest bezskuteczne. Następnie stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie decyzja Wójta Gminy K. zawierająca pouczenie o terminie wniesienia odwołania, została odebrana przez pełnomocnika strony w dniu 21 listopada 2011 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem z dniem 5 grudnia 2011 r. Odwołanie od tej decyzji wniesione zostało dopiero w dniu 9 stycznia 2012 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym), a więc po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Wniesienie odwołania po terminie skutkowało więc wydaniem postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie organ odwoławczy powołując się na przepis art. 58 § 1 k.p.a. wskazał, że termin do wniesienia odwołania jest terminem przywracalnym, natomiast jego przywrócenie może nastąpić po spełnieniu przesłanek określonych w tym przepisie. Organ stwierdził, że przesłanki te w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione, bowiem strona nie zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem, nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, ponadto nie wiadomo, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminowi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach T.J. podniósł, że powyższe postanowienie jest dla niego krzywdzące , gdyż skupia się jedynie na kwestiach formalnych nie rozstrzygając w kwestii merytorycznej sprawy. Wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dla uzasadnienia wniosku podniósł, że jest osobą bez stałego zameldowania w związku z czym upoważnił A.P. do odbioru jego poczty. Zaakcentował natomiast, że ww. nie jest pełnomocnikiem w wyrażaniu jego woli. Zaznaczył także, że praca, którą wykonuje polega na świadczeniu usług dla przemysłu na terenie całego kraju, w związku z czym przez cały czas przebywa na delegacjach w różnych regionach Polski i nie może od razu reagować na otrzymaną pocztę. Do skargi dołączył zaświadczenie z zakładu pracy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa. W przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, w skrócie P.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach. W przypadku zaś niniejszej sprawy nie posiada kompetencji do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Działając w zakreślonych wyżej ramach Sąd uznał, że przedmiotowa skarga musiała odnieść skutek, bowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jest to postanowienie formalne, zamykające drogę do merytorycznego rozpoznania odwołania. Ocena legalności tegoż rozstrzygnięcia ogranicza się więc wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej k.p.a., właściwy organ zobowiązany jest wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, jeżeli w wyniku czynności wstępnych podejmowanych w postępowaniu odwoławczym stwierdzi, że ten środek zaskarżenia wniesiony został z uchybieniem terminu. Stosownie zaś do treści art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie, od dnia jej ogłoszenia stronie. Uchybienie 14 - dniowemu terminowi do wniesienia odwołania, jak słusznie wskazał organ odwoławczy, powoduje bezskuteczność odwołania, następstwem czego jest ostateczność decyzji pierwszoinstancyjnej. Warunkiem merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy jest bowiem stwierdzenie, że odwołanie w sprawie jest dopuszczalne oraz, że zachowany został termin do jego wniesienia. Z tego też względu, po otrzymaniu odwołania, organ odwoławczy obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać w postępowaniu wstępnym czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Dokonując ustaleń w tym zakresie winien przy tym wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia dokonania takiej oceny. Zaznaczyć przy tym należy, że przepis art. 134 k.p.a. w zakresie w jakim dotyczy wydania odrębnego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, będzie miał zastosowanie tylko wówczas, gdy strona wnosząc odwołanie nie złoży jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a organ w trakcie badania odwołania ustali, że wniesione zostało z uchybieniem terminu przewidzianego dla tej czynności. Przesłankę wydania w trybie art. 134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania stanowi zatem ustalenie nie tylko faktu złożenia odwołania po upływie okresu 14 dni od daty doręczenia stronie decyzji organu administracji, ale również ustalenie braku prośby o przywrócenie uchybionego terminu. Okolicznością mającą wpływ na ocenę w zakresie zachowania terminu do wniesienia odwołania jest bowiem jego przywrócenie na podstawie art. 58 k.p.a. W niniejszej sprawie decyzja Wójta Gminy K. z dnia z dnia [...] r. nakazująca skarżącemu zwrot zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego została skierowana na adres korespondencyjny wskazany przez stronę i odebrana przez pełnomocnika A.P. w dniu 21 listopada 2011 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Okoliczności te nie były kwestionowane przez skarżącego. W sytuacji więc, gdy A.P. była upoważniona na podstawie udzielonego jej pełnomocnictwa do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego (§ 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych – Dz. U. Nr 5 poz. 34 ze zm.), to decyzję przez nią odebraną w dniu 21 listopada 2011 r. należało uznać za skutecznie doręczoną. Od dnia skutecznego doręczenia decyzji biegnie bowiem 14 dniowy termin do wniesienia odwołania. Odwołanie od decyzji skarżący wniósł natomiast w dniu 9 stycznia 2012 r., a więc po upływie ustawowego terminu. Jednocześnie w treści odwołania skarżący przedstawił argumentację dla uzasadnienia niemożności udzielenia w terminie odpowiedzi na kierowaną do niego korespondencję, co odnieść należało do zaskarżonej w tym odwołaniu decyzji, skoro to właśnie w jego treści strona zamieściła tego rodzaju wypowiedzi. Natomiast organ nie badając woli strony stwierdził, że ta nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem. Tymczasem złożenie wniosku o przywrócenie terminu nie musi polegać na złożeniu odrębnego formalnego pisma, wniosek taki może być także zawarty w samym odwołaniu. W jednym piśmie mogą być bowiem zawarte różne żądania i kwestia ta winna podlegać ocenie organu. W myśl zasad rządzących postępowaniem administracyjnym obowiązkiem organu, jest więc należyte wyjaśnienie treści i ocena każdego pisma kierowanego do organu przez stronę poprzez dokładne ustalenie woli strony postępowania w zakresie skutków jakie chciałaby osiągnąć. Taki tok postępowania nakazuje nie tylko zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 k.p.a., ale także wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na jej prawa i obowiązki. Innymi słowy organ biorąc pod uwagę treść odwołania, w którym strona zawarła także argumentację w kwestii niemożności udzielenia odpowiedzi w terminie, zobowiązany był ustalić czy strona w istocie wnosiła także o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Tym samym organ powinien był zwrócić się do strony o jednoznaczne określenie jej woli, a w przypadku ustalenia, że wolą strony było również złożenie takiego wniosku, wezwać do jego uzupełnienia bądź sprecyzowania w zakresie wystąpienia przesłanek przywrócenia terminu określonych w art. 58 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu postępowanie organu odwoławczego naruszało zasady postępowania wyrażone w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.. Organ administracji winien bowiem uwzględnić intencję strony a nie literalną treść pisma, jeżeli miałoby to przysłużyć się słusznemu interesowi strony. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu.